Nắng từ ngày này sang ngày khác, già bản tụ tập tất cả bô lão trong làng lập đàn cầu khấn mà trời vẫn không cho một giọt mưa. Trên nương, ngô vừa ra bắp bằng chuôi dao đã khô quắt lại, lúa ngả sang màu trắng, bông phất phơ như lau. Rừng già lách tách tiếng vỏ cây vỡ nứt. Rồi cháy, cháy khủng khiếp, cháy ba ngày ba đêm, thiêu trụi mấy cánh rừng, đến sáng thứ tư thì thôi. Đứng dưới bản nhìn lên chỉ còn thấy một màu đen của cây cháy. Đột ngột, kinh hoàng quá, không ai còn khóc được.

     Nương sắn chưa đầy năm cũng nằm trong vùng cháy. Chị dâu mang dao, mang gùi đi từ sáng sớm đến trưa mới về, gùi một gùi sắn đã chín, củ nào cũng chỉ như ngón chân cái. Mí hớn hở ăn, rồi say, nôn ra máu. Nó ốm, tóc rụng trơ cả da đầu, nằm ẹp như một con mèo con, chỉ còn thấy hai hốc mắt. Mẹ cũng kiệt sức, ngồi bó gối bên giường Mí mấy đêm liền, đến lúc chị dâu đỡ mẹ nằm xuống, đôi chân co như đang ngồi. Ban đêm, lúc mọi người ngủ, chị dâu đốt đuốc ra suối lật từng viên đá lên tìm cua. Sáng sớm, lúc mọi người chưa dậy, chị đã mang ống bương qua hai quả núi đi lấy nước... Những ngày tháng ấy nếu không có chị dâu không biết điều gì sẽ xảy ra. Còn tôi, khi về được bản, nương lúa mới trỉa đã bắt đầu lên xanh, phủ dần màu đen của tro than. Như một sự trả nợ, vụ ấy trời cho được mùa, lúa ngô mang về không còn chỗ để.

     Chú tôi đến chơi, bảo là “để xem bao giờ thằng Lìn mới chịu lấy vợ”. Chú thím cố mãi cũng chỉ toàn con gái. Tưởng có mỗi chuyện ấy thôi nhưng đến lúc ăn cơm xong, đợi chị dâu mang bát đi rửa chú mới nói: “Chị à, con dâu ngày càng đẹp ra đấy, khéo mà giữ kẻo mang tiếng họ Bàn”. “Chú nói gì? Nó đi đâu mà phải giữ. Đi từ nhà lên nương, từ nương về nhà, mặt chỉ biết cúi xuống nhìn lối đi…”. “Chị không biết rồi…”. “Biết cái gì?”. “Người già mà ngủ say được thế sao chị dâu? Ngủ say quá nên không nghe đêm trăng nào cũng có đứa đến gần nhà thổi khèn lá! Đứa ấy gọi ai? Gọi cái Mí chín, mười tuổi à? Con gái có chồng, cái bụng mà không nghĩ lung tung thì má không như hoa đào thế đâu”.

     [...] Ngày trước, chú là người phản đối việc anh trai tôi đòi cưới chị. Chú chê chị bé, chê con gái mà ngực lép, lông mày rậm là không biết làm dâu, là có lúc cãi bố mẹ chồng. Sau này, khi anh tôi rồi cha tôi mất, chính chú lại là người thương chị dâu nhất, chuyện gì cũng nói như với con gái. Thế mà bây giờ...

     Chú Phin về rồi, mẹ bảo tôi: “Mày mới về, nghe chú nói, biết thế, đừng nghĩ xấu cho nó”. “Mẹ thì nghĩ thế nào?”. “Tao làm dâu họ Bàn, nó cũng là dâu họ Bàn, chết đi làm ma họ Bàn. Muốn gì cũng không được đâu”.

(Đỗ Bích Thúy, Sau những mùa trăng, In trong Giải nhất truyện ngắn (Sương Nguyệt Minh biên soạn), NXB Công an Nhân dân, Hà Nội, 2006, tr.170-172)

Nhân vật phụ nữ trong đoạn trích hiện lên với đặc điểm tính cách nào?

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích, kiến thức về phương thức trần thuật.

Dạng bài đọc hiểu văn bản - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

Câu nói của người chú nổi bật với biện pháp nói mỉa. Người chú đang mỉa mai về sự trong sạch của người cháu dâu, rằng người cháu dâu nếu “không nghĩ lung tung” (tơ tưởng đến người đàn ông khác) thì “má không như hoa đào” (ngoại hình không đẹp như thế kia). Câu nói này mang hàm ý mỉa mai, chế giễu và nghi ngờ về đạo đức cũng như sự trong sạch của người cháu dâu.

Đáp án đúng là A

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung của văn bản.

Dạng bài đọc hiểu văn bản - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Đoạn trích phản ánh cuộc sống khó khăn, vất vả của nông dân miền núi, đặc biệt là những hình ảnh miêu tả sự khổ cực trong công việc lao động của người dân, như việc chị dâu phải mang gùi đi lấy sắn và tìm cua vào ban đêm, hay sự ốm yếu của Mí do thiếu ăn. Những hình ảnh như “củ nào cũng chỉ như ngón chân cái” hay “nằm ẹp như một con mèo con” cho thấy nỗi khổ trong cuộc sống nghèo đói của người dân miền núi. Câu chuyện cũng phê phán những khó khăn và sự bất công mà họ phải chịu đựng, qua đó khắc họa một hiện thực xã hội đầy khắc nghiệt.

- Phân tích, loại trừ: 

+ Đáp án B sai vì đoạn trích không khắc họa sự chênh lệch giàu nghèo của người dân.

+ Đáp án C sai vì đoạn trích có chi tiết thể hiện sự mâu thuẫn của người chú khi mỉa mai, phê phán cháu dâu nhưng không có sự phản kháng và đây chỉ là chi tiết nhỏ làm nổi bật thân phận người phụ nữ miền núi, không phải chủ đề bao trùm.

+ Đáp án D sai vì đoạn trích không đề cập nhiều đến sự thay đổi trong tư duy hay nhận thức của người dân miền núi mà chỉ phản ánh một cuộc sống khó khăn, khổ cực của người dân miền núi trong hoàn cảnh thiếu thốn

Đáp án đúng là D

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản.

Dạng bài đọc hiểu văn bản - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Các vấn đề được đặt ra trong đoạn trích:

+ Trọng nam khinh nữ: điều này thể hiện rõ qua chi tiết “Chú tôi đến chơi, bảo là “để xem bao giờ thằng Lìn mới chịu lấy vợ”. Chú thím cố mãi cũng chỉ toàn con gái.”. Chi tiết người chú đến chơi, hỏi han về việc lấy vợ của người cháu trai để sinh con trai cho dòng họ vì “chú thím cố mãi cũng chỉ có con gái” phản ánh tư tưởng trọng nam khinh nữ.

+ Mê tín dị đoan: thể hiện qua chi tiết nhờ cậy thần linh để thay đổi thời tiết “già bản tụ tập tất cả bô lão trong làng lập đàn cầu khấn mà trời vẫn không cho một giọt mưa”.

+ Trói buộc quyền hạnh phúc của con người: thể hiện qua chi tiết người chú cấm đoán người cháu dâu có tư tình với người khác mặc dù chồng của cô đã mất từ lâu. Điều này cũng thể hiện rõ qua câu nói của người mẹ “Tao làm dâu họ Bàn, nó cũng là dâu họ Bàn, chết đi làm ma họ Bàn. Muốn gì cũng không được đâu”.

Đáp án đúng là B

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản.

Dạng bài đọc hiểu văn bản - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Đoạn trích sử dụng kỹ thuật hồi tưởng và những cuộc đối thoại để dần dần lật mở các tình tiết và xây dựng hình ảnh nhân vật.

+ Kỹ thuật hồi tưởng: Nhân vật “tôi” hồi tưởng lại những sự kiện trong quá khứ, ngày cha mất, gia đình khó khăn, làng bản mất mùa, một tay chị dâu đã chăm lo cho mẹ và em gái mình.

+ Các cuộc đối thoại giữa các nhân vật (chú tôi và mẹ) giúp lật mở những suy nghĩ, quan niệm của họ về cuộc sống và phản ánh những xung đột tâm lý và sự nghi ngờ trong gia đình.

- Phân tích, loại trừ: 

+ Đáp án A sai vì đoạn trích không kể chuyện theo một trình tự thời gian vì có quãng kể về quá khứ (thời điểm khó khăn của gia đình), đoạn kể về hiện tại (cuộc trò chuyện với người chú) đoạn lại hồi tưởng quá khứ (“Ngày trước, chú là người phản đối việc anh trai tôi đòi cưới chị”).

+ Đáp án C sai vì đoạn trích không chủ yếu dựa vào các hình ảnh ẩn dụ để tạo sự bí ẩn cho nhân vật.

+ Đáp án D sai vì mặc dù có miêu tả không gian và thời gian (như cảnh ban đêm, công việc vất vả của chị dâu), nhưng yếu tố này không phải là cách thức chính để xây dựng tình huống trong đoạn trích.