Lạm phát: Là sự tăng liên tục của mức giá trung bình theo thời gian

Khái niệm:

Cầu là số lượng hàng hoá hay dịch vụ mà người mua có khả năng mua và sẵn sàng mua ở các mức giá khác nhau trong một thời kì nhất định .

VD: Anh A có 30 triệu đồng , anh A muốn mua một chiếc xe với số tiền đó .

Như vậy , khi nói đến cầu phải hiểu hai yếu tố cơ bản là khả năng mua và ý muốn sẵn sang mua hàng hoá hoặc dịch vụ cụ thể đó. Cầu của nền kinh tế thị trường khác với nhu cầu nói chung . Nhu cầu chỉ những mong muốn và nguyện vọng vô hạn của con người . Còn cầu chỉ là những nhu cầu có khả năng thanh toán tức là người mua có khả năng mua được hàng hoá đó.

VD: Anh A rất muốn có một chiếc xe máy đó là nhu cầu của anh A nhưng anh A không có tiền ( khả năng mua) thì cầu của anh A bằng không mặt khác anh A có đủ tiền nhưng anh A lại không có nhu cầu mua xe thì cầu cũng bằng không.

Cầu về hàng hoá nào đó thường gắn liền với bối cảnh không gian thời gian nhất định vì nó có ảnh hưởng trực tiếp đến cầu. Cầu của thị trường là tổng hợp các cầu cá nhân trong xã hội về một loại hàng hoá nào đó. Một khái niệm quan trọng nữa là lượng cầu : Là lượng hàng hoá, dịch vụ mà người mua sẵn sàng và có khả năng mua ở những mức giá đã cho trong một thời gian nhất định . Chúng ta có thể biểu diễn lượng cầu về một loại hàng hoá nào đó mà người mua có khả năng mua và sẵn sàng mua trong một thời gian nhất định thành biểu cầu như:

Trong nền sản xuất hàng hoá theo cơ chế thị trường các doanh nghiệp luôn phải cạnh tranh và bất cứ doanh nghiệp nào muốn thắng lợi thì đều phải quan tâm đến chi phí. Đây cũng là mối quan tâm lớn của người tiêu dùng và của cả xã hội nói chung. Trong các lý thuyết về chi phí trong doanh nghiệp thì cần đề cập đến các khái niệm : tổng chi phí, chi phí bình quân và chi phí cận biên.

Tổng chi phí: Tổng chi phí là toàn bộ lượng chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để sản xuất ra hàng hoá hay dịch vụ trong những điều kiện nhất định với một thời hạn nhất định.

VD: Để sản xuất ra 15 bộ quần áo mỗi ngày cần : 1 máy khâu, một lao động, 75 m vải và nhà máy được thuê theo hợp đồng và giá thị trường của các yếu tố đầu vào dược xác định như sau : Thuê nhà máy : 100,000 nghìn đồng ; máy khâu : 20,000 nghìn đồng ; lao động : 10,000nghìn đồng ; vải 115,000 nghìn đồng. tổng chi phí là : 245,000 nghìn đồng. Tuy vậy tổng chi phí này sẽ thay đổi khi sản lượng thay đổi nhưng không phải mọi chi phí đều tăng theo sản lượng . Ở đây cần phân biệt 2 loại chi phí :

Chi phí cố định( FC): Là những chi phí không thay đổi khi sản lượng sản xuất thay đổi . VD trên thì thì tiền thuê nhà và tiền khấu hao máy móc là chi phí cố định , dù doanh nghiệp đó không sản xuất ra một sản phẩm nào cùng phải mất chi phí cố định . Chi phí biến đổi ( VC): Là những chi phí tăng giảm cùng với mức tăng giảm sản lượng .. VD trên đó là tiền mua nguyên vật liệu và tiền lương công nhân

Từ sự phân tích trên ta có công thức:

Tổng chi phí = chi phí cố định + chi phí biến đổi

Hay : TC = FC + VC

Có thể biểu diễn bằng đồ thị sau :

Nhìn vào đồ thị ta thấy nếu sản lượng bằng 0 thì TC = FC - Ngoài ra để xác định tác động của thời hạn đối với chi phí sản xuất người ta còn phân tổng chi phí thành tổng chi phí ngắn hạn và tổng chi phí dài hạn :

+ Tổng chi phí ngắn hạn là tổng chi phí trong khoảng thời gian ngắn khi doanh nghiệp chưa kịp thích ứng với điều kiện của thị trường. Tổng chi phí dài hạn là tổng chi phí được tính trong khoảng thời gian dài với khoảng thời

gian đó doanh nghiệp có đủ điều kiện để thay đổi thiết bị , kĩ thuật công nghệ và các yếu tố đầu vào để thích ứng với thị trường nhằm đạt được hiệu quả kinh tế cao nhất.

Tổng chi phí bình quân ( ATC):

Chi phí bình quân là chi phí trung bình để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm của doanh

nghiệp.

CT : ATC = AFC + AVC hay ATC = TC

TC là tổng chi phí

Q là sản lượng

Ở VD trên là : AC = 245/ 15 = 16,330 nghìn đồng. Trong đó thì chi phí cố định bình quân sẽ là : 120/15 = 8000 nghìn đồng . Như vậy chi phí cố định bình quân (AFC) gần bằng ½ tổng chi phí bình quân. - Để giảm chi phí bình quân đòi hỏi các doanh nghiệp phải sử dụng triệt để máy móc, nhà xưởng , thiết bị để đẩy mức sản lượng tăng lên.

Khái niệm: Lạm phát là htượng mức giá chung của nền kinh tế tăng trong 1 khoảng thời gian nhất định.

Mức độ:

Lạm phát vừa phải: % lạm phát < 10% : giá cả tăng tđối chậm, ko ảnh hưởng nhiều đến knăng tiêu dùng và đời sống của người dân.

Lạm phát cao: 10% < % lạm phát < 100%

Lạm phát phi mã: 100% < % lạm phát < 1000%: sự ảnh hưởng tăng mạnh cho đến đáng ngại. Tiền mất giá, nền kinh tế rối loạn (người dân tránh giữ tiền mặt mà tích trữ hàng tiêu dùng, đầu tư bđs, mua vàng và ngoại tệ → nền kinh tế rối loạn, mất ổn định → tác động rất tiêu cực đến đs và toàn bộ nền kinh tế)

Siêu lạm phát: % lạm phát > 1000% : mức lạm phát chu kỳ lớn → nền kinh tế khốn đốn. các chính sách được đưa ra để khắc phục gần như vô hiệu do tình trạng quá trầm trọng và tốc độ giá cả tăng nhanh vùn vụt ko thể kiểm soát nổi → đồng tiền mất giá ckỳ nhanh chóng.

Nguyên nhân

Lạm phát do cầu kéo: xuất ra khi tổng cầu tăng (do các yếu tố trong tổng cầu tăng hoặc cung tiền tăng) nh tổng cung k đổi hoặc tăng chậm hơn tổng cầu. Nhu cầu của thị trường về một mặt hàng nào đó tăng lên → giá tăng → giá cả mặt hàng khác tăng → tăng giá hầu hết các loại hhóa trên thị trường. Lạm phát do sự tăng lên về cầu (nhu cầu tiêu dùng của thị trường tăng) được gọi là “lạm phát do cầu kéo”. (vd: giá dầu thô tăng → các nc nhập khẩu dầu tăng giá → xăng tăng → phí vận chuyển tăng → giá cả hàng hóa tăng)

Lạm phát do chi phí đẩy: Chi phí đẩy của các doanh nghiệp bao gồm tiền lương, giá cả nguyên liệu đầu vào, máy móc, chi phí bảo hiểm cho công nhân, thuế... Khi giá cả của một hoặc vài yếu tố này tăng lên → tổng chi phí sản xuất của các xí nghiệp tăng → giá thành sản phẩm tăng để bảo toàn lợi nhuận → mức giá chung của toàn thể nền kinh tế cũng sẽ tăng .

Do nền sản xuất yếu kém: Với ngành kinh doanh có hiệu quả, doanh nghiệp tăng dần tiền công “danh nghĩa” cho người lao động. Nhưng cũng có những nhóm ngành kinh doanh không hiệu quả, doanh nghiệp cũng theo xu thế đó buộc phải tăng tiền công cho người lao động. Nhưng vì kinh doanh kém hiệu quả + tăng tiền công cho người lao động → buộc phải tăng giá thành sản phẩm để đảm bảo mức lợi nhuận → phát sinh lạm phát.

Do bảo hộ các ngành sản xuất kém hiệu quả:

Quán tính: còn gọi là lạm phát dự kiến là tỷ lệ lạm phát hiện tại mà mng dự kiến nó sẽ ttục trong tlai. Tỷ lệ này được đưa vào các hợp đồng kinh tế, các kế hoạch hay thỏa thuận khác. Chính vì mng đều đưa tỷ lệ này vào mọi hoạt động của mình nên cùng nó trở thành hiện thực. (vd: nền kinh tế lạm phát cao → mọi người có xu hướng chỉ giữ 1 lượng tiền mặt tối thiểu tiêu dùng hàng ngày, đem đổi tiền lấy các đồng tiền mạnh khác, vàng hay hàng hóa → tăng lượng tiền lưu thông trên thị trường → tiền mất giá → tăng lạm phát)

Do chính sách tiền tệ “mở rộng”: Khi cung lượng tiền lưu hành trong nước tăng, chẳng hạn do ngân hàng trung ương mua ngoại tệ vào để giữ cho đồng tiền trong nước khỏi mất giá so với ngoại tệ; hay do ngân hàng trung ương mua công trái theo yêu cầu của nhà nước làm cho lượng tiền trong lưu thông tăng lên cũng là nguyên nhân gây ra lạm phát.

Tác động Làm giảm hiệu quả hoạt độngộng kinh tế – xh: làm biến dạng hành vi kinh doanh, đặc biệt là đầu tư do làm mất knăng tính toán về lợi nhuận; kìm hãm đầu tư dài hạn, kích thích đầu tư ngắn hạn vào các tsản có tính đầu cơ như bđs, kim loại quý…→ khan hiếm hhóa ko bth và lphí; làm rối loạn chức năng thước đo giá trị của tiền tệ → bóp méo, biến dạng các yếu tố và tín hiệu thị trường → toàn bộ các hoạt động kinh tế-xh, đbiệt là sản xuất-kd ko thể tiến hành bth → giảm nlực cạnh tranh hhóa trong nc

Giải pháp

Tăng cường sản xuất trên cơ sở nâng cao hiệu quả sản xuất: tăng sản lượng sản phẩm nhưng giá thành k tăng (đầu tư khcn trong sản xuất, …) nâng cao hiệu quả qlý sản xuất → tối ưu hóa nền sản xuất → nền kinh tế ít chịu tác động của lp hơn Giảm chi phí cho doanh nghiệp: tìm mọi cách khả dĩ nhằm giảm chi phí đầu vào → hạ giá thành sản phẩm. Vd: cắt giảm lao động, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả nguyên-nhiên-vật liệu trong sản xuất → giá cả thị trường giảm → kiềm chế lp. Tự do hóa thương mại: thực hiện chiến lược thị trường cạnh tranh tự do và bình đẳng

Sử dụng chính sách tiền tệ hợp lý: (chính sách tài khóa và tiền tệ thu hẹp) thực hiện các biện pháp nhằm giảm lượng cung tiền (vd: bán các loại giấy tờ có giá, tăng tỉ lệ dự trữ bắt buộc,..) chính phủ bán các loại gtờ có giá (trái phiếu) hoặc NHTW tăng tỉ lệ dự trữ bắt buộc → giảm lượng tiền trên thị trường → giảm cung tiền → giảm tiêu dùng và đầu tư → hạn chế lp

Tchức thtin và đượchỉnh vhóa tiêu dùng: sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng, các động thái của cphủ đúng lúc đúng mức → trấn an các thành phần kinh tế, làm họ tin tưởng và sự phát triển bền vững của nền kinh tế → họ loại bỏ trong kế hoạch của mình các yếu tố liên quan đến tốc độ cao → hạn chế (cách này phải dựa trên nh thcông của ctác chống lp = cách giảm cầu hay tác động lên cung