(Ngữ liệu ngoài sgk) Về hay ở

Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Các chữ có tác dụng hiệp vần trong văn bản: chòe, quê, mê, te, khoe.

Tác dụng của tác từ láy tượng thanh được sử dụng trong văn bản:

– Các từ láy tượng thanh: quang quác quác, tẻ tè te.

– Tác dụng:

+ Mô phỏng âm thanh của các loài vật

+ Là tiếng gọi của thời gian, của quê hương, cũng là sự giục giã của lòng người, khiến người xa quê muốn từ bỏ chốn quan trường để quay về quê cũ.

Tâm sự của nhân vật trữ tình:

– Nỗi nhớ mong quê hương tha thiết.

– Nỗi phân vân, lòng mong mỏi muốn rời xa chốn quan trường xô bồ, thị phi để trở về với quê hương, với thiên nhiên yên bình nhằm “lánh đục tìm trong”.

Suy nghĩ về vai trò của quê hương đối với mỗi con người:

– Quê hương là nơi ta sinh ra, là nơi gắn liền với những năm tháng ấu thơ tươi đẹp, nơi bồi dưỡng tâm hồn và nhân cách của ta trong những thời khắc đầu đời.

– Quê hương là nơi có gia đình, có hàng xóm láng giềng, có hơi ấm của sự chở che, tình yêu thương.

– Quê hương là bến đỗ của con người sau những giông bão của cuộc đời.

Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận

+ Trình bày suy nghĩ về tâm trạng và nhân cách của Nguyễn Khuyến qua bài thơ “Về hay ở”.

- Hệ thống ý:

+ Câu hỏi “Về hay ở?” không chỉ là chuyện nơi chốn mà là nỗi trăn trở về nhân cách, về lựa chọn sống trong thời buổi nhiễu nhương.

+ Âm thanh của tự nhiên (“tiếng chích choè”, “tiếng gà gáy”, “tiếng quyên gọi hè”) gợi không gian làng quê yên bình, đồng thời đánh thức nỗi nhớ quê hương và niềm cô đơn trong lòng nhà thơ.

+ Nguyễn Khuyến không đắm say danh lợi (“Hoa nguyệt nào ai đã đắm mê?”), không sa vào hưởng lạc mà chọn giữ tấm lòng trong sạch, sống gần gũi với dân quê, lánh xa vòng danh lợi.

+ Hình ảnh “đôi gót phong trần vẫn khoẻ khoe” gợi bản lĩnh cứng cỏi, tinh thần tự tin, tự tại, dẫu cuộc đời nhiều gian truân.

=> Qua bài thơ, Nguyễn Khuyến hiện lên là một trí thức chân chính, trung thực với lòng mình, yêu nước mà đau thời thế.

+ Tâm trạng “về hay ở” là biểu hiện của nỗi băn khoăn của kẻ sĩ yêu nước, không tìm được chỗ đứng trong xã hội thực dân – phong kiến.

+ Bài thơ gửi gắm thông điệp về sự lựa chọn sống có nhân cách, giữ vững phẩm giá giữa dòng đời.

- Phát triển đoạn văn logic, thuyết phục

+ Dẫn chứng từ văn bản để minh chứng cho nhận định.

+ Thể hiện rõ suy nghĩ về tâm trạng và nhân cách của Nguyễn Khuyến qua bài thơ “Về hay ở”.

- Đảm bảo ngữ pháp, liên kết:

+ Trình bày rõ ràng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả.

- Sáng tạo

+ Cách diễn đạt mới mẻ, có suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận.

Đoạn văn tham khảo

Bài thơ “Về hay ở” của Nguyễn Khuyến là tiếng lòng đầy trăn trở của một nhà nho yêu nước trong buổi giao thời đầy biến động. Câu hỏi “Về hay ở?” không chỉ là chuyện nơi chốn mà còn là nỗi băn khoăn của người trí thức trước thời cuộc: nên tiếp tục ở lại chốn quan trường đầy giả dối, hay trở về quê để giữ lấy nhân cách thanh cao. Giữa tiếng chim, tiếng gà, tiếng quyên gọi hè, người đọc cảm nhận được một tâm hồn gắn bó sâu sắc với thiên nhiên, với quê hương dân dã. Nguyễn Khuyến không đắm say “hoa nguyệt”, không màng phú quý mà lựa chọn cuộc sống thanh đạm, lánh xa danh lợi. Câu thơ “Đôi gót phong trần vẫn khoẻ khoe” khẳng định bản lĩnh vững vàng, tâm thế ung dung của một người biết giữ mình giữa dòng đời. Bài thơ cho thấy nhân cách cao đẹp của Nguyễn Khuyến – một con người trong sạch, yêu nước thầm lặng. Trong cuộc sống hôm nay, bài học ấy vẫn còn nguyên giá trị: sống chân chính, giữ trọn khí tiết và lòng tự trọng giữa những đổi thay của thời cuộc.