Đọc văn bản sau:

(Tóm tắt cốt truyện: Tân sinh ra trong một gia đình khá giả ở nông thôn. Vì muốn con có cuộc sống sau này tốt hơn, cha mẹ đã gửi Tân đến ở nhà ông chú trên Hà Nội ngay từ khi còn nhỏ tuổi. Tân hết sức chăm học nên năm mười tám tuổi đã tìm được công việc tốt tại thành phố. Tuy nhiên, gặp thời buổi kinh tế khó khăn, Tân bị mất việc làm, phải sống lang thang, vất vưởng mấy tháng trời. Trong tâm trạng chán nản, thất vọng lại thêm nỗi buồn cha mất, mẹ một mình trông nom ruộng nương không xuể, Tân quyết định về quê và bắt đầu cuộc sống mới của một người dân quê).

Đoạn trích sau tái hiện một ngày lao động của Tân ở quê hương.

[...] Chăm chú vào công việc làm, Tân không để ý gì đến cảnh vật chung quanh. Chàng cũng không thấy mệt nữa, tuy ánh nắng chiếu trên lưng nóng rát, và mồ hôi từng giọt rỏ trên trán xuống. Tân chú ý đưa cái hái cho nhanh nhẹn; mỗi lần bông lúa rung động chạm vào mặt, vào người, mùi lúa chín thơm lại phảng phất lẫn với mùi rạ ướt mới cắt. Mùi thơm đó làm chàng say sưa như men rượu. Tân lại cố hết sức gặt, chỉ lo không theo kịp hàng những người thợ khác.

 Buổi sáng, khi Tân ngỏ ý muốn cầm hái xuống gặt, bọn thợ hái chàng mượn đã mấy hôm nay đều trông chàng mà cười. Một cô gái trong bọn, cặp mắt đen nhí nhảnh dưới vành khăn vuông che kín đầu, nói đùa:

- Ông để mặc chúng tôi, bộ ông thế kia thì gặt được độ ba nẹn lúa.

 Mọi người vui vẻ cười làm Tân cũng cười theo.

[...] Tân tiếc hồi thuở nhỏ không ở thôn quê để được gần gụi với cảnh vật, chàng thích sống bên cạnh những người nhà quê chất phác và mộc mạc. Bây giờ chàng mới biết đến trời đất, đến thời tiết, đến sự thay đổi của mùa nọ sang mùa kia. Một cơn gió hay một cái mầm cỏ non, đối với chàng đều có ý nghĩa riêng.

 Tân không dửng dưng như trước với những cái chung quanh mình. Tâm hồn chàng có liên lạc và rung động cùng với những cảnh vật, chàng có cái cảm giác rằng mình sống ...

 Buổi chiều, thửa ruộng của Tân đã gặt xong. Cả một cánh đồng chỉ còn trơ cuống rạ. Bọn thợ gặt đều thu xếp liềm hái để trở về. Trên con đường vào làng, các lực điền gánh những gánh lúa vàng nặng trĩu.

Mặt trời đã xế phía bên kia đồi. Ở dưới thung lũng, sương mù lạnh trắng xóa lan ra, lẫn với làn khói tỏa ở chung quanh các làng. Cỏ bên đường đi đã ướt. Về phía xa có ngọn lửa của ai đốt trên sườn rặng núi mờ ở chân trời.

 Tân với bọn thợ bước đều trở về nhà, ai nấy yên lặng không nói gì, như cùng kính trọng cái thời khắc của một ngày tàn. Trong cái giờ khắc này, Tân như thấy cảnh vật đều có một tâm hồn, mà lớp sương mù kia là tâm hồn của đất mầu đã nuôi hạt thóc cần cho sự sống của loài người...

(Trích: Những ngày mới, Thạch Lam tuyển tập, NXB Văn học, 2012, tr.189 - 194))

* Chú thích:

Thạch Lam (1910 - 1942) là tác giá tiêu biểu của văn học Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945. Truyện ngắn của ông mang vẻ đẹp của những truyện ngắn đậm chất trữ tình; tập trung khám phá vẻ đẹp tâm hồn con người; giọng văn nhẹ nhàng, trong sáng; ngôn ngữ giàu giá trị biểu cảm.

Tác phẩm Những ngày mới là một trong những truyện ngắn đặc sắc của nhà văn.

Nêu cơ sở xác định ngôi kể của người kể chuyện trong đoạn trích trên.

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận xã hội; Bài viết đảm bảo bố cục đầy đủ gồm có 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài; Mở bài giới thiệu vấn đề nghị luận, thân bài triển khai vấn đề nghị luận, kết bài kết thúc được vấn đề.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Suy nghĩ về vấn đề HS ít đọc sách, mất dần thói quen đọc sách và đề xuất giải pháp để học sinh có thói quen đọc sách.

- Thí sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5đ

0,5

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết

- Xác định được các ý chính của bài viết.

- Sắp xếp được các ý theo bố cục hợp lí 3 phần của bài văn nghị luận:

* Giới thiệu vấn đề nghị luận

* Triển khai vấn đề nghị luận

HS có thể triển khai vấn đề theo nhiều cách khác nhau, có thể đưa ra nhiều góc nhìn, nhiều cách giải quyết vấn đề không giống như đáp án tuy nhiên cần có sức thuyết phục, không vi phạm các chuẩn mực đạo đức và pháp luật, đảm bảo được các ý cơ bản sau:

- Giải thích: Đọc sách là quá trình học sinh tiếp nhận thông tin, kiến thức, tư tưởng, tình cảm được thể hiện qua ngôn ngữ viết.

- Phân tích vấn đề:

+ Thực trạng: Thực tế cho thấy tình trạng HS ít đọc sách rất phổ biến trong xã hội, phần lớn thời gian rảnh rỗi của các em dành cho việc giải trí từ các thiết bị công nghệ thông minh như điện thoại, ti vi, máy tính…

+ Nguyên nhân: Sự phát triển của các hình thức, phương tiện giải trí hiện đại có sức lôi cuốn, hấp dẫn hơn so với sách; Bố mẹ nuông chiều để con tiếp xúc với các thiết bị điện tử ngay từ sớm, không rèn luyện thói quen đọc sách cho con ngay từ khi còn nhỏ tuổi; nhà trường chưa có nhiều hình thức, hoạt động để khuyến khích học sinh đọc sách…

+ Hậu quả: Nếu không đọc sách học sinh sẽ mất đi một kênh quan trọng để tiếp cận tri thức, phát triển tư duy và hoàn thiện nhân cách; làm giảm khả năng ngôn ngữ; sống hời hợt, thiếu chiều sâu; thông tin nhanh có thể không được kiểm chứng độ chính xác dẫn đến học sinh có thể có những suy nghĩ và lối sống lệch lạc…

0,5

- Đề xuất một số giải pháp giải quyết vấn đề:

+ Đối với học sinh: Nhận thức được tầm quan trọng của việc đọc sách, từ đó hình thành thói quen tự giác đọc sách mỗi ngày.; tham gia các câu lạc bộ đọc sách. Các nhóm đọc sách trực tuyến để đánh thức niềm đam mê sách; phân bổ thời gian hợp lí sử dụng các phương tiện giải trí hiện đại để dành thời gian cho việc đọc sách…

+ Đối với gia đình: Cha mẹ khuyến khích con đọc sách ngay từ nhỏ để tạo niềm đam mê sách cho con; trở thành tấm gương đọc sách ngay trong không gian gia đình; giúp con hiểu được giá trị của sách, dạy con lựa chọn, đọc sách đúng cách; hạn chế thời gian sử dụng thiết bị công nghệ cao…

+ Đối với nhà trường: Tổ chức các buổi tuyên truyền về tác dụng của sách: Tổ chức hoạt động như giới thiệu sách mới, sách hay cho học sinh, tham gia cuộc thi “Sứ giả văn hóa đọc” ; Xây dựng thư viện lớp, thư viện trường để khuyến thích học sinh đọc sách; lồng ghép đọc sách vào chương trình học…

(Thí sinh kết hợp nêu bằng chứng thực tế để tăng sức thuyết phục cho bài viết)

- Ý kiến trái chiều, phản bác.

- Liên hệ bản thân.

* Kết thúc vấn đề: Khẳng định lại ý nghĩa vấn đề nghị luận.

0,5

d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Triển khai được ít nhất 3 luận điểm để làm sáng tỏ quan điểm cá nhân.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ, bằng chứng tiêu biểu, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.

Lưu ý: HS có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

1,5

đ. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu và liên kết đoạn văn.

Hướng dẫn chấm: Thí sinh mắc từ 5 lỗi chính tả trở lên không cho điểm.

0,25

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

Hướng dẫn chấm:

Giám khảo đánh giá tổng thể bài viết của thí sinh dựa trên những gợi ý ở trên một cách linh hoạt để cân nhắc cho điểm.

0,5

Hướng dẫn chấm toàn diện:

- Xác định đúng vấn đề nghị luận, đáp ứng tốt các yêu cầu của hướng dẫn chấm; đưa ra được ý kiến trái chiều và phản bác thuyết phục; diễn đạt mới mẻ: 3,75-4,0đ

- Xác định đúng vấn đề nghị luận; đáp ứng tương đối tốt các yêu cầu của hướng dẫn chấm; diễn đạt lưu loát: 3,25-3,5đ

- Xác định đúng vấn đề nghị luận; đáp ứng khoảng ½ yêu cầu của hướng dẫn chấm; diễn đạt vụng về; sắp xếp ý chưa hợp lí: 0.75-2,0đ

- Bài viết lan man, chưa đúng trọng tâm: 0,25-0.5đ

- Không làm bài, làm lạc đề: không cho điểm.