Tôi không được sinh ra và lớn lên trong Hà Nội

Hà nội tự sinh và lớn lên trong tôi

Một cây yêu thương xum xuê vòm lá

Cây yêu thương tạc hình Cột Cờ Hà nội thổi vào hồn tôi phấp phới hai từ “Tổ quốc”, rạo rực mỗi lần tôi phóng xe qua

Cây yêu thương mang hình hài phố cũ nắng ngủ quên trên mái ngói nghiêng nghiêng

Hồ Gươm, hồ Tây hồ Ngọc Khánh những mặt hồ sóng sánh đổ vào tôi ánh sáng

Di cư vào tôi những đỏ trắng tím hồng của hoa phượng, loa kèn, bằng lăng, sen ngát

Du mục vào tôi chợ hoa đêm Quảng Bá những vầng nón lá sáng vầng trăng

Bãi sông Hồng cong dáng em thiếu nữ mùi hoa sữa vương mềm tóc

Cửa Ô vào đêm mở ra lối nhỏ ảo mờ sương phủ lạc bước người về

Ba mươi sáu phố dẫn về ngực tháp Rùa

Những chiều đổ lá xõa thu về

Dáng người gồng gánh vơi mỏng triền đê

Cuộc sống chảy ngập ngừng hè phố hàng nước chè đầu ngõ quán phở bình dân

Rất xa

Rất gần

Rất thương

Rất lạ...

Những hoa những lá những giọng những người

Như dành mình tôi

Như hóa thành tôi

Tôi không được sinh ra và lớn lên trong Hà Nội

Hà Nội tự sinh và tự lớn trong tôi.

(Nguyễn Phan Quế Mai, Hà Nội, in trong Những ngôi sao hình quang gánh, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2011)

Bài thơ được tổ chức theo cách thức nào?

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản.

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Từ “du mục” và “di cư” trong các dòng thơ “Di cư vào tôi những đỏ trắng tím hồng của hoa phượng, loa kèn, bằng lăng, sen ngát/ Du mục vào tôi chợ hoa đêm Quảng Bá những vầng nón lá sáng vầng trăng” diễn tả những giá trị vật chất của Hà Nội chuyển hóa, bồi đắp dần thành những giá trị tinh thần, làm giàu cho tâm hồn chủ thể trữ tình.

=> Các từ ngữ trên có tác dụng trong việc cho thấy sức mạnh văn hóa của Hà Nội.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì từ “du mục” và “di cư” không trực tiếp bộc lộ tình yêu mà chủ yếu nói về sự phong phú văn hóa của thành phố.

+ Đáp án C sai vì hai từ này không chỉ sự phồn hoa.

+ Đáp án D sai vì “du mục” và “di cư” đều gợi lên sự chuyển động, thay đổi và linh hoạt, không phản ánh sự bất biến của các giá trị tinh thần.

Đáp án đúng là C

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản.

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Trong bài thơ, tác giả đã ba lần nhắc đến “cây yêu thương” để chỉ sự lớn lên của Hà Nội trong lòng tác giả: “cây yêu thương xum xuê vòm lá”; “cây yêu thương tạc hình Cột Cờ Hà Nội”; “cây yêu thương mang hình hài phố cũ”. -> Cây yêu thương này đại diện cho sự phát triển và gắn bó sâu sắc của tình cảm tác giả dành cho Hà Nội, dù không sinh ra và lớn lên ở đó.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A sai vì “Hà Nội” trong bài thơ không phải là hình ảnh cụ thể, mà chỉ là một khái niệm chung để chỉ thành phố. Cái mà tác giả nhấn mạnh là sự lớn lên của Hà Nội trong tâm hồn tác giả, được biểu tượng hóa qua một hình ảnh cụ thể hơn là “Cây yêu thương”.

+ Đáp án B sai vì các loài hoa (hoa phượng, loa kèn, bằng lăng, sen ngát) chỉ là những chi tiết miêu tả sự phong phú và đa dạng của cảnh sắc Hà Nội, chứ không mang ý nghĩa biểu tượng cho sự lớn lên của Hà Nội “trong tôi”.

+ Đáp án D sai vì hình ảnh này gợi lên nét cổ kính và đặc trưng của Hà Nội, nhưng nó không thể hiện quá trình “lớn lên” của Hà Nội trong tâm hồn tác giả.

Đáp án đúng là D

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản.

Nội dung/ Thông điệp

Lời giải

- Phép điệp cấu trúc thể hiện trong các dòng thơ trên nhấn mạnh tình cảm gắn bó trộn lẫn với cảm giác mới mẻ của tác giả với Hà Nội:

+ Tình cảm gắn bó: cảm xúc “Rất thương” thể hiện sự yêu mến, gắn bó sâu sắc của tác giả đối với Hà Nội, mặc dù tác giả không sinh ra và lớn lên ở đó.

+ Cảm giác mới mẻ: các cụm từ “Rất xa”, “Rất gần” và “Rất lạ” chỉ ra rằng, mặc dù Hà Nội gần gũi và thân thuộc với tác giả, nhưng cũng có những điều mới mẻ và bất ngờ trong trải nghiệm của tác giả về thành phố này. Phép điệp này tạo ra một nhịp điệu cảm xúc phong phú, thể hiện sự đa dạng và phức tạp trong mối quan hệ giữa tác giả và Hà Nội, từ sự gần gũi, quen thuộc đến những điều mới mẻ, lạ lẫm.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án A, B sai vì phép điệp trong thơ không tập trung vào việc miêu tả vẻ đẹp hay sự đối lập của thành phố mà nhấn mạnh cảm nhận của cá nhân.

Đáp án đúng là A

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung bài thơ

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Con người trong bài thơ Hà Nội xuất hiện chủ yếu qua câu thơ: Dáng người gồng gánh vơi mỏng triền đê. Hình ảnh “dáng người gồng gánh” gợi lên sự nỗ lực và vất vả của người dân lao động, những người phải làm việc cật lực để mưu sinh. Cụm từ “vơi mỏng” cũng thể hiện sự khó khăn trong cuộc sống, như một dấu hiệu cho thấy họ đang gánh vác những gánh nặng của cuộc sống hàng ngày.

=> Câu thơ gợi lên hình ảnh những mảnh đời vất vả, lam lũ trong cuộc sống thường nhật.

- Phân tích, loại trừ: các đáp án B, C, D không thể hiện rõ trong câu thơ trên.