Đọc đoạn trích sau:

TỔ QUỐC NHÌN TỪ BIỂN

“Nếu Tổ quốc đang bão giông từ biển

Có một phần máu thịt ở Hoàng Sa

Ngàn năm trước con theo cha xuống biển

Mẹ lên rừng thương nhớ mãi Trường Sa

 

Đất Tổ quốc khi chập chờn bóng giặc

Các con nằm thao thức phía Trường Sơn

Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả

Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn

 

Nếu Tổ quốc hôm nay nhìn từ biển

Mẹ Âu Cơ hẳn không thể yên lòng

Sóng lớp lớp đè lên thềm lục địa

Trong hồn người có ngọn sóng nào không.

 

(Trích “Tổ quốc nhìn từ biển” - Nguyễn Việt Chiến, Trại viết Văn nghệ Quân đội,

Hạ Long 4-2009)

Chú thích:

(*) Nguyễn Việt Chiến yêu thơ và làm thơ từ rất sớm, có thơ in ở các báo Trung ương từ năm lớp 9 khi đang theo học tại trường Chu Văn An, năm 1969. Nhà thơ từng có 4 năm tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Trả lời câu hỏi:

(0,5 điểm): Xác định thể thơ của đoạn trích trên.

1. Yêu cầu về hình thức:

– Viết đúng hình thức một đoạn văn (không xuống dòng, lùi đầu dòng ở chữ đầu tiên).

– Dung lượng khoảng 150 chữ.

– Diễn đạt trôi chảy, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp.

2. Yêu cầu về nội dung: Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần làm nổi bật ý nghĩa của khổ thơ. Gợi ý:

– Mở đoạn: Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Việt Chiến, bài thơ “Tổ quốc nhìn từ biển” và nội dung chính của khổ thơ (sự trăn trở về vận mệnh đất nước và lời thức tỉnh lòng yêu nước).

– Thân đoạn:

+ Hai câu đầu “Nếu Tổ quốc hôm nay nhìn từ biển / Mẹ Âu Cơ hẳn không thể yên lòng”: Tác giả mượn hình ảnh “Mẹ Âu Cơ” – cội nguồn dân tộc để diễn tả sự lo âu, trăn trở của tổ tiên trước vận mệnh đất nước hiện tại. Biển đảo đang đứng trước những thách thức lớn khiến người mẹ vĩ đại của dân tộc cũng “không thể yên lòng”.

+ Câu thơ thứ ba “Sóng lớp lớp đè lên thềm lục địa”: Hình ảnh thực của thiên nhiên (sóng biển) đồng thời là hình ảnh ẩn dụ cho những thế lực thù địch, những khó khăn, thử thách dồn dập đang đe dọa chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

+ Câu thơ cuối “Trong hồn người có ngọn sóng nào không”: Là một câu hỏi tu từ đầy ám ảnh, nhức nhối. “Ngọn sóng” trong hồn người chính là ngọn sóng của lòng yêu nước, sự phẫn nộ trước kẻ thù, ý thức trách nhiệm và quyết tâm bảo vệ chủ quyền. Câu hỏi như một lời thức tỉnh lương tri, kêu gọi mỗi người dân Việt Nam hãy đứng lên, hướng về biển đảo.

– Kết đoạn: Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của khổ thơ; liên hệ tình cảm của bản thân.

1. Yêu cầu về hình thức:

– Viết đúng cấu trúc một bài văn nghị luận xã hội (Mở bài, Thân bài, Kết bài).

– Lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, dẫn chứng thuyết phục.

– Diễn đạt mạch lạc, trong sáng.

2. Yêu cầu về nội dung:

a. Mở bài:

– Dẫn dắt vấn đề: Tuổi học trò thường được gắn liền với những kỉ niệm đẹp đẽ, hồn nhiên, trong sáng.

– Nêu vấn đề nghị luận: Tuy nhiên, trong môi trường học đường hiện nay, vẫn tồn tại một thực trạng đáng buồn là những mâu thuẫn và xung đột giữa các học sinh (bạo lực học đường).

b. Thân bài:

– Giải thích: Mâu thuẫn, xung đột học đường là những bất đồng, cãi vã, xích mích, tẩy chay, thậm chí là xô xát, bạo lực (cả về thể chất lẫn tinh thần) xảy ra giữa các học sinh trong môi trường giáo dục.

– Thực trạng:

+ Vấn đề này đang diễn ra khá phổ biến và ngày càng phức tạp.

+ Biểu hiện đa dạng: từ việc nói xấu, cô lập bạn bè, bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội (cyberbullying) đến việc đánh nhau, lập băng nhóm ức hiếp bạn yếu thế.

– Nguyên nhân:

+ Chủ quan: Do đặc điểm tâm sinh lý tuổi mới lớn (thích thể hiện cái tôi, dễ bốc đồng, thiếu kiềm chế); thiếu kĩ năng sống, kĩ năng giải quyết vấn đề êm đẹp.

+ Khách quan: Ảnh hưởng từ môi trường sống (gia đình thiếu quan tâm, bạo lực gia đình); tác động tiêu cực từ mạng xã hội, game bạo lực, phim ảnh; sự quản lý, giáo dục của nhà trường đôi khi chưa thực sự sát sao, chưa có biện pháp răn đe và tư vấn tâm lý kịp thời.

– Hậu quả:

+ Đối với nạn nhân: Chịu tổn thương nặng nề về thể xác và tinh thần (sợ hãi, trầm cảm, sa sút học tập, thậm chí có những suy nghĩ tiêu cực).

+ Đối với người gây ra bạo lực: Hình thành nhân cách xấu, dễ sa ngã vào tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật, đánh mất tương lai.

+ Đối với xã hội: Làm mất đi vẻ đẹp của môi trường giáo dục, gây tâm lý hoang mang cho phụ huynh và toàn xã hội.

– Giải pháp:

+ Bản thân học sinh: Cần rèn luyện đạo đức, biết yêu thương, chia sẻ, tôn trọng sự khác biệt của bạn bè; trang bị kĩ năng kiểm soát cảm xúc; mạnh dạn lên tiếng khi thấy bạo lực.

+ Gia đình: Cha mẹ cần quan tâm, lắng nghe, làm bạn cùng con, tạo môi trường sống lành mạnh.

+ Nhà trường và xã hội: Tăng cường giáo dục kĩ năng sống; có phòng tư vấn tâm lý học đường; xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm để răn đe; xây dựng môi trường học tập thân thiện, tích cực.

c. Kết bài:

– Khẳng định lại vấn đề: Mâu thuẫn, xung đột học đường là một vấn nạn cần được loại bỏ.

– Rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân: Cam kết xây dựng tình bạn đẹp, nói không với bạo lực học đường để tuổi thanh xuân thực sự ý nghĩa.