(Ngữ liệu ngoài sgk) Chỉ có thể là mẹ

- Nhân vật trữ tình: Người con

- Chủ đề: Ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng

- Hình ảnh người mẹ hiện lên qua những từ ngữ: nhuộm màu tóc trắng, nếp nhăn, hàm răng rụng, lừng còng, chân yếu.

- Qua đó cho ta hiểu về người mẹ: một người mẹ già, trải qua bao mưa nắng, vất vả, tảo tần.

- Biện pháp so sánh: Ân tình nào sánh xuể mẹ yêu.

- Tác dụng:

+ Giúp tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ.

+ Gợi những cảm nhận sâu sắc của người con về công lao to lớn của mẹ, ân nghĩa đó không đâu, không điều gì sánh bằng.

+ Thể hiện tình cảm quý trọng, biết ơn của người con dành cho mẹ.

- Hai hình ảnh nghệ thuật: “Dáng mẹ gầy giẹo giọ liêu xiêu”, “Mưa và nắng nhuộm màu tóc trắng” (HS có thể nêu hình ảnh khác nếu hợp lý).

- Tác dụng:

+ Gợi lên hình ảnh người mẹ tần tảo, vất vả cả đời vì chồng con.

+ Thể hiện sự khắc nghiệt của thời gian và những gian truân mẹ phải trải qua, đồng thời khắc sâu tình yêu thương, lòng biết ơn của con dành cho mẹ.

- Nêu được ít nhất 2 thông điệp phù hợp

Gợi ý:

 + Hãy trân trọng, biết ơn thấu hiểu sự hi sinh của mẹ

 + Hãy thể hiện tình yêu thương với cha mẹ bằng những việc làm cụ thể

Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Cảm xúc sau khi đọc bài thơ Chỉ có thể là mẹ của tác giả Đặng Minh Mai

- Hệ thống ý:

+ Trình bày cảm nghĩ về nét độc đáo của bài thơ về phương diện nội dung: người mẹ long đong, vất vả mưa nắng, yêu thương và chăm chút cho con, hy sinh vô điều kiện:

. Người mẹ dáng gầy liêu xiêu, tất bật với bữa cơm chiều

. Dáng người hao gầy, khắc khổ với mưa nắng nhuộm màu thời gian: tóc bạc, răng rụng, mắt mờ…

. Trong cảm nhận của con mẹ cả một đời vất vả, lận đận, hy sinh cả tuổi xuân mình dành cho chồng, cho con.

. Công lao to lớn của mẹ trời biển cũng không đong đếm hết được, người con suy nghĩ về tình mẹ…

. Đánh giá hình ảnh người mẹ trong thơ: đó là người mẹ nghèo lam lũ, vất vả, thương chồng, yêu con

+ Trình bày cảm nghĩ về nét độc đáo của bài thơ về phương diện nghệ thuật: Ngôn ngữ thơ gần gũi, bình dị; giọng thơ xúc động thể hiện tình sự vất vả tần tảo hi sinh của mẹ dành cho con và gia đình; BPTT so sánh,...

+ Nêu tác dụng của thể thơ tự do trong việc thể hiện mạch cảm xúc, nét độc đáo của bài thơ

- Phát triển đoạn văn logic, thuyết phục

+ Dẫn chứng từ bài thơ để minh chứng cho nhận định.

+ Thể hiện rõ suy nghĩ sau khi đọc bài thơ Chỉ có thể là mẹ của tác giả Đặng Minh Mai

- Đảm bảo ngữ pháp, liên kết:

+ Trình bày rõ ràng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả.

- Sáng tạo

+ Cách diễn đạt mới mẻ, có suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận.

Đoạn văn tham khảo

Đọc bài thơ Chỉ có thể là mẹ của Đặng Minh Mai, em thật sự xúc động trước hình ảnh người mẹ tần tảo, lam lũ, cả đời vất vả vì chồng vì con. Từng câu thơ như vẽ lên dáng mẹ gầy gò, liêu xiêu trong nắng chiều, tất bật lo toan bữa cơm đạm bạc mà ấm áp yêu thương. Mưa nắng dãi dầu in hằn lên mái tóc bạc, lưng còng, hàm răng rụng… nhưng mẹ vẫn lặng lẽ hy sinh, dành trọn tình yêu và sức lực cho gia đình. Công lao của mẹ thật lớn lao, trời biển cũng không thể đong đếm hết. Đọc những câu thơ ấy, em càng thấy thấm thía tình mẫu tử thiêng liêng, thấy yêu và kính trọng hơn những người mẹ nghèo khổ, dung dị mà giàu tình thương. Bài thơ còn gây ấn tượng bởi ngôn ngữ mộc mạc, hình ảnh gần gũi, giọng điệu chân thành, giàu cảm xúc. Những biện pháp nghệ thuật như so sánh, ẩn dụ được sử dụng khéo léo làm nổi bật sự tần tảo, hi sinh của mẹ. Thể thơ tự do giúp mạch cảm xúc tuôn chảy tự nhiên, chân thực, khiến tình cảm dành cho mẹ càng thêm sâu lắng, da diết.