Các từ ngữ và câu tiếng Pháp trong lời thoại của An-na An-đrê-ép-na (Anna Andreevna) và Khơ-lét-xta-cốp (Khlestacov) trong vở kịch “Quan thanh tra” của Nikolai Gogol thể hiện nhiều khía cạnh về tính cách và địa vị xã hội của họ.

- An-na An-đrê-ép-na (Anna Andreevna)

+ Thể hiện sự quý phái và kiêu kỳ: Việc sử dụng tiếng Pháp trong lời thoại của Anna Andreevna cho thấy bà muốn thể hiện mình là người có học thức và thuộc tầng lớp thượng lưu. Tiếng Pháp, vào thời điểm đó, được coi là ngôn ngữ của giới quý tộc và trí thức.

+ Sự phù phiếm và hời hợt: Anna Andreevna thường sử dụng tiếng Pháp để tạo ấn tượng với người khác, nhưng điều này cũng phản ánh sự phù phiếm và hời hợt trong tính cách của bà. Bà quan tâm nhiều đến vẻ bề ngoài và cách người khác nhìn nhận mình hơn là những giá trị thực sự.

- Khơ-lét-xta-cốp (Khlestacov)

+ Sự giả tạo và lừa đảo: Khơ-lét-xta-cốp sử dụng tiếng Pháp để tạo ra một hình ảnh giả tạo về bản thân, nhằm lừa gạt những người xung quanh. Việc sử dụng tiếng Pháp giúp anh ta tạo ra vẻ ngoài lịch lãm và trí thức, che giấu bản chất thật sự của mình.

+ Tham vọng và cơ hội: Khơ-lét-xta-cốp là một kẻ cơ hội, luôn tìm cách lợi dụng tình huống để đạt được lợi ích cá nhân. Việc sử dụng tiếng Pháp là một phần trong chiến lược của anh ta để tạo ấn tượng và chiếm được lòng tin của những người khác.

Nhìn chung, việc sử dụng tiếng Pháp trong lời thoại của Anna Andreevna và Khơ-lét-xta-cốp không chỉ làm tăng thêm tính hài hước cho vở kịch mà còn giúp khắc họa rõ nét hơn tính cách và động cơ của các nhân vật.

Câu 2/31

Liệt kê các chi tiết về giới văn chương mà Khơ-lét-xta-cốp nhắc đến trong văn bản và nêu tác dụng gây cười của chúng.

Xem đáp án

Lời giải

Trong vở kịch “Quan thanh tra” của Nikolai Gogol, Khơ-lét-xta-cốp (Khlestacov) nhắc đến nhiều chi tiết về giới văn chương nhằm tạo ấn tượng với những người xung quanh. Dưới đây là một số chi tiết nổi bật:

- Khơ-lét-xta-cốp tự nhận mình là nhà văn nổi tiếng: Anh ta khoe khoang rằng mình đã viết nhiều tác phẩm văn học và được biết đến rộng rãi.

- Nhắc đến việc quen biết với các nhà văn nổi tiếng: Khơ-lét-xta-cốp tuyên bố rằng anh ta có mối quan hệ thân thiết với nhiều nhà văn danh tiếng, nhằm tạo ra hình ảnh một người có địa vị cao trong giới văn chương.

- Khoe khoang về việc viết báo: Anh ta nói rằng mình thường xuyên viết bài cho các tờ báo lớn, nhằm tăng thêm uy tín và sự ngưỡng mộ từ người khác.

à Tác dụng gây cười của các chi tiết này:

- Sự phóng đại và giả tạo: Những lời khoe khoang của Khơ-lét-xta-cốp đều là phóng đại và không có thật. Sự giả tạo này tạo nên tình huống hài hước khi người nghe tin tưởng và ngưỡng mộ anh ta một cách mù quáng.

- Sự ngây ngô và thiếu hiểu biết: Khơ-lét-xta-cốp không thực sự hiểu biết về văn chương, nhưng lại cố gắng tỏ ra là người am hiểu. Điều này tạo nên sự mâu thuẫn và hài hước khi anh ta nói những điều vô lý hoặc không chính xác.

- Phản ánh sự lố bịch của xã hội: Những chi tiết này cũng phản ánh sự lố bịch và hời hợt của xã hội, khi mọi người dễ dàng bị lừa bởi vẻ bề ngoài và những lời nói hoa mỹ, mà không thực sự quan tâm đến giá trị thực sự.

Những chi tiết này không chỉ làm tăng tính hài hước cho vở kịch mà còn giúp khắc họa rõ nét hơn tính cách giả tạo và cơ hội của Khơ-lét-xta-cốp.

Câu 3/31

Có thể coi lời nói của Khơ-lét-xta-cốp (tr. 137 – 138) là lời đối thoại được độc thoại hoá hay không? Tại sao? Xác định ý nghĩa của các biện pháp cường điệu, tương phản, nói quá, nói lỡ được sử dụng trong lời nói đó.

Xem đáp án

Lời giải

- Có thể coi lời nói của Khơ-lét-xta-cốp (tr. 137 – 138) là lời đối thoại được độc thoại hoá. Chú ý các đặc điểm của độc thoại trong lời đối thoại đó: tính chất một chiều, người nghe không có cơ hội để tham gia và tương tác, người nói dường như đang nói với chính mình nhằm mục đích thuyết phục bản thân.

- Ý nghĩa của các biện pháp cường điệu, tương phản, nói quá, nói lỡ được sử dụng trong lời nói đó:

+ Cường điệu: Khơ-lét-xta-cốp phóng đại về thành tựu và mối quan hệ của mình, tạo nên sự hài hước và lố bịch. Điều này làm nổi bật tính cách khoe khoang và giả tạo của anh ta.

+ Tương phản: Sự tương phản giữa lời nói hoa mỹ của Khơ-lét-xta-cốp và thực tế nghèo nàn của anh ta tạo nên sự mỉa mai và châm biếm, phản ánh sự lố bịch của xã hội và con người trong vở kịch.

+ Nói quá: Khơ-lét-xta-cốp thường xuyên nói quá về khả năng và thành tựu của mình, khiến người nghe cảm thấy buồn cười và khó tin. Điều này làm tăng thêm tính hài hước và sự lố bịch của nhân vật.

+ Nói lỡ: Trong quá trình khoe khoang, Khơ-lét-xta-cốp thường nói lỡ, để lộ những điểm yếu và sự thiếu hiểu biết của mình. Điều này không chỉ làm giảm uy tín của anh ta mà còn tạo nên những tình huống hài hước và bất ngờ.

Những biện pháp tu từ này không chỉ làm tăng tính hài hước cho vở kịch mà còn giúp khắc họa rõ nét hơn tính cách giả tạo và cơ hội của Khơ-lét-xta-cốp, đồng thời phê phán sự lố bịch và hời hợt của xã hội đương thời.

Câu 4/31

Theo văn bản, tính cách nhân vật thị trưởng đã thể hiện như thế nào qua lời nói, cử chỉ và hành động của y?

Xem đáp án

Lời giải

Trong vở kịch “Quan thanh tra” của Nikolai Gogol, tính cách của nhân vật thị trưởng được thể hiện rõ nét qua lời nói, cử chỉ và hành động của ông ta:

- Lời nói

+ Khoe khoang và tự mãn: Thị trưởng thường xuyên khoe khoang về quyền lực và vị trí của mình, thể hiện sự tự mãn và kiêu ngạo. Ông ta luôn muốn chứng tỏ mình là người có quyền lực và được tôn trọng.

+ Giả dối và lươn lẹo: Thị trưởng không ngần ngại nói dối và lươn lẹo để che giấu những sai phạm và thiếu sót của mình. Ông ta sử dụng lời nói để thao túng và lừa dối người khác, nhằm bảo vệ lợi ích cá nhân.

- Cử chỉ

+ Thái độ hống hách: Cử chỉ của thị trưởng thường thể hiện sự hống hách và uy quyền. Ông ta luôn tỏ ra mình là người có quyền lực tối cao và không ai có thể chống lại.

+ Sự lo lắng và bất an: Khi biết tin về quan thanh tra, thị trưởng trở nên lo lắng và bất an. Cử chỉ của ông ta trở nên lúng túng và thiếu tự tin, cho thấy sự sợ hãi trước nguy cơ bị phát hiện và trừng phạt.

- Hành động

+ Lạm dụng quyền lực: Thị trưởng thường xuyên lạm dụng quyền lực để trục lợi cá nhân và đàn áp người dân. Ông ta không ngần ngại sử dụng quyền lực để đạt được mục đích riêng.

+ Tham nhũng và hối lộ: Hành động của thị trưởng thể hiện rõ sự tham nhũng và hối lộ. Ông ta sẵn sàng nhận hối lộ và sử dụng tiền bạc để mua chuộc quan thanh tra, nhằm che giấu những sai phạm của mình.

Những đặc điểm này không chỉ khắc họa rõ nét tính cách tham lam, giả dối và lạm quyền của thị trưởng mà còn tạo nên sự mỉa mai và châm biếm sâu sắc về tình trạng tham nhũng và lạm quyền trong xã hội.

Câu 5/31

Qua việc đọc văn bản, hãy bình luận về nhận định sau trong SGK: Quan thanh tra không chỉ là vở hài kịch đả kích “tất cả những gì tệ hại của nước Nga” đầu thế kỉ XIX, mà còn khơi dậy nỗi đau về sự tồn tại trống rỗng, phi lí của con người và niềm hi vọng vào một cuộc sống tốt đẹp hơn”

Xem đáp án

Lời giải

Nhận định này trong SGK về vở kịch “Quan thanh tra” của Nikolai Gogol rất chính xác và sâu sắc. Vở kịch không chỉ là một tác phẩm hài kịch đả kích mạnh mẽ những tệ nạn của xã hội Nga đầu thế kỷ XIX, như tham nhũng, lạm quyền và sự giả dối của giới quan chức, mà còn mang đến những tầng ý nghĩa sâu xa hơn.

- Đả kích xã hội: Gogol đã khéo léo sử dụng tiếng cười để phê phán những thói hư tật xấu của xã hội. Các nhân vật trong vở kịch, từ thị trưởng đến các quan chức địa phương, đều thể hiện sự tham lam, giả dối và lạm quyền. Họ sẵn sàng làm mọi cách để che giấu những sai phạm của mình khi nghe tin về quan thanh tra. Sự hoảng loạn và những hành động lố bịch của họ tạo nên những tình huống hài hước nhưng cũng đầy châm biếm.

- Nỗi đau về sự tồn tại trống rỗng, phi lí: Bên cạnh tiếng cười, vở kịch còn khơi dậy nỗi đau về sự tồn tại trống rỗng và phi lý của con người. Các nhân vật trong vở kịch, dù có quyền lực và địa vị, nhưng cuộc sống của họ lại thiếu đi ý nghĩa và giá trị thực sự. Họ sống trong sự giả dối, lừa lọc và luôn lo sợ bị phát hiện. Điều này phản ánh một thực trạng xã hội nơi con người bị cuốn vào vòng xoáy của tham vọng và sự giả tạo, mất đi những giá trị nhân văn cốt lõi.

- Niềm hi vọng vào một cuộc sống tốt đẹp hơn: Dù vở kịch phê phán mạnh mẽ những tệ nạn xã hội, nhưng nó cũng mang đến niềm hy vọng vào một cuộc sống tốt đẹp hơn. Qua việc vạch trần những thói hư tật xấu, Gogol mong muốn xã hội nhận ra và thay đổi, hướng tới những giá trị chân thật và nhân văn hơn. Tiếng cười trong vở kịch không chỉ để giải trí mà còn là lời kêu gọi thức tỉnh, để con người sống đúng với giá trị và phẩm giá của mình.

Nhận định này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về giá trị và ý nghĩa sâu sắc của vở kịch “Quan thanh tra”, không chỉ là một tác phẩm hài kịch mà còn là một lời phê phán và kêu gọi cải cách xã hội.

Câu 6/31

Đọc đoạn trích sau trong hài kịch Quan thanh tra (lớp 1, hồi thứ nhất) và trả lời các câu hỏi:

HỒI THỨ NHẤT

Một căn phòng nhà thị trưởng

LỚP 1

(Thị trưởng, quản lí viện tế bần, kiểm học, chánh án, cảnh sát trưởng, thầy thuốc, hai lính cảnh sát)

THỊ TRƯỞNG – Thưa các ngài, tôi mời các ngài đến để báo một tin hết sức không vui. Có quan thanh tra đến chỗ chúng ta.

AM-MỐT PHI-Ô-ĐÔ-RÔ-VÍCH (AMMOS PHIODOROVITR) – Thế nào! Quan thanh tra à?

ÁC-TÊ-MI PHI-LÍP-PÔ-VÍCH (ARTEMI PHILIPPOVITR) – Thế nào! Quan thanh tra à?

THỊ TRƯỞNG – Quan thanh tra ở Pê-téc-bua (Peterburg) đến, một cách bí mật, lại mang theo mật lệnh.

AM-MỐT PHI-Ô-ĐÔ-RÔ-VÍCH – Thế mới chết!

ÁC-TÊ-MI PHI-LÍP-PÔ-VÍCH – Thật là đang yên đang lành bỗng sinh chuyện thế đấy! LU-CA LU-KÍCH (LUKA LUKITR) – Lại mang theo cả mật lệnh kia ư, hở trời!

THỊ TRƯỞNG – Hình như tôi đã cảm thấy việc đó từ trước: suốt đêm qua, tôi nằm mơ thấy hai con chuột cống kì quái. Thật tôi chưa hề thấy loại chuột nào như thế bao giờ: nó đen mà to lớn lạ thường! Chúng bò tới, đánh hơi, rồi biến mất. Đây, tôi đọc cho các ngài nghe bức thư này của An-đrây I-va-nô-vích Tchi-mu-khốp (Andrei Ivanovitr Trmukhov) gửi cho tôi; ông Ác-tê-mi Phi-líp-pô-vích, ông biết lão ta chứ gì! Lão ta viết thế này: “Bạn thân mến, bạn cánh hẩu và ân nhân” (lẩm bẩm, đưa mắt đọc lướt bức thư)... “và báo cho đằng ấy biết.” À! Đây. “Mình cấp tốc báo thêm cho đằng ấy biết là có một viên quan đã tới; ông ta có lệnh phải xem xét toàn tỉnh và đặc biệt là quận nhà (giơ ngón tay lên một cách có ý nghĩa). Mình đã biết việc này từ những người đáng tin nhất, mặc dù ông ta giả làm thường dân. Theo như mình biết, đằng ấy cũng như mọi người, thường hay phạm lỗi vặt, vì đằng ấy là người thông minh, không ưa bỏ qua những món lọt đến tay...” (ngừng lại), không sao, ở đây là cánh ta cả... “cho nên mình khuyên đằng ấy nên hết sức đề phòng, bởi vì ông ta có thể đến bất cứ lúc nào, nếu không phải là đã đến rồi, lẩn quất ở đâu một cách bí mật... Hôm qua, mình...” Hừ, đoạn này là việc gia đình: “Em gái mình, An-na Ki-ri-lốp-na (Anna Kirllovna) cùng chồng nó đã đến thăm chúng mình; I-van Ki-ri-lô-vích (Ivan Kirillovitr) béo ra nhiều lắm và vẫn chơi vi-ô-lông như thường v.v... Đấy, tình hình như thế đấy.

AM-MỐT PHI-Ô-ĐÔ-RÔ-VÍCH – Phải, tình hình như vậy... thật là không bình thường, rất không bình thường. Không dưng sao lại có chuyện được.

LU-CA LU-KÍCH – Sao lại có chuyện ấy nhỉ, ông An-tôn An-tô-nô-vích (Anton Antonovitr)? Quan thanh tra đến vùng ta làm quái gì nhỉ?

THỊ TRƯỞNG – Còn sao nữa! Rõ ràng là số kiếp xui khiến ra như vậy! (Thở dài). Từ trước tới nay, ơn nhờ Bề trên, họ mò đến các thành phố khác. Bây giờ đến lượt vùng chúng ta đây.

AM-MỐT PHI-Ô-ĐÔ-RÔ-VÍCH – Ông An-tôn An-tô-nô-vích, tôi nghĩ rằng việc này có nguyên nhân gì lắt léo, hơn nữa, nguyên nhân chính trị đây. Như thế nghĩa là: nước Nga... phải... nước Nga muốn tiến hành chiến tranh; và trên Bộ, các ngài thấy đấy, cử một vị quan đến điều tra xem có vụ phản bội nào không.

THỊ TRƯỞNG – Hừ, sao lại nghĩ xa xôi như thế! Thế mà cũng là con người thông minh! Trong một thành phố ở quận như thế này mà lại xảy ra vụ phản bội! Làm như đây là một thị trấn ở biên giới không bằng! Từ ở đây, dù có phốc lên ngựa mà phi đến ba năm cũng chưa tới một nước ngoài nào cả.

AM-MỐT PHI-Ô-ĐÔ-RÔ-VÍCH – Không, tôi nói rằng, về việc đó ông không... Ông không... Quan trên có con mắt sáng suốt tinh vi: dù là nơi xa xôi, quan trên cũng phải để tâm tới chứ.

THỊ TRƯỞNG - Để tâm hay chẳng để tâm, không biết; nhưng thưa các ngài, thì đó báo trước cho các ngài biết tin rồi. Coi chừng đấy, các ngài ạ! Về phần tôi, tôi đã xếp đặt một số việc, tôi cũng khuyên các ngài nên làm như vậy. Nhất là ông, ông Ác-tê-mi Phi-líp-pô-vích! Không còn nghi ngờ gì nữa, quan thanh tra qua đây sẽ muốn xem gh trước tiên các nhà tế bần do ông quản lí; vì vậy, ông phải làm thế nào cho mọi cái đề được lịch sự dễ coi: mũ vải của bệnh nhân phải sạch sẽ, bệnh nhân không được ăn mặc nhem nhuốc như thợ rèn ấy, như chúng thường ăn mặc ở nhà.

ÁC-TÊ-MI PHI-LÍP-PÔ-VÍCH – Được, vấn đề đó cũng không đáng ngại lắm! Được có thể kiếm mũ vải cho họ đội, mũ sạch,

(Ni-cô-lai Gô-gôn (Nikolai Gogol), Quan thanh tra, Vũ Đức Phúc dịch NXB Lao động – Trung tâm Văn hoá Ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội, 2009, tr. 9-1)

Dựa vào nội dung tóm tắt tác phẩm trong SGK, hãy cho biết đoạn trích nặn ở phần nào của vở kịch.

Xem đáp án

Lời giải

Đọc lại phần tóm tắt vở kịch trong SGK để xác định vị trí của đoạn trích (là phần mở đầu của vở kịch, thuộc lớp 1, hồi thứ nhất), nói về sự kiện thị trưởng thị trấn gọi quản lí viện tế bần, kiểm học, chánh án, cảnh sát trưởng, thầy thuốc, hai lính cảnh sát đến nhà để thông báo về việc nhận được một lá thư từ một người tâm phúc, mật báo là có một quan thanh tra ở Pê-téc-bua đến thị trấn một cách bí mật, mang theo mật lệnh.

Câu 7/31

Miêu tả tình huống kịch trong đoạn trích. Trong tình huống đó, các nhân vật đã thể hiện thái độ (qua lời đối thoại, cử chỉ, hành động) ra sao? Thái độ đó cho chúng ta biết những gì về tính cách các nhân vật?

Xem đáp án

Lời giải

- Tình huống: tình huống hài hước diễn ra trong cuộc sống sinh hoạt, thế sự với những toan tính đời thường, làm nổi bật những thói tật đáng cười của con người

- Các nhân vật: thái độ kinh ngạc, sợ hãi, muốn che đậy sự thật, muốn đối phó với quan thanh tra.

Câu 8/31

Xác định các thủ pháp trào phúng được sử dụng trong đoạn trích. Lựa chọn phân tích một trong các thủ pháp đó.

Xem đáp án

Lời giải

- Các thủ pháp: phóng đại sự kinh ngạc, sợ hãi, tạo tương phản gây cười giữa danh vị với thực tế hành xử của các nhân vật, sử dụng ngôn từ hài kịch như cường điệu, lặp, nói bóng gió, nói quá, nói lỡ,..

- Phân tích thủ pháp phóng đại: Các nhân vật trong vở kịch, đặc biệt là thị trưởng và các quan chức địa phương, được miêu tả với những tính cách cực đoan như tham lam, giả dối, và lạm quyền. Sự phóng đại này làm nổi bật sự lố bịch và đáng cười của họ, đồng thời phê phán mạnh mẽ những thói hư tật xấu trong xã hội.

Câu 9/31