Đọc văn bản sau và thực hiện những yêu cầu bên dưới:

Viết cho mình tháng tư

(Tạ Bá Hương⁽¹⁾ )

Từ nơi đồng đất quê nhà

mẹ sinh con trong vỡ oà niềm vui

tháng tư hoa gạo đỏ trời

mà vuông bếp mẹ than cời nguội ngơ

con như cánh mạ lơ phơ⁽²⁾

bay lên cùng những giấc mơ mùa màng

cầm theo dăm hạt thóc vàng

con cầm cả mảnh hồn làng trên tay

mẹ mang con đến cõi này

có niềm vui của tháng ngày nở hoa

mẹ nâng câu hát chưa già

chở che dẫn lối cho ta trở về

thương mình lỡ bước đam mê

lại thương mẹ với thương quê ngậm ngùi.

(baovannghe.vn, 14/5/2025)

Chú thích:

(1) Tạ Bá Hương sinh năm 1977 tại Tuyên Quang Tốt nghiệp khóa 7, trường viết văn Nguyễn Du. Hiện là Chủ tịch Hội VHNT tỉnh, Tổng Biên tập Tạp chí văn nghệ Tuyên Quang. Đã xuất bản: Dòng sông thời gian (thơ) Đêm trở giấc (thơ), Đôi mắt đợi (thơ), Người ở bến Lù (bút kí). Mạch nguồn chính trong thơ anh là ký ức về quê nhà, nơi có bố, mẹ với tình đất, tình người đằm thắm

(2) Cánh mạ lơ phơ: lá mạ non nớt, lưu thưa.

Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Nêu căn cứ để xác định thể thơ đó.

a. Bố cục bài văn:

Bố cục 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài; mỗi phần làm đúng nhiệm vụ của mình.

Hướng dẫn chấm:

Nếu thí sinh có đủ bố cục 3 phần và làm đúng nhiệm vụ từng phần thì chấm 0,5 đ; nếu bố cục không đủ 3 phần nhưng làm đúng nhiệm vụ từng phần thì chấm 0,25 đ; nếu bố cục không đủ 3 phần và không đúng nhiệm vụ từng phần thì chấm 0 đ.

b. Triển khai bài văn thành hệ thống luận điểm; vận dụng tốt các thao tác nghị luận giải thích, phân tích, chứng minh, bình luân, phản biện.

HS có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo quy trình và những kiến thức cơ bản sau:

- Giải thích:

+ Kỹ năng giao tiếp: là hoạt động dùng ngôn ngữ kết hợp với những yếu tố phi ngôn ngữ để truyền đạt thông tin đến người khác và tiếp nhận thông tin từ người khác một cách hiệu quả.

+ Kỹ năng giao tiếp ngày càng đóng vai trò quan trọng trong đời sống hiện đại.

- Thực trạng: Thanh thiếu niên đang yếu kỹ năng giao tiếp: e ngại, nhút nhát trong giao tiếp; diễn đạt yếu, không rõ ý; sử dụng từ gữ không phù hợp (ngôn ngữ mạng xã hội nhiều); chưa kết hợp được những yếu tố phi ngôn ngữ; chưa biết tập trung trong nói và nghe; thái độ thiếu chuẩn mực tong giao tiếp …

- Nguyên nhân: chưa nhận thức đúng đắn tầm quan trọng của kỹ năng giao tiếp trong đời sống; không thường xuyên rèn luyện, trau dồi kỹ năng giao tiếp; vốn từ nghèo nàn; do tác động của mạng xã hội (chìm đắm trong thế giới ảo, ít tương tác với con người thật); …

- Hậu quả: ảnh hưởng đến sự kết nối và chia sẻ giữa con người với con người; giảm hiệu quả học tập, công việc; tự ti, mặc cảm về bản thân; đánh mất cơ hội phát triển bản thân.

- Giải pháp:

+ Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của kỹ năng giao tiếp trong đời sống.

+ Mở rộng vốn từ: đọc sách, báo, cập nhật từ ngữ hàng ngày;

+ Thường xuyên rèn luyện, trau dồi kỹ năng nói/viết, nghe/đọc: biết quan sát, phát hiện tình huống, tạo thói quen sử dụng linh hoạt ngôn ngữ kết hợp các yếu tố phi ngôn ngữ trong giao tiếp; mạnh dạn trước đám đông; rút kinh nghiệm sau mỗi tình huống giao tiếp; đọc sách về giao tiếp để hiểu sâu về lí thuyết giao tiếp; tham gia các khóa học về kỹ năng giao tiếp; tích cực rèn luyện kỹ năng nói/viết, nghe/đọc qua các môn học (đặc biệt môn Ngữ văn) …

+ Tích cực tham gia các hoạt động tập thể, phong trào: các hoạt động tập thể, hoạt động phong trào sẽ là môi trường tốt để trải nghiệm, rèn luyện và hình thành kỹ năng giao tiếp …

+ Giảm bớt thời gian sử dụng mạng xã hội, tăng cường thời gian giao tiếp với con người thật ngoài đời sống.

Hướng dẫn chấm:

- Trọng tâm bài viết là yêu cầu về giải pháp (thí sinh không chỉ nêu giải pháp mà cần phải phân tích, lí giải); những yêu cầu giải thích, thực trạng, nguyên nhân, hậu quả chỉ để đảm bảo quy trình làm bài, không yêu cầu cao với những nội dung này.

- Thí sinh nêu và phân tích từ 2 giải pháp trở lên như đáp án hoặc có giải pháp khác, cách diễn đạt khác tương đương, hợp lí thuyết phục thì chấm 2,0 đ.

- Thí sinh nêu và phân tích từ 2 giải pháp trở lên như đáp án hoặc có giải pháp khác, cách diễn đạt khác tương đương, trong đó có 1 giải pháp hợp lí thuyết phục thì chấm 1,5 đ.

- Thí sinh nêu và phân tích từ 2 giải pháp trở lên như đáp án hoặc có giải pháp khác, cách diễn đạt khác tương đương nhưng chưa thuyết phục thì chấm 1,0 đ.

- Thí sinh nêu và phân tích 1 giải pháp như đáp án hoặc có giải pháp khác, cách diễn đạt khác tương đương nhưng chưa thuyết phục thì chấm 0,5 đ.

- Không có giải pháp hoặc lạc đề thì chấm 0 đ.

c. Sáng tạo: Có những lí giải sâu, sáng tạo, thuyết phục hoặc có phản biện.

(VD về phản biện: nâng cao kỹ năng giao tiếp phải song song với mở rộng, nâng cao kiến thức, hiểu biết)

Hướng dẫn chấm:

Chỉ cần thí sinh đạt được một trong những yêu cầu lí giải sâu/sáng tạo/sức thuyết phục cao/có phản biện thì chấm 0,25 đ

d. Kỹ năng: Chuẩn chính tả, ngữ pháp, trình bày sạch sẽ, khoa học, rõ ràng, liên kết chặt chẽ.

Hướng dẫn chấm:

Nếu thí sinh mắc quá nhiều lỗi về kỹ năng (từ 10 lỗi trở lên) thì chấm 0 đ