Đọc văn bản:

TUỔI THƠ ĐỂ LẠI

Tôi để lại tuổi thơ nơi bến nước

Cánh cò bay thấp thoáng khúc ca dao

Mẹ lặn lội trên cánh đồng cổ tích

Tiếng ếch rơi ướt sũng trận mưa rào.

[…]

Tôi để lại tuổi thơ nơi bến nước

Bè chuối mang khát vọng đến chân trời

Thuở vẫy vùng đầu trần bê bết đất

Để mẹ tìm mỏi mắt giọng hụt hơi.

 

Tôi để lại tuổi thơ bên sách vở

Tiếng dế kêu trong cặp cói bao ngày

Buổi trốn học ra bờ đê đón gió

Bỏ quên lời mẹ dặn giữa cỏ may.

 

Tôi để lại giữa bạt ngàn thương nhớ

Tuổi thơ tôi mang sắc nắng mặt trời

Ơi bi đá, ơi cánh chuồn bé dại

Có về trong thổn thức tiếng mưa rơi…

(Trần Văn Lợi¹ , Trích Đã như là hóa thạch những mồ hôi,

NXB Hội Nhà văn, 2019, tr.29,30)

¹Tác giả Trần Văn Lợi, sinh năm 1976 tại Nam Định, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Thơ Trần Văn Lợi giàu chất suy tưởng, hoài niệm; ngôn ngữ giản dị, giọng điệu trầm lắng, tha thiết. Một số tập thơ đã xuất bản: Miền gió cát (2000), Lật mùa (2005), Bàn tay châu thổ (2010), Đã như là hóa thạch những mồ hôi (2019),…

Thực hiện các yêu cầu sau:

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

(0,5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản trên.

Bài văn đáp ứng được các yêu cầu sau:

a. Yêu cầu chung: xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về dung lượng và sử dụng bằng chứng

- Vấn đề nghị luận: giải pháp thiết thực để xây dựng gia đình gắn kết, yêu thương.

- Dung lượng: khoảng 600 chữ.

- Bằng chứng: thực tế đời sống.

b. Yêu cầu cụ thể: thí sinh triển khai bài viết theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận.

b1. Viết được mở bài và kết bài cho bài văn nghị luận

- Mở bài: giới thiệu được vấn đề nghị luận.

- Kết bài: khái quát được vấn đề nghị luận.

b2. Giải thích được vấn đề nghị luận

- Xây dựng gia đình gắn kết, yêu thương là quá trình tạo dựng sự gần gũi, thấu hiểu và chia sẻ giữa các thành viên trong gia đình. Điều này thể hiện qua việc quan tâm, chăm sóc lẫn nhau, cùng nhau trải qua những khoảnh khắc vui buồn, khó khăn và luôn dành cho nhau những tình cảm chân thành nhất.

b3. Đề xuất được một số giải pháp theo yêu cầu của vấn đề nghị luận

- Lí do đề xuất giải pháp: Do sự tác động của xã hội hiện đại, nhiều gia đình do công việc bận rộn, áp lực học tập… nên các thành viên ít có thời gian giao tiếp, chia sẻ và thấu hiểu nhau. Thực trạng này dẫn đến khoảng cách gia đình bị nới rộng, hình thành lối sống thờ ơ, vô cảm, không biết yêu thương, gắn bó,… gây ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển nhân cách của thế hệ trẻ.

- Đề xuất các giải pháp

+ Đối với cá nhân

++ Dành thời gian chất lượng bên gia đình: Cùng trò chuyện, tâm sự, lắng nghe những chia sẻ, tâm tư của mọi người trong gia đình; cùng nhau làm việc nhà, xem phim, đọc sách, đi du lịch, chơi trò chơi... Những hành động sẻ chia dù nhỏ bé nhưng xuất phát từ tấm lòng chân thành đều góp phần tạo nên một gia đình gắn kết, hạnh phúc.

++ Cần học cách ứng xử có văn hóa trong mọi tình huống: Khi có xung đột gia đình, không nên phản ứng tiêu cực bằng lời nói, hành động gay gắt, đối đầu hoặc bằng thái độ thờ ơ, dửng dưng, lạnh nhạt,…Nên giải quyết những hiểu lầm, khúc mắc bằng sự bình tĩnh, trên nguyên tắc tôn trọng, thấu hiểu và yêu thương.

++ Giữ gìn “gia đạo”, trân trọng và phát huy các truyền thống văn hoá gia đình: giữ gìn lễ nghĩa, đạo đức, sống có trách nhiệm, phát huy những truyền thống tốt đẹp của gia đình như hiếu học, hiếu thảo, uống nước nhớ nguồn, nhân đạo…để góp phần xây dựng gia đình gắn bó hạnh phúc, văn minh.

+ Đối với gia đình nhà trường:

++ Mỗi thành viên trong gia đình cần nêu cao tinh thần trách nhiệm trong việc xây dựng gia đình gắn kết, yêu thương; cùng nhau gắn kết gia đình để gia đình thực sự là tổ ấm.

++ Nhà trường thông qua các hình thức giáo dục như: ngoại khoá, lồng ghép tích hợp vào các môn học,…định hướng, giáo dục học sinh về vai trò của tình cảm gia đình đối với quá trình trưởng thành của mỗi người.

b4. Mở rộng, nâng cao vấn đề nghị luận và rút ra bài học

- Nêu ra ý kiến trái chiều về vấn đề để phản biện: Phê phán một bộ phận bạn trẻ sống thờ ơ, vô cảm, chưa biết quan tâm, chia sẻ, trân trọng tình cảm gia đình, chưa có ý thức xây dựng tổ ấm gia đình…

- Liên hệ, rút ra bài học cho bản thân: Một gia đình luôn gắn kết, yêu thương nhau sẽ tạo ra những cá nhân có lý tưởng, biết sống tử tế, đóng góp tích cực cho xã hội. Vì vậy, mỗi bạn trẻ cần biết yêu thương, gắn bó và trân trọng gia đình của mình…

b5. Sáng tạo

- Có ý tưởng đột phá, vượt ra ngoài đáp án nhưng có sức thuyết phục.

- Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.