Đọc văn bản sau:

Mẹ tôi sinh tôi ở thành phố, lúc tôi được bố mẹ cho về quê thì ông nội tôi đã mất rồi. Ông không có ảnh để lại. Bà bảo bố tôi rất giống ông. Nhưng tôi lại thấy bố tôi giống bà, nhất là cái mũi và khi bà cười. Bố tôi cười y như thế. Bà dẫn tôi ra vườn, đến cạnh cái bể đựng nước, chỉ vào cây mít:

- Ông mất từ ngày nó chưa ra quả.

Tới giữa vườn, bà trỏ cây nhãn:

- Lúc ông đi, nó mới cao bằng cháu. [ ... ]

Nhìn sang bên kia, viền quanh bờ ao là cả một bờ tre bao kín.

- Tre ông trồng đấy - bà bùi ngùi - ông định làm lại cái bếp. Tre chưa kịp đảnh cây¹ thì ông ra đồng nằm.

Mộ ông kề bên mảnh ruộng hai sào của nhà giữa cánh đồng. Vi vu gió là gió. Lui vào phía trong bờ ao vài bước chân, là cây táo ngọt, quả nhon nhon bằng đầu ngón tay giữa của trẻ con, ăn ngọt đến no thì thôi. [ ... ]

Lược một đoạn: Khu vườn của ông có nhiều loại cây quen thuộc, được ông trồng và sắp xếp hợp lí, mỗi cây đều có công dụng riêng. Qua lời kể của bà, người cháu cảm nhận được sự chăm chút mà ông dành cho khu vườn.

Vào vườn, tôi nhớ đến ông và tự hình dung ra ông đã trồng cây, cặm cụi vun xới ra sao. Dù chỉ hoàn toàn là tưởng tượng, nhưng bóng hình ông không thể nhạt nhòa khi cây vườn còn mãi mãi xanh tươi. Cảnh trí và sự sắp đặt các loại cây, từng loại cây đều là có chủ định và có khoa học.

Tết đến, hoa mận nở trắng. Đầy vườn lá xanh non. Sang xuân, thì hoa bưởi, hoa chanh, hoa nhãn. Mẫu đơn thì đơm bông cả bốn mùa. Các Tết được sống ở quê, đêm giao thừa nào bà tôi cũng đặt một mâm cúng lên mặt bể nước để vái vọng trời đất và mời ông trở về vui với con cháu cho cây vườn đỡ nhớ, cho cửa nhà yên vui ...

Đến tận bây giờ tôi không sao quên được. Mảnh vườn ấy là Vườn ông - Vườn xuân ...

(Trích Vườn ông vườn xuân, in trong Những truyện hay viết cho thiếu nhi, Phong Thu², NXB Kim Đồng, 2024, tr.98-101)

Chú thích:

¹ Tre chưa kịp đảnh cây: ý chỉ cây tre chưa cao lớn, cứng cáp.

²  Phong Thu là một nhà văn dành cả cuộc đời gắn bó với văn học thiếu nhi. Sáng tác của ông mang phong cách nhẹ nhàng, hóm hỉnh và giàu tính giáo dục. Truyện ngắn Vườn ông vườn xuân được sáng tác năm 1995.

Thực hiện các yêu cầu (trình bày ngắn gọn):

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

(0,5 điểm): Xác định ngôi kể được sử dụng trong văn bản.

a

Bảo đảm bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận

Hướng dẫn chấm

- Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng (khoảng 600 chữ): 0,25 điểm

- Không bảo đảm về bố cục và dung lượng: 0 điểm

b

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: giải pháp khắc phục vấn đề một bộ phận học sinh đang ngày càng ngại trò chuyện trực tiếp với mọi người.

Hướng dẫn chấm

- Thí sinh xác định đúng vấn đề: 0,5 điểm

- Thí sinh xác định sai vấn đề: 0 điểm

c

Viết được bài văn nghị luận, bảo đảm các yêu cầu

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; biết kết hợp giữa lí lẽ và bằng chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn.

Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận.

* Thân bài:

- Giải thích: Đây là hiện tượng một số học sinh thiếu chủ động, không muốn gặp mặt, nói chuyện trực tiếp với người thân, bạn bè. Hiện tượng này khá phổ biến trong thời đại ngày nay...

- Bàn luận vấn đề

+ Ngại nói chuyện trực tiếp dẫn đến lối sống khép kín, thiếu tự tin và mất đi khả năng tương tác với mọi người; ảnh hưởng đến thể chất và tinh thần; về lâu dài sẽ tác động xấu đến cộng đồng, xã hội...

+ Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan. (nhận thức chưa đầy đủ, thiếu kĩ năng quản lí bản thân; tác động tiêu cực của các thiết bị công nghệ, in-tơ-nét, mạng xã hội...)

+ Để khắc phục vấn đề trên, học sinh cần thay đổi nhận thức về vấn đề; từ đó, có những hành động đúng đắn (sử dụng thiết bị công nghệ đúng mục đích với thời gian hợp lí; chủ động nói chuyện với mọi người; tích cực tham gia các hoạt động tập thể...). Gia đình và nhà trường cần tạo môi trường giao tiếp thân thiện để các em tự tin kết nối với mọi người...

- Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác.

* Kết bài: Khái quát vấn đề nghị luận

Lưu ý: Thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

Hướng dẫn chấm

- Thí sinh trình bày đầy đủ, thuyết phục: 2,25 điểm - 2,5 điểm

- Thí sinh trình bày khá đầy đủ, hợp lí: 1,5 điểm - 2,0 điểm

- Thí sinh trình bày chung chung: 0,75 - 1,25 điểm

- Thí sinh trình bày sơ sài: 0,25 – 0,5 điểm

- Thí sinh không triển khai: 0 điểm

d

Diễn đạt

Bảo đảm chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết trong bài văn.

Hướng dẫn chấm

- Thí sinh đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp, liên kết: 0,25 điểm

- Thí sinh mắc nhiều lỗi: 0 điểm

e

Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.

Hướng dẫn chấm

- Thí sinh đáp ứng được 02 yêu cầu trên: 0,5 điểm

- Thí sinh đáp ứng được 01 yêu cầu: 0,25 điểm

- Bài làm không có sự sáng tạo: 0 điểm

a

Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn

Hướng dẫn chấm

- Bảo đảm yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 150 chữ), trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, móc xích hoặc song hành: 0,25 điểm

- Thí sinh viết xuống dòng và không đảm bảo dung lượng: 0 điểm

b

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Hình ảnh khu vườn của ông trong đoạn trích.

Hướng dẫn chấm

- Thí sinh xác định đúng vấn đề: 0,25 điểm

- Thí sinh xác định sai vấn đề: 0 điểm

c

Viết đoạn văn bảo đảm các yêu cầu

Lựa chọn được thao tác lập luận phù hợp, kết hợp giữa lí lẽ và dẫn chứng trên cơ sở bảo đảm những nội dung sau:

* Khu vườn là hình ảnh có nhiều ý nghĩa sâu sắc:

- Đó là khu vườn được tạo dựng nên từ đôi bàn tay nâng niu, chăm chút của người ông đã mất. (ông đã trồng cây, cặm cụi vun xới, bóng hình ông không thể nhạt nhòa...)

- Khu vườn luôn xanh tươi, tràn đầy sức sống, nở hoa khi Tết đến xuân về. (cây vườn còn mãi mãi xanh tươi, hoa bưởi, hoa chanh, hoa nhãn...)

- Khu vườn khơi gợi nỗi nhớ thương, lòng biết ơn mà cháu dành cho ông, cho gia đình và nguồn cội của chính mình...

* Nghệ thuật: sử dụng ngôi kể thứ nhất, ngôn ngữ gợi hình gợi cảm, kết hợp giữa kể, tả và bộc lộ cảm xúc...

Hướng dẫn chấm

- Thí sinh phân tích đầy đủ, hợp lí: 1,0 điểm

- Thí sinh phân tích khá đầy đủ, hợp lí: 0,75 điểm

- Thí sinh phân tích chung chung: 0,5 điểm

- Thí sinh phân tích không rõ ý: 0,25 điểm

- Thí sinh không phân tích: 0 điểm

d

Diễn đạt

Bảo đảm chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp và liên kết câu trong đoạn văn.

Hướng dẫn chấm

- Thí sinh đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp, liên kết: 0,25 điểm

- Thí sinh mắc nhiều lỗi: 0 điểm

e

Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.

Hướng dẫn chấm

- Thí sinh đáp ứng được 01 trong 02 yêu cầu trên: 0,25 điểm

- Bài làm không có sự sáng tạo: 0 điểm