(Ngữ liệu ngoài sgk) Cây chuối

Thất ngôn xen lục ngôn

Bén khí hậu thời tiết của mùa xuân, cây chuối vốn đã tươi tốt, nay lại tốt tươi thêm. Cũng nhờ hơi xuân ấy, buồng chuối đẹp lạ lùng tựa hồ như tỏa hương thơm quyến ru suốt đêm ... Mùa xuân, nhìn những đọt chuối non còn cuộn lại chưa nở, thi sĩ tưởng tượng như một bức thư tình còn phong kín. Nhà thơ muốn nhờ một làn gió xuân thổi tới, gượng nhẹ giúp cho đọt chuối - bức thư tình kia mở ra xem ...

Tác giả miêu tả đặc điểm của cây chuối. Đây là loại cây có buồng “Đầy buồng lạ” và kỳ diệu hơn là hương thơm của buồng chuối ngào ngạt, quyến rũ suốt đêm. Nhà thơ Quang Huy cho rằng: “Nghĩ cho cùng, quả chuối kể cũng lạ. Nó không giống bất cứ một thứ quả cây nào dù mơ hay mận, dù là cau hay bưởi ... Đến như cách xếp đặt quả chuối thành nải thành buồng như vậy cũng kỳ lạ nốt. Mặc dù quả chuối rất gần gũi và thân quen với mỗi chúng ta, nhưng Nguyễn Trãi vào lúc ấy đã sửng sốt: “Đầy buồng lạ”, chính là như vậy”. Tìm ra cái lạ trong sự vật đã quá quen nhàm: đó là tư chất của nghệ sĩ.

- Câu kết bài thơ kết lại bằng 6 chữ: "Gió nơi đâu gượng mở xem", dùng thủ pháp nhân hóa thể hiện liên tưởng nghệ thuật rất nghệ sĩ.

- Gió xuân từ nơi xa thổi đến, như một bàn tay run rún và hồi hộp vì xúc động, gió gượng nhẹ, mơn man và khẽ khàng trân trọng mở dần dần bức tình thư kia

- Nguyễn Trãi đã gửi vào đó cảm hứng tươi mát của một khách đa tình mà tao nhã.

Nguyễn Trãi thể hiện một khả năng quan sát tinh tế, sâu sắc và giàu cảm xúc trong bài thơ “Cây chuối”. Từ một hình ảnh rất quen thuộc trong đời sống – cây chuối, ông đã nhìn thấy được sức sống mạnh mẽ, tươi tốt của thiên nhiên và đồng thời gửi gắm tình cảm, tâm hồn của con người vào cảnh vật. Nguyễn Trãi quan sát thiên nhiên không đơn thuần bằng thị giác mà bằng tấm lòng đồng cảm, nhân văn, nhìn cảnh vật như mang bóng dáng con người.

Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận

+ Trình bày cảm nhận về vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi được thể hiện qua bài thơ.

- Hệ thống ý:

+ Nguyễn Trãi quan sát thiên nhiên bằng một tâm hồn nhạy cảm, tinh tế.

+ Hình ảnh “cây chuối” – loài cây dân dã, quen thuộc – được nhìn bằng con mắt yêu thương, trân trọng:

“Tự bén hơi xuân, tốt lại thêm,

Đầy buồng lạ, mầu thâu đêm.”

→ Cho thấy ông cảm nhận được sức sống tràn trề của cây, của mùa xuân và của thiên nhiên.

+ Hai câu sau:

“Tình thư một bức phong còn kín,

Gió nơi đâu gượng mở xem.”

→ Thể hiện trí tưởng tượng phong phú và tình cảm tinh tế. Cây chuối như hóa thân thành người đang gửi gắm một “tình thư” bí mật của thiên nhiên.

=> Qua đó, ta thấy một tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu sự sống, gắn bó với những điều bình dị mà sâu sắc.

- Phát triển đoạn văn logic, thuyết phục

+ Dẫn chứng từ văn bản để minh chứng cho nhận định.

+ Thể hiện rõ cảm nhận về vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi được thể hiện qua bài thơ.

- Đảm bảo ngữ pháp, liên kết:

+ Trình bày rõ ràng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả.

- Sáng tạo

+ Cách diễn đạt mới mẻ, có suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận.

Đoạn văn tham khảo

Nguyễn Trãi – nhà thơ, nhà tư tưởng lớn của dân tộc – luôn hướng lòng mình về thiên nhiên, tìm sự đồng điệu giữa tâm hồn và cảnh vật. Trong bài thơ “Cây chuối”, ông thể hiện một tâm hồn tinh tế, nhạy cảm và đầy yêu thương. Chỉ bằng những hình ảnh gần gũi, giản dị, Nguyễn Trãi đã khắc họa sức sống mãnh liệt của thiên nhiên: “Tự bén hơi xuân, tốt lại thêm / Đầy buồng lạ, mầu thâu đêm”. Ông không chỉ nhìn thấy sự tươi tốt bên ngoài mà còn cảm nhận được sức xuân đang lan tỏa trong từng nhịp sống của cây cối. Đặc biệt, hai câu thơ cuối với hình ảnh “tình thư”, “gió gượng mở xem” thể hiện trí tưởng tượng phong phú và tâm hồn nghệ sĩ lãng mạn của Nguyễn Trãi – người luôn thấy thiên nhiên như một sinh thể có hồn, biết bộc bạch cảm xúc. Qua bài thơ, ta nhận ra một Nguyễn Trãi yêu thiên nhiên, sống chan hòa, biết tìm niềm vui và cái đẹp trong những điều giản dị, đời thường mà sâu xa.