Đọc đoạn trích sau:

[ ... ]

Tôi trở về nơi cánh võng mẹ đưa

Câu dân ca êm đềm trôi vào giấc ngủ

Bát cơm trắng đầu mùa tay mẹ xới

Thấm đượm nắng mưa hạt ngọc của trời

 

Quê hương ơi nơi lưu giữ phần đời

Rong ruổi cùng tôi dọc dài đất nước

Nay thanh thản giữa đường quê cất bước

Tóc trên đầu đã ngả màu sương

 

Quá nửa đời phiêu dạt tha phương

Nơi huyết quản rần rật dòng máu đỏ

Tạc trong tôi bóng hình xóm nhỏ

Trái tim hóa vào sông nước đồng quê.

               (Trích Cho tôi một mảnh hồn xóm nhỏ, Nguyễn Đăng Độ,  

                                    Hương xa, NXB  Hội Nhà văn, 2022, tr.27)

* Chú thích: Nhà thơ Nguyễn Đăng Độ (sinh năm 1966 tại Hà Tĩnh) là một tác giả trưởng thành từ quân ngũ. Thơ ông mang đậm dấu ấn hiện thực xen lẫn nội tâm sâu sắc. Ông viết nhiều về tình đồng đội, vẻ đẹp của núi rừng Tây Nguyên và những hoài niệm, tri ân sâu nặng với các thế hệ đi trước.

Thực hiện các yêu cầu:

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

 (0.5 điểm) Xác định thể thơ của văn bản.

Một số lưu ý khi làm bài:

Bám sát yêu cầu phân tích tình yêu quê hương của nhân vật trữ tình; kết hợp dẫn chứng thơ với nhận xét nghệ thuật.

Gợi ý triển khai

* Mở đoạn:

- Giới thiệu khái quát tình yêu quê hương của nhân vật trữ tình.

* Thân đoạn:

Có thể triển khai theo các ý:

1. Tình yêu quê hương bắt nguồn từ những kỷ niệm tuổi thơ

+ cánh võng mẹ đưa

+ câu dân ca

+ bát cơm trắng đầu mùa

+ bàn tay mẹ

→ Quê hương gắn với tình mẹ và tuổi thơ.

2. Quê hương luôn đồng hành trong suốt cuộc đời

“Rong ruổi cùng tôi dọc dài đất nước”

Đi đâu quê hương cũng theo bước chân người.

Quê hương trở thành điểm tựa tinh thần.

3. Dù trải qua nhiều năm tháng vẫn không quên quê hương

+ tóc bạc

+ phiêu dạt tha phương

+ dòng máu đỏ

+ bóng hình xóm nhỏ

→ Tình yêu quê hương ngày càng sâu sắc.

4. Nghệ thuật

+ hình ảnh gần gũi

+ ngôn ngữ giàu cảm xúc

+ ẩn dụ

+ giọng thơ nhẹ nhàng, tha thiết

* Kết đoạn:

Khẳng định: Tình yêu quê hương của nhân vật trữ tình chân thành, sâu nặng; qua đó nhắc nhở mỗi người biết trân trọng cội nguồn.

Một số lưu ý khi làm bài: Bố cục rõ ràng; lập luận mạch lạc; có giải thích, phân tích, dẫn chứng, phản đề và bài học; diễn đạt trong sáng, hạn chế kể lể hoặc sa vào liệt kê. Với đề này, dẫn chứng gần gũi về sáng tạo trong học tập, công nghệ và khởi nghiệp của giới trẻ sẽ phù hợp và thuyết phục.

Dàn ý gợi ý :

1. Mở bài

- Giới thiệu vấn đề:

+ Cuộc sống luôn đổi mới.

+ Tuổi trẻ cần có sự sáng tạo để thích nghi và phát triển.

2. Thân bài

a. Giải thích

Sáng tạo là khả năng tạo ra ý tưởng mới, cách làm mới hoặc giải pháp mới nhằm nâng cao hiệu quả học tập, lao động và cuộc sống.

b. Ý nghĩa

- Đối với bản thân: phát huy năng lực, khẳng định giá trị, tạo động lực học tập, giải quyết vấn đề hiệu quả, thích ứng với sự thay đổi.

- Đối với xã hội: thúc đẩy khoa học công nghệ, nâng cao năng suất lao động, tạo ra nhiều giá trị mới, góp phần phát triển đất nước.

c. Dẫn chứng

- Có thể sử dụng: học sinh đạt giải sáng tạo khoa học kỹ thuật; thanh niên khởi nghiệp bằng công nghệ; nhiều bạn trẻ ứng dụng AI để học tập, nghiên cứu và giải quyết các vấn đề thực tiễn; những nhà sáng chế trẻ góp phần quảng bá sản phẩm Việt Nam.

(Dẫn chứng tiêu biểu, phù hợp thực tế sẽ được đánh giá cao.)

d. Phản đề

- Sáng tạo không đồng nghĩa với làm khác người một cách cực đoan.

- Phê phán lối sống thụ động, ngại đổi mới, sao chép ý tưởng của người khác hoặc lạm dụng công nghệ để gian lận.

e. Bài học nhận thức và hành động

Chủ động học hỏi.

Rèn luyện tư duy phản biện.

Dám thử nghiệm.

Không ngừng đổi mới bản thân.

Vận dụng sáng tạo kiến thức vào thực tiễn.

3. Kết bài

- Khẳng định: Sáng tạo là phẩm chất quan trọng giúp tuổi trẻ khẳng định bản thân, đóng góp cho cộng đồng và xây dựng đất nước phát triển trong thời đại mới.