Bài tập chuyên đề Vật lí 10 Bài 10: Ô nhiễm môi trường có đáp án

Trả lời:

Những tác nhân gây ô nhiễm môi trường là khai thác và sử dụng nhiên liệu hóa thạch, khai thác và sử dụng năng lượng hạt nhân.

Dẫn đến những sự biến đổi khí hậu: sự nóng lên toàn cầu, lượng mưa thay đổi, sự dịch chuyển của các đới khí hậu đã tồn tại hàng ngàn năm đang diễn ra tại các vùng khác nhau trên Trái Đất, sự xuất hiện ngày càng nhiều hiện tượng khí hậu cực đoan.

Trả lời:

Những ảnh hưởng tiêu cực của việc khai thác và sử dụng nhiên liệu hóa thạch quá mức:

- Việc con người đốt quá nhiều nhiên liệu hóa thạch để phục vụ cho sản xuất điện và các hoạt động đời sống đang vô tình khiến lượng oxy (O₂) trong bầu khí quyển suy giảm mạnh.

- Trong khi, đốt nhiên liệu hóa thạch tạo ra các axit như sulfuric, cacbonic và nitric, các chất có nhiều khả năng tạo thành mưa axit và ảnh hưởng đến các vùng tự nhiên và hủy hoại môi trường.

- Đặc biệt, việc khai thác, xử lý và phân phối nhiên liệu hóa thạch cũng gây ra các mối quan tâm về môi trường. Việc khai thác than đặc biệt là khai thác lộ thiên bốc lớp phủ của các đỉnh núi và khai thác từ trên xuống và khai thác dạng dải cũng gây những ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường, và các hoạt động khai thác dầu khí ngoài khơi cũng là hiểm họa đối với sinh vật thủy sinh.

- Các nhà máy lọc dầu cũng có những tác động tiêu cực đến môi trường như ô nhiễm nước và không khí. Quá trình chuyển gây ô nhiễm, nhất là những vụ tràn dầu.

Có thể nói, nhắc đến biến đổi khí hậu người ta thường là nói đến đốt nhiên liệu hóa thạch.

Trả lời:

Việc sử dụng và khai thác nhiên liệu hóa thạch đã tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người vì:

- Khai thác nhiên liệu hóa thạch gây hủy hoại toàn bộ thảm thực vật, xói mòn đất, mất nơi cư trú của nhiều sinh vật.

- Nước thải quặng mỏ trong quá trình khai thác và xử lí nguyên liệu khai thác gây ô nhiễm đất và nước xung quanh.

- Sự cố rò rỉ dầu gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước.

- Quá trình tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch phát thải lượng lớn khí thải độc hại như cacbon dioxit (CO₂), sunfua dioxit (SO₂),… phát thải các kim loại nặng, bụi mịn gây bệnh tim mạch, hô hấp cho con người và góp phần làm nóng lên toàn cầu.

- Rò rỉ khí thiên nhiên trong quá trình khai thác góp phần gây ra hiệu ứng nhà kính.

- Việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch quá mức gây phát thải lượng lớn sunfua dioxit (SO₂) và các oxide của nitrogen (NO_x) là nguyên nhân chính gây ra mưa acid.

Trả lời:

Tác động của hiệu ứng nhà kính đến sự nóng lên toàn cầu: Các tia bức xạ bước sóng ngắn của mặt trời xuyên qua bầu khí quyển đến mặt đất được mặt đất hấp thụ và phản xạ trở lại các bức xạ bước sóng dài. Một số phân tử trong bầu khí quyển như carbon dioxide và hơi nước có thể hấp thụ những bức xạ nhiệt này và giữ ấm trong bầu khí quyển. Sự gia tăng nồng độ của các khí nhà kính là nguyên nhân làm nhiệt độ Trái Đất tăng cao.

Trả lời:

Nồng độ pH trong nước mưa acid có giá trị khoảng 5,6.

Những cơn mưa acid đã từng xảy ra ở Việt Nam:

- Hiện tượng mưa mù gây cay xót mắt, đau rát da, cổ họng, cháy lá cây non xảy ra tại thành phố Bắc Giang ngày 24/10/2014.

- Mưa acid tại bán đảo Cà Mau năm 1998.

- Hiện nay mưa acid đang tăng lên đáng kể tập trung chủ yếu gồm các thành phố lớn.

Trả lời:

Những tác hại của mưa acid đến hệ sinh thái:

- Nước mưa acid gây bỏng da cho con người và sinh vật khi tiếp xúc trực tiếp.

- Nước mưa acid bào mòn lớp màng bảo vệ trên lá, gây “cháy” lá, làm giảm khả năng quang hợp của cây, giảm năng suất cây trồng.

- Nước mưa acid phá hủy các di tích đá vôi, đá cẩm thạch, thắng cảnh,..

 - Mưa acid phá hủy thảm thực vật làm cây và mầm thực vật chết khô.

- Mưa acid ăn mòn các bề mặt công trình tiếp xúc làm mất thẩm mĩ, giảm tuổi thọ công trình.

Trả lời:

Đề tài “Nghiên cứu đánh giá hiện trạng và lập bản đồ phân bố lắng đọng acid ở Việt Nam” do Cơ quan chủ trì Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu cùng phối hợp với Chủ nhiệm đề tài ThS. Ngô Thị Vân Anh năm 2015 đã cho thấy mưa acid đã xảy ra ở nhiều nơi với mức độ khác nhau.

- Ở khu vực phía Bắc của Việt Nam mưa acid xảy ra thường xuyên và mức độ khá nghiêm trọng như tại Cúc Phương 44%, Bắc Giang 37%, Thái Nguyên 40%, Việt Trì 30%.

- Miền Trung tại Vinh 60%, Huế 47%, Đà Lạt 35%, Nha Trang 31%, Pleiku 32%.

- Khu vực miền Nam cũng xảy ra mưa acid như tại Tây Ninh 37% và Cần Thơ 35%. 

(Các số liệu ở trên là số phần trăm chiếm bởi số lần mưa acid xuất hiện trong tổng số lần mưa được đo tại các trạm quan trắc)

Những tác hại của các trận mưa acid:

- Gây ngứa, rát da khi tiếp xúc với nước mưa.

- Nước mưa làm cháy lá cây non.

- Nước mưa làm xuống cấp bề mặt các công trình xây dựng.

Trả lời:

Nguyên nhân xuất hiện của mưa acid: các loại nhiên liệu hóa thạch chứa lượng lớn sulfur và nitrogen. Việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch để phục vụ cho sự phát triển công nghiệp, nhà máy nhiệt điện, khai khoáng, phương tiện giao thông…tạo ra lượng lớn sulfur dioxide (SO₂) và các oxide của nitrogen (NO_x). Các khí này hòa tan với hơi nước trong không khí sẽ tạo thành acid sulfuric (H₂SO₄) và acid nitric (HNO₃). Các hạt acid này hòa lẫn vào nước mưa, làm giảm độ pH của nước mưa và gây mưa acid.