Thời Trung Cổ chỉ có mỗi một nhà bác học thiên tài là Roger Bacon. Ông sống ở thế kỷ 13, dùng những kính viễn vọng nhỏ để ngắm các vì sao, nghiên cứu các sinh vật, không chịu tin những lời dạy trong Cựu ước, hoặc trong sách của Aristote. Khi ông tuyên bố: “Nhận xét một giờ còn hơn là đọc sách cổ mười năm”, giáo hội kết tội ông là phá rối sự trị an của quốc gia, là làm mê hoặc lòng người. Người ta cấm ông viết lách trên 10 năm trời. Ông cứ vẫn viết, nhưng phải viết bằng những con số cho không ai đọc được. Hành động như vậy, không phải giáo hội cố ý dùng chính sách ngu dân đâu. Giáo hội cũng mở mang trí óc cho dân, dạy dân biết đọc biết viết, nhưng người ta nghĩ rằng biết nhiều quá không có lợi cho tâm hồn vì lòng tin sẽ lung lay. Người ta coi dân như em bé, không dám cho em bé chơi với thứ lửa tư tưởng. Dân chỉ được học trong Thánh kinh và sách của Aristotle thôi, ngoài ra đều là ngụy thư, hễ ngó tới cũng đủ đắc tội rồi.

(Nguyễn Hiến Lê, Thiên Giang, Lịch sử thế giới, NXB Hồng Đức, Hà Nội, 2023)

Ý chính của đoạn trích trên là gì?

Đáp án đúng là D

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung bài đọc

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Đoạn trích có đề cập: dùng những kính viễn vọng nhỏ để ngắm các vì sao, nghiên cứu các sinh vật, không chịu tin những lời dạy trong Cựu ước, hoặc trong sách của Aristote.

-> Roger Bacon đã có đóng góp về các lĩnh vực:

+ Khoa học tự nhiên: dùng những kính viễn vọng nhỏ để ngắm các vì sao, nghiên cứu các sinh vật (nghiên cứu thiên văn học và sinh học).

+ Triết học: không chịu tin những lời dạy trong Cựu ước, hoặc trong sách của Aristote (có sự nhận thức mới mẻ về thế giới và tư duy phê phán đối với những tri thức truyền thống).

=> Cả khoa học tự nhiên và triết học đều thuộc khoa học nghiên cứu. Từ “khoa học” là hợp lý nhất và có ý nghĩa bao trùm.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A, B sai vì chưa đầy đủ.

+ Đáp án C sai vì bài đọc đề cập “phải viết bằng những con số cho không ai đọc được”. Việc viết bằng ngôn ngữ không ai đọc được không thể xem là cống hiến.

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Câu nói của Roger Bacon: “Nhận xét một giờ còn hơn là đọc sách cổ mười năm” nhấn mạnh rằng việc quan sát, thực nghiệm thực tế có giá trị hơn rất nhiều so với việc chỉ học lý thuyết từ những cuốn sách cổ. Điều này phản ánh quan điểm rằng trải nghiệm thực tiễn và sự hiểu biết thông qua quan sát có sức mạnh vượt trội hơn so với kiến thức lý thuyết trong sách vở.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì câu nói không nhấn mạnh tầm quan trọng của sách. Ngược lại, ông đang đề cao việc học từ thực tiễn hơn là học từ sách cổ.

+ Đáp án C sai vì Roger Bacon không xem tài liệu cổ như một bước đệm mà ngược lại, ông chỉ trích sự lệ thuộc vào những cuốn sách cổ.

+ Đáp án D sai vì mặc dù Roger Bacon có xu hướng phản biện lại những kiến thức từ sách cổ, nhưng câu nói trên không trực tiếp đề cập đến việc khuyến khích tư duy phản biện. Câu nói chỉ nhấn mạnh rằng thực nghiệm và quan sát trực tiếp quan trọng hơn là việc học thuộc và tin tưởng vào các kiến thức từ sách vở

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Theo đoạn trích, lý do giáo hội cấm người dân tiếp cận kiến thức mới mẻ là vì “người ta nghĩ rằng biết nhiều quá không có lợi cho tâm hồn vì lòng tin sẽ lung lay” và “coi dân như em bé, không dám cho em bé chơi với thứ lửa tư tưởng”. Điều này cho thấy giáo hội sợ rằng lòng tin của dân sẽ lung lay, khi lòng tin lung lay thì các tổ chức tôn giáo của giáo hội có thể sẽ bị ảnh hưởng, sẽ không còn đứng vững và không mang lại được lòng tin cho nhân dân. Vì vậy lí do chính là vì giáo hội muốn bảo vệ tổ chức tôn giáo của mình.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì điều này không được đề cập trong đoạn trích.

+ Đáp án C sai vì “quyền lực” được hiểu là quyền định đoạt đối với con người. Khi sợ mất lòng tin ở con người, không đơn thuần chỉ sợ mất quyền lực mà còn là nỗi sợ mất mát nhiều thứ khác nữa ngoài quyền lực.

+ Đáp án D sai vì đối đoạn trích khẳng định “Hành động như vậy, không phải giáo hội cố ý dùng chính sách ngu dân đâu. Giáo hội cũng mở mang trí óc cho dân” cho thấy giáo hội cũng muốn mở mang kiến thức cho dân nhưng trong giới hạn cho phép.

Đáp án đúng là C

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung bài đọc

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Trong đoạn trích, giáo hội thời Trung Cổ coi dân chúng như “em bé” và không dám cho họ “chơi với thứ lửa tư tưởng”. Điều này thể hiện quan điểm rằng dân chúng được xem là những đối tượng non nớt, dễ bị tổn thương trước những tư tưởng mới và có thể bị lung lay lòng tin nếu tiếp xúc với quá nhiều kiến thức. Việc giáo hội cấm người dân tiếp cận tri thức ngoài những sách như Thánh kinh hay sách của Aristote là một cách để bảo vệ sự ổn định và lòng tin của họ. => Dân chúng được xem như những đối tượng non nớt, cần được bảo vệ.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì từ “người trẻ” chưa phản ánh đúng từ “em bé” có trong đoạn trích.

+ Đáp án B sai vì giáo hội không xem dân chúng là học giả tiềm năng mà là những người cần được bảo vệ khỏi tư tưởng “nguy hiểm”.

+ Đáp án D sai vì từ “ngây thơ” thường mang nghĩa tích cực, chỉ những người có tâm hồn trong sáng, vô tội hoặc không có nhiều kinh nghiệm trong đời sống. Tuy nhiên, trong bối cảnh giáo hội, họ không chỉ đơn giản coi dân chúng là ngây thơ. Họ xem dân như những “em bé” tức là những người không đủ khả năng để đối diện với những “lửa tư tưởng” phức tạp và có thể bị tổn thương.