Đọc đoạn trích:

Con bị thương, nằm lại một mùa mưa Nhớ dáng mẹ ân cần mà lặng lẽ Nhà yên ắng, tiếng chân đi rất nhẹ, Gió từng hồi trên mái lá ùa qua.   Nhớ vườn cây che bóng kín sau nhà Trái chín rụng suốt mùa thu lộp độp Những dãy bưởi sai, những hàng khế ngọt, Nhãn đầu mùa, chim đến bói lao xao...

Con xót lòng, mẹ hái trái bưởi đào Con nhạt miệng, có canh tôm nấu khế Khoai nướng, ngô bung, ngọt lòng đến thế Mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà.   Ba con đầu đi chiến đấu nơi xa Tình máu mủ mẹ dồn con hết cả, Con nói mớ1 những núi rừng xa lạ Tỉnh ra rồi, có mẹ, hóa thành quê.

 (Trích Mẹ², Bằng Việt³, Tác phẩm văn học được giải thưởng Nhà nước,

NXB Hội nhà văn, 2015, tr.175-176)

Chú thích:

1. Nói mớ: nói mơ, nói mê.

2. Bài thơ Mẹ được Bằng Việt sáng tác năm 1972, thời điểm ông tham gia công tác ở chiến trường Bình Trị Thiên với tư cách là phóng viên chiến trường. Nhà thơ bị thương và được người mẹ hậu phương chăm sóc.

3. Bằng Việt sinh năm 1941, tên khai sinh Nguyễn Việt Bằng, quê ở Hà Nội. Ông làm thơ từ đầu những năm 60 của thế kỉ XX và thuộc thế hệ những nhà thơ trẻ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Thơ Bằng Việt trong trẻo, mượt mà, tràn đầy cảm xúc.

Xác định thể thơ của đoạn trích.

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức

Bài văn có bố cục 3 phần: Mở bài giới thiệu vấn đề nghị luận, Thân bài triển khai vấn đề nghị luận, Kết bài khẳng định vấn đề nghị luận.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận

Mỗi học sinh cần phải làm gì để sử dụng mạng xã hội một cách an toàn và thông minh

c. Triển khai vấn đề nghị luận

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp chặt chẽ lí lẽ và bằng chứng, trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục 3 phần của bài văn nghị luận. Về cơ bản, bài viết phải đạt được các yêu cầu sau:

c1. Mở bài

Giới thiệu vấn đề nghị luận cần giải quyết

c2. Thân bài

* Giải thích

- “Mạng xã hội” là trang web/ nền tảng trực tuyến với nhiều dạng thức và tính năng khác nhau, giúp mọi người dễ dàng kết nối, chia sẻ.

- Sử dụng mạng xã hội “an toàn và thông minh” là cách thức sử dụng các trang web/ nền tảng trực tuyến không vi phạm chuẩn mực đạo đức, quy định của pháp luật; tránh những thiệt hại, rủi ro và phát huy lợi ích của mạng xã hội.

* Phân tích các khía cạnh của vấn đề

- Thực trạng: Một bộ phận không nhỏ học sinh hiện nay chưa biết cách sử dụng mạng xã hội an toàn, thông minh,

- Nguyên nhân: Mạng xã hội có những lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ xấu. Học sinh chưa nhận thức đúng, thiếu kĩ năng sử dụng mạng xã hội, thiếu sự quan tâm, định hướng của gia đình, nhà trường, xã hội. - Hậu quả: Ảnh hưởng tiêu cực về nhiều mặt như sa sút về sức khỏe thể chất và tinh thần, kết quả học tập và công việc; nguy cơ cao bị lợi dụng, lừa đảo, vi phạm pháp luật,...

Hướng dẫn chấm:

- Trình bày mỗi ý: 0,25 điểm

Trình bày chung chung cả 3 ý, có chạm vào đáp án: 0,25 - 0,5 điểm

- Trình bày không đúng vấn đề: 0,0 điểm

* Đề xuất các giải pháp

Thí sinh có thể đề xuất các giải pháp khác nhau nhưng cần đảm bảo mỗi giải pháp phải phù hợp với vấn đề nghị luận và được lập luận thuyết phục.

Gợi ý:

- Nâng cao nhận thức về việc sử dụng mạng xã hội an toàn và thông minh: Học sinh cần hiểu rõ mạng xã hội có nhiều lợi ích trong cuộc sống nhưng cũng chỉ là công cụ hỗ trợ. Việc nhận thức đúng đắn sẽ giúp các em biết cân nhắc trước khi tiếp nhận, chia sẻ thông tin trên mạng xã hội, tránh được các hậu quả tiêu cực của mạng xã hội. (Bằng chứng)

- Rèn luyện các kĩ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, thông minh: Học sinh cần xác định rõ mục đích sử dụng mạng xã hội, tập trung vào những nội dung hữu ích; tránh lãng phí thời gian vào thông tin không cần thiết, tiêu cực; xây dựng thói quen giới hạn thời gian sử dụng mạng xã hội mỗi ngày; rèn luyện kĩ năng quản lí cảm xúc khi đối diện với thông tin trái chiều trên mạng xã hội, biết cách bảo vệ thông tin cá nhân trên mạng xã hội. Nhờ vậy, học sinh sẽ biết cách sử dụng mạng xã hội hiệu quả hơn. (Bằng chứng)

- Tìm kiếm su hỗ trợ tin cậy từ gia đình, nhà trường và xã hội giúp học sinh có kĩ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, thông minh.

- ….

Hướng dẫn chấm:

- Trình bày được từ 02 giải pháp; lập luận thuyết phục: 1,25 điểm

- Trình bày được 01 giải pháp; lập luận thuyết phục: 0,75 điểm

- Nêu được giải pháp những lập luận chưa thuyết phục: 0,25 - 0,5 điểm

- Không trình bày được giải pháp/giải pháp không phù hợp: 0,0 điểm

* Mở rộng, liên hệ

- Phê phán những hành vi sử dụng mạng xã hội thiếu văn minh, vi phạm chuẩn mực đạo đức và pháp luật,...

- Liên hệ bản thân.

Hướng dẫn chấm:

- Thí sinh mở rộng, liên hệ phù hợp: 0,25 điểm

- Thí sinh mở rộng, liên hệ không phù hợp hoặc không mở rộng, liên hệ:0,0 điểm

c3. Kết bài

- Khẳng định lại vấn đề nghị luận.

- Rút ra bài học cho bản thân.

d. Diễn đạt, chính tả, từ ngữ, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, từ ngữ, ngữ pháp tiếng Việt.

Hướng dẫn chấm:

Không cho điểm nếu bài có quá nhiều lỗi.

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc, có ý tưởng riêng phù hợp với vấn đề nghị luận; có cách lập luận, diễn đạt độc đáo.

Hướng dẫn chấm:

Đáp ứng được 1 trong các ý trên: 0,25 điểm