Đọc văn bản:

CUỐI RỄ ĐẦU CÀNH

                                                                                        Bế Kiến Quốc¹

Vươn mãi vào bề sâu

Cái rễ non tìm đường cho cây

Qua sỏi đá có khi tướp² máu

 

Hướng mãi lên chiều cao

Cái cành non vượt mưa đông nắng hạ

Nảy chiếc lá như người sinh nở

 

Ai đang ngồi hát trước mùa xuân

Cuộc đời như thể tự nhiên xanh

Chỉ có đất yêu cây thì đất biết

Những cơn đau nơi cuối rễ đầu cành …

      (Những mảnh ghép của huyền thoại, Nguyễn Thanh Tâm tuyển chọn -

giới thiệu 141 tác giả thơ Việt Nam đương đại, NXB Văn học, 2024, tr.45)

* Chú thích:

¹ Bế Kiến Quốc (1949-2002) là nhà thơ, nhà báo trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩ. Thơ Bế Kiến Quốc hấp dẫn bởi sự kết hợp giữa suy tư sâu lắng và vẻ đẹp dung dị đời thường.

² Tướp: chảy ra, tươm ra ở vết da rách nát.

Thực hiện các yêu cầu:

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của văn bản.

Đoạn văn đáp ứng được các yêu cầu sau:

a. Yêu cầu chung: xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về hình thức, dung lượng

- Vấn đề nghị luận: đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của văn bản Cuối rễ đầu cành.

- Hình thức: có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp ...

- Dung lượng: khoảng 200 chữ.

Hướng dẫn chấm: Chấm như Đáp án.

b. Yêu cầu cụ thể: thí sinh triển khai các đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận

b1. Viết được mở đoạn và kết đoạn

- Mở đoạn: giới thiệu về văn bản và tác giả; nêu cảm nghĩ chung về văn bản.

- Kết đoạn: nêu khái quát cảm nghĩ về văn bản.

Hướng dẫn chấm: Chấm như Đáp án.

b2. Nêu được cảm nghĩ về nét độc đáo của nội dung và nghệ thuật

- Cảm nghĩ về nội dung: hành trình sinh trưởng của cây gợi lên hành trình

gian khó nhưng đầy nỗ lực của con người để vươn tới thành công; tôn vinh và biết ơn với những cống hiến thầm lặng để tạo nên giá trị.

- Cảm nghĩ về nghệ thuật: thể thơ tự do; ngôn ngữ, hình ảnh giản đị, giàu

cảm xúc; các biện pháp tu từ quen thuộc như so sánh, ẩn dụ, ... góp phần

thể hiện cảm xúc của văn bản.

Hướng dẫn chấm:

- Trả lời được như Đáp án: 1,0 điểm

- Trả lời được ý 1 như Đáp án: 0,75 điểm

- Trả lời được một vế của ý 1 hoặc trả lời được hai vế của ý 2 như Đáp

án: 0,5 điểm

- Trả lời được một vế của ý 2 như Đáp án: 0,25 điểm

- Trả lời sai Đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm

b3. Sáng tạo

- Có những ý đột phá, vượt ra ngoài Đáp án nhưng có sức thuyết phục.

- Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.

Hướng dẫn chấm: Chấm như Đáp án

Lưu ý: Thí sinh chỉ đạt điểm tối đa nếu có bằng chứng thuyết phục được

trích từ văn bản.

Bài văn đáp ứng được các yêu cầu sau:

a. Yêu cầu chung; xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về sử dụng bằng chứng

- Vấn đề nghị luận: từ góc nhìn của người trẻ, đề xuất giải pháp để vượt qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống.

- Bằng chứng: thực tế đời sống hoặc trải nghiệm của bản thân.

Hướng dẫn chấm: Chấm như Đáp án.

b. Yêu cầu cụ thể: thí sinh triển khai bài viết theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận.

b1. Viết được mở bài và kết bài cho bài văn nghị luận xã hội

- Mở bài: giới thiệu được vấn đề nghị luận.

- Kết bài: khẳng định được vấn đề nghị luận.

Hướng dẫn chấm: Chấm như Đáp án.

b2. Giải thích được vấn đề nghị luận

- Khó khăn: những trở ngại, thiếu thốn mà con người gặp phải trong cuộc sống.

- Thử thách: tình huống khó khăn, nguy hiểm để qua đó thấy rõ tinh thần,

khả năng của con người.

- Trong cuộc sống, khó khăn, thử thách là điều không thể tránh khỏi nên mỗi người cần có ý chí, bản lĩnh để đối mặt và vượt qua.

Hướng dẫn chấm:

- Trả lời được như Đáp án: 0,5 điểm

- Trả lời được một ý như Đáp án: 0,25 điểm

- Trả lời sai Đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm

b3. Phân tích, chứng minh được vấn đề nghị luận

- Phân tích, chứng minh được vì sao thế hệ trẻ cần có giải pháp để vượt qua khó khăn, thử thách:

+ Khó khăn, thử thách là một phần không thể thiếu trong cuộc sống mỗi người; nếu không có giải pháp phù hợp, con người dễ chán nản, tuyệt vọng.

+ Khi gặp phải khó khăn, thử thách, thế hệ trẻ cần có thái độ, hành động tích cực để vượt qua; khi vượt qua khó khăn, thử thách, con người sẽ trưởng thành hơn:

- Đề xuất được các giải pháp khả thi để vượt qua khó khăn, thử thách. Có thể là:

+ Can đảm đối diện, không trốn tránh.

+ Tin tưởng vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

+ Học tập, trau dồi kiến thức, kĩ năng để sẵn sàng đối diện và vượt qua.

+ Tìm kiếm sự giúp đỡ của những người có kinh nghiệm.

Hướng dẫn chấm:

- Trả lời được như Đáp án: 1,0 điểm

- Trả lời được ý 2 như Đáp án: 0,75 điểm

- Trả lời được ý 1 hoặc 2 giải pháp của ý 2 như Đáp án: 0,5 điểm

- Trả lời được một giải pháp của ý 2 như Đáp án: 0,25 điểm

- Trả lời sai Đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm

Lưu ý: Thí sinh trình bày ý trong Đáp án bằng cách diễn đạt tương đương

vẫn được chấm điểm.

b4. Mở rộng, trao đổi ý kiến trái chiều và rút ra bài học

- Mở rộng, trao đổi ý kiến trái chiều:

+ Khó khăn, thử thách dẫu có khắc nghiệt nhưng cần thiết cho sự trưởng thành:

+ Phê phán một bộ phận giới trẻ còn có lối sống hèn nhát, dễ dàng gục ngã; đổ lỗi cho số phận; thiếu sự chuẩn bị để đương đầu với khó khăn, thử thách.

- Rút ra bài học: sống có trách nhiệm, bản lĩnh; không ngừng hoàn thiện

bản thân; hành động thiết thực, sẵn sàng đối diện và vượt qua khó khăn,

thử thách.

Hướng dẫn chấm:

- Trả lời được như Đáp án: 0,5 điểm

- Trả lời được một ý như Đáp án: 0,25 điểm

- Trả lời sai Đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm

Lưu ý: Thí sinh trình bày ý trong Đáp án bằng cách diễn đạt tương đương

vẫn được chấm điểm.

b5. Sáng tạo

- Có những ý đột phá, vượt ra ngoài Đáp án nhưng có sức thuyết phục.

- Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.

Hướng dẫn chấm: Chấm như Đáp án.

Lưu ý: Thí sinh chỉ đạt điểm tối đa nếu có bằng chứng thuyết phục.