Đọc đoạn trích sau:

ĐẤT DẠY TÔI LÀM NGƯỜI TỬ TẾ

Bùi Nguyên Lượng

(1)1 Đất dạy tôi điều đầu tiên, biết đợi Một hạt gieo không nở chỉ sau ngày Phải qua nắng, qua mưa và giông gió Như lòng người, muốn tốt phải dạn dày.   (2) Đất dạy tôi cách âm thầm chịu đựng Bị băm vằm, giẫm đạp cũng không than Vẫn ủ ấm cho mầm xanh bé nhỏ Như mẹ hiền ru giấc ngủ miên man.

(3) Đất dạy tôi biết lắng nghe im lặng Không so bì tốt xấu, với hèn sang Cỏ dại mọc bên hoa thơm vẫn được Vẫn nở hoa, vẫn ngọt trái cam vàng. [...] (4) Tôi học đất cách trao đi không tính Cứ lặng thầm nuôi hết thảy sinh linh Tôi học đất biết ngẩng đầu mà sống Không đớn hèn, và phải thật quang minh. (Dẫn theo Người gieo hạt, Nhiều tác giả, Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 2025, trang 292-293)

Thực hiện các yêu cầu:

Xác định thể thơ của đoạn trích.

a. Đảm bảo bố cục của bài văn nghị luận:

Đảm bảo yêu cầu về bố cục của bài văn nghị luận, gồm 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận:

Trình bày suy nghĩ và đề xuất giải pháp để giúp học sinh biết sống khiêm tốn.

c. Viết được bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu:

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng sau:

c1. Mở bài

Giới thiệu vấn đề cần giải quyết: Giải pháp để giúp học sinh biết sống khiêm tốn.

c2. Thân bài

- Giải thích:

Khiêm tốn là có ý thức và thái độ đúng mức trong việc đánh giá bản thân, không tự mãn, tự kiêu, không tự cho mình là hơn người; biết cúi đầu thấp nhất dù bản thân biết nhiều, thành công và có nhiều trải nghiệm sống.

- Bàn luận:

+ Thực trạng: bối cảnh xã hội hiện nay, một số học sinh sống kiêu ngạo, ra vẻ ta đây, luôn muốn người khác tâng bốc, ngợi ca,...

+ Nguyên nhân: học sinh không nhận ra được năng lực thực sự của bản thân, đề cao cái tôi quá mức, thích khoe khoang,...; một số gia đình chưa quan tâm đến việc giáo dục con cái về sự khiêm tốn; sự tác động tiêu cực của cộng đồng, mạng xã hội,... làm ảnh hưởng đến nhận thức, lối sống của học sinh.

+ Hậu quả: sống tự cao tự đại, ngông nghênh, vô cảm, đánh mất một phần phẩm chất tốt đẹp,... và tác động xấu đến cộng đồng.

+ Giải pháp:

- Đối với cá nhân: Cần nhìn nhận, đánh giá đúng năng lực; biết lắng nghe, học hỏi, trau dồi tri thức, kĩ năng để hoàn thiện mình; sống trung thực, giản dị, khiêm nhường,... từ bỏ lối sống ảo, phông bạt.

- Đối với gia đình: Ông bà, cha mẹ, người thân là tấm gương sáng về đạo đức, nhân cách; khuyên răn, nhắc nhở con/cháu tránh lối sống tự cao tự đại; tôn trọng, đồng hành cùng con/cháu trên hành trình trưởng thành.

- Đối với cộng đồng: cần phê phán cá nhân sống khoa trương, chạy theo giá trị vật chất; lan tỏa, biểu dương lẽ sống khiêm tốn, giản dị.

c3. Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận.

Hướng dẫn chấm:

Thí sinh có thể trình bày, diễn đạt giống đáp án hoặc tương tự, miễn là thuyết phục.

- Cho 0,25 điểm nếu trình bày được ý c1 và ý c3 (Mở bài và Kết bài)

- Cho 0,25 điểm nếu trình bày được ý giải thích của c2.

- Cho 0,75 điểm nếu trình bày được ý thực trạng, nguyên nhân, hậu quả của c2.

- Cho 1,50 - 1,75 điểm nếu học sinh trình bày được 3 ý của giải pháp như yêu cầu.

- Cho 1,00 - 1,25 điểm nếu học sinh trình bày được 2 ý của giải pháp như yêu cầu.

- Cho 0,5 - 0,75 điểm nếu học sinh trình bày được 1 ý của giải pháp như yêu cầu.

- Học sinh bàn luận chung chung, sơ lược: 0,25 điểm.

- Cho 0 điểm nếu làm sai hoặc không làm.

d. Diễn đạt:

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn.

e. Sáng tạo:

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.

a. Xác định được yêu cầu về hình thức và dung lượng đoạn văn:

- Hình thức: đoạn văn.

- Dung lượng: khoảng 200 chữ.

- Đoạn văn có thể trình bày theo nhiều cách: diễn dịch, quy nạp, song song, phối hợp,…

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận:

Ghi lại cảm nghĩ của em về hình ảnh đất trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.

c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu:

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp chặt chẽ lí lẽ và bằng chứng trên cơ sở đảm bảo những nội dung sau:

c1. Giới thiệu nhan đề bài thơ, tác giả và nhận định khái quát: Hình ảnh

đất với những bài học nhân sinh sâu sắc.

c2. Trình bày cảm nhận về hình ảnh đất. Tham khảo gợi ý sau:

- Hình ảnh đất là biểu tượng cho những phẩm chất cao đẹp, bài học để con người sống tử tế: biết chờ đợi, lặng lẽ hi sinh vì những điều tốt đẹp; sống cho đi, ngay thẳng, biết lắng nghe, không đố kị,… Qua đó, tác giả bày tỏ tình yêu thiên nhiên, nâng niu, ca ngợi, biết ơn sự sống,…

- Đánh giá đặc sắc nghệ thuật: thể thơ tám chữ, giọng thơ nhẹ nhàng, triết lí, sử dụng nhiều hình ảnh giàu giá trị tạo hình, biện pháp tu từ độc đáo (so sánh, điệp ngữ,…) làm nổi bật những bài học được gửi gắm từ đất. c3. Khẳng định lại cảm nhận và nêu bài học đối với bản thân (biết yêu thương, sống đẹp,…)

Hướng dẫn chấm:

Thí sinh có thể trình bày và diễn đạt giống đáp án hoặc tương tự, miễn là thuyết phục.

- Cho 0,25 điểm nếu trình bày được ý c1, c3.

- Cho 0,50 điểm nếu trình bày và làm rõ được ý 1 phần c2.

- Cho 0,25 điểm nếu trình bày được ý 2 phần c2.

- Cho 0 điểm nếu làm sai hoặc không làm.

d. Diễn đạt:

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn.

e. Sáng tạo:

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.