(2023) Đề thi thử Văn THPT soạn theo ma trận đề minh họa BGD ( Đề 3) có đáp án

e. Sáng tạo

- Nhân dân còn sáng tạo nên những truyền thuyết cho từng mảnh đất trở nên thiêng liêng vô giá:

Gót ngựa của Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đầm để lại

Chín mươi chín con voi góp mình dựng đất Tổ Hùng Vương

+ Những ao hồ không còn là sản phẩm của tự nhiên mà đã in dấu vết chân ngựa của người anh hùng làng Gióng. Đó là chứng tích của những truyền thống bất khuất, khát vọng tự do.

+ Nhân dân liên tưởng đến những con rồng nằm im tạo nên dòng sông bất tận:

Những con rồng nằm im góp dòng sông xanh thẳm

Con cóc, con gà quê hương cùng góp cho Hạ Long thành thắng cảnh

- Ngoài những phẩm chất tốt đẹp, những tưởng tượng phong phú để sáng tạo đặt tên cho nhiều sự vật trong tự nhiên, Nhân dân còn góp phần làm nên Đất Nước bằng chính cuộc đời mình:

+ Những người dân nào đã góp nên ông Đốc, ông Trang, Bà Đen, Bà Điểm -> tên những người có công với dân, với nước đã thành sơn danh, địa danh ở Nam Bộ.

+ Xuyên suốt đoạn thơ, hàng loạt động từ: góp – góp cho – góp nên – góp mình… và kết thúc bằng động từ hóa đã thực sự nhấn mạnh vai trò của Nhân dân: tâm hồn, tình cảm Nhân dân như đã hòa mình vào núi sông, tạo nên vẻ đẹp huyền thoại của non sông gấm vóc này.

- Tác giả đã đi đến một quy nạp có sức khái quát sâu sắc:

 Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi

Chẳng mang một dáng hình, một ao ước, một lối sống ông cha

Ôi Đất Nước bốn nghìn năm đâu ta cũng thấy

Những cuộc đời đã hóa núi sông ta…

+ Mỗi dáng ruộng đồng vuông tròn, thế gò bãi cao thấp đều được nhân dân gửi vào đó một ao ước về những vụ mùa bội thu, về cuộc sống ấm no đầy đủ. Không chỉ thế, họ còn gửi cả những lối sống ông cha thể hiện qua những phong tục tập quán trong cánh tác của từng vùng.

- Đánh giá:

+ Nguyễn Khoa Điềm đã thể hiện những suy tư của mình về Đất Nước bằng một giọng trữ tình, chính luận. Đất Nước dưới ngòi bút của nhà thơ hiện lên một cách gắn bó mật thiết. Đất Nước là từ Nhân dân mà hình thành, chính Nhân dân đã tạo nên dáng hình xứ sở.

+ Đoạn trích thơ đã khơi gợi lên lòng biết ơn của thế hệ sau đối với ông bà, tổ tiên, thế hệ trước về công cuộc dựng xây và bảo vệ Đất Nước.

+ Giọng thơ tâm tình như nhắn nhủ, nhiều câu thơ mang tính khẳng định, từ ngữ hình ảnh giản dị, Nguyễn Khoa Điềm đã thể hiện bao quát và sâu sắc về công ơn của thế hệ trước.