Đọc văn bản sau:

CÒN LẠI GÌ TỪ NĂM MƯỜI TÁM TUỔI

(1)1 Còn lại gì từ năm mười tám tuổi  Lửa đã tắt và tro đã nguội  Lạc mất mùi hương trên những đóa hồng khô  Năm tháng rơi như lá phủ mặt hồ   (2) Còn lại gì ngoài ngôi sao ngày xưa  Dẫu muốn tắt mà không sao tắt được  Rưng rưng mãi mà không tan thành nước  Không phải đau mà có lẽ vẫn còn đau   (3) Khát vọng như gió đã lạc về đâu  Ước mơ như sương dâng thành đêm tối  Biết trách ai ngời hoàng hôn cháy vội  Có giọt nắng nào rơi xuống nở thành hoa   (4) Còn lại gì con đường đã lùi xa  Mỗi bài thơ là một lời ly biệt  Điệu nhạc tắt, chỉ nỗi buồn da diết  Như dòng tơ xâu chuỗi thời gian

(5) Nắng mùa thu xưa còn giữ lại chút vàng  Dẫu lá rụng mà hình như chưa héo  Cầu vồng ngơ ngác giữa cơn mưa lạc nẻo  Vươn về đâu hun hút những chân trời   (6) Qua biết bao miền đất lạ xa xôi  Nơi cuối đường chính là ta đứng đó  Nơi chân mây là cánh buồm thuở nhỏ  Chở mộng mơ vào đáy mắt thẳm xanh   (7) Bao hồi ức xưa bỏ lại không đành  Thì xin nhuộm cho mướt màu cỏ dại  Để tim ta không ngừng đi mãi...  Nơi cuối trời ngôi sao trắng vẫn chờ ta. (Đinh Hoàng Anh, Những mảnh ghép của huyền thoại, Nguyễn Thanh Tâm tuyển chọn và giới thiệu, NXB Văn học 2024, tr.96-97)

 

Chú thích: ¹Số thứ tự của các khổ thơ do người biên soạn đề đặt.

Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản.

a. Yêu cầu chung: xác định đúng vấn đề nghị luận; đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn.

- Vấn đề nghị luận: tâm trạng nhân vật trữ tình trong khổ thơ.

- Hình thức: có thể trình bày đoạn văn theo lối diễn dịch, quy nạp, tổng hợp, song song,…

- Dung lượng: khoảng 200 chữ.

Hướng dẫn chấm:

- Xác định đúng và tập trung làm rõ vấn đề nghị luận: 0,25 điểm.

- Đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng: 0,25 điểm.

- Chưa xác định đúng vấn đề nghị luận, lạc đề; không đáp ứng yêu cầu về đoạn văn và dung lượng: 0 điểm.

b. Yêu cầu cụ thể: Học sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận; sau đây là gợi ý về cách triển khai và một số nội dung cụ thể:

b1. Phân tích được tâm trạng nhân vật trữ tình trong khổ thơ.

- Nhớ nhung, luyến tiếc quá khứ: hồi ức xưa bỏ lại không đành.

- Khao khát làm cho ký ức trở nên tươi đẹp, sống động hơn: Thì xin

nhuộm cho mướt màu cỏ dại.

- Lạc quan, tin tưởng, hướng tới tương lai bằng thái độ sống tích cực:

tim ta không ngừng đi mãi…; Nơi cuối trời ngôi sao trắng vẫn chờ ta.

b2. Đánh giá được tâm trạng của nhân vật trữ tình.

- Nhân vật trữ tình là người sống có trách nhiệm, khát khao hoàn thiện bản thân; tâm trạng của nhân vật trữ tình được thể hiện tinh tế qua thể thơ tự do, ngôn ngữ thơ trong sáng, hình ảnh thơ giàu ý nghĩa biểu tượng,...

b3. Sáng tạo

- Có những ý tưởng đột phá, vượt ra ngoài Đáp án nhưng có sức thuyết phục.

- Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.

Hướng dẫn chấm:

- Làm rõ được ý b1: 1,0 điểm.

- Nêu được ý b2: 0,25 điểm.

- Nêu được ý b3: 0,25 điểm.

Bài văn đáp ứng được các yêu cầu sau:

a. Yêu cầu chung: xác định đúng vấn đề nghị luận; đảm bảo yêu cầu về dung lượng và sử dụng bằng chứng.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: tuổi trẻ với việc nuôi dưỡng khát vọng trong hành trình trưởng thành.

- Dung lượng: khoảng 600 chữ.

- Bằng chứng: thực tế đời sống, văn bản phần Đọc hiểu,…

Hướng dẫn chấm:

- Xác định đúng và tập trung làm rõ vấn đề nghị luận: 0,25 điểm.

- Đảm bảo yêu cầu về dung lượng: 0,25 điểm.

- Đảm bảo yêu cầu về bằng chứng: 0,5 điểm.

b. Yêu cầu cụ thể: học sinh triển khai bài viết theo trình tự hợp lí, đảm bảo kĩ năng của bài văn nghị luận; sau đây là gợi ý về cách triển khai và một số nội dung cụ thể:

b1. Viết được mở bài, kết bài cho bài văn.

- Mở bài: giới thiệu được vấn đề nghị luận.

- Kết bài: khẳng định được vấn đề nghị luận.

b2. Giải thích được vấn đề nghị luận.

- Khát vọng: những mong muốn, hoài bão lớn lao, tích cực hướng đến những giá trị tốt đẹp.

- Hành trình trưởng thành: quá trình mỗi người tự rèn luyện nhân cách, trí tuệ, bản lĩnh để trở thành người sống có ích, có trách nhiệm

với bản thân, gia đình và xã hội.

b3. Phân tích, chứng minh được vấn đề nghị luận.

- Vì sao tuổi trẻ cần nuôi dưỡng khát vọng trong hành trình trưởng

thành?

+ Cuộc sống vốn phức tạp và nhiều cám dỗ khiến con người dễ bị lầm đường, lạc lối nên người trẻ cần biết nuôi dưỡng khát vọng trong hành trình trưởng thành để không bị mất phương hướng giữa cuộc đời,…

+ Tuổi trẻ đang trong giai đoạn định hướng để hoàn thiện và trưởng thành, vì vậy phải biết nuôi dưỡng khát vọng để biến tuổi trẻ thành quãng đời cống hiến nhằm khẳng định giá trị của bản thân và kiến tạo xã hội,…

- Việc nuôi dưỡng khát vọng trong hành trình trưởng thành có ý nghĩa như thế nào đối với tuổi trẻ?

+ Giúp tuổi trẻ sống có mục đích, có lý tưởng; tránh lãng phí thời gian vào những việc làm không cần thiết;...

+ Là nguồn năng lượng mạnh mẽ giúp tuổi trẻ nuôi dưỡng đam mê và sáng tạo; dám dũng cảm dấn thân, không chấp nhận cuộc sống an toàn, tẻ nhạt; tự tin vượt qua khó khăn và cả những thất bại trong quá trình trưởng thành;...

+ Thúc đẩy mỗi người hành động mạnh mẽ, tận dụng tối đa sức trẻ và khả năng của mình để xây dựng và phát triển đất nước.

b4. Mở rộng, nâng cao được vấn đề nghị luận và rút ra bài học.

- Mở rộng, nâng cao vấn đề nghị luận:

+ Phê phán những biểu hiện tiêu cực: lối sống thụ động, thiếu mục tiêu, dễ dàng bỏ cuộc, chạy theo những giá trị ảo,...

+ Phân biệt khát vọng lành mạnh với tham vọng cá nhân vị kỷ.

+ Đối thoại với những quan điểm trái chiều.

- Rút ra bài học: trong quá trình nuôi dưỡng khát vọng, mỗi người trẻ cần xác định mục tiêu rõ ràng; lập kế hoạch cụ thể; chủ động học hỏi, dám thử thách và không ngại thất bại; hành động quyết liệt, không trì hoãn để biến ước mơ thành hiện thực; kiên trì và bền bỉ; giữ vững tinh thần lạc quan, luôn tin tưởng vào bản thân và tương lai;…

b5. Sáng tạo.

- Có những ý tưởng đột phá, vượt ra ngoài Đáp án nhưng có sức thuyết phục.

- Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.

Hướng dẫn chấm:

- Nêu được ý b1: 0,5 điểm

- Nêu được ý b2: 0,5 điểm

- Nêu được ý b3: 1,0 điểm

- Nêu được ý b4: 0,5 điểm

- Nêu được ý b5: 0,5 điểm