Bộ 10 đề thi giữa kỳ 2 Văn 11 Chân trời sáng tạo cấu trúc mới có đáp án - Đề 1

Thể thơ: thất ngôn bát cú.

Tâm trạng của tác giả thể hiện qua hai câu thực: buồn bã trước sự trôi chảy của thời gian và trước sự ngắn ngủi của cuộc đời.

Hình ảnh “trai tài đầu bạc” ở câu đầu của bài thơ nói lên tâm trạng phẫn uất của tác giả: là người có tài nhưng không gặp thời, tuổi già đã đến mà đường công danh vẫn còn dang dở.

Nhận xét về tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ: Đó là một con người chất chứa trong lòng nhiều nỗi ưu tư, phiền muộn: có tài mà không gặp thời, chưa lập được công danh, trong khi đó cứ phải sống mãi cuộc sống quẩn quanh tù túng ở chốn quê nhà, với những thú vui thường ngày, nhìn thời gian cứ vùn vụt trôi qua mà bất lực.

HS nêu thông điệp và lí giải.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Nội dung

+ Hình ảnh “trai tài đầu bạc”: Gợi nỗi xót xa cho tuổi trẻ tài năng nhưng lỡ dở công danh.

+ Nỗi tiếc nuối: “Dựng nghiệp, mưu sinh luống lỡ làng” – công danh, sự nghiệp không trọn vẹn.

+ Cảm thức thời gian: “Thu cúc xuân lan thành chuyện hão” – vẻ đẹp, khát vọng tuổi xuân giờ chỉ còn là dĩ vãng.

+ Khung cảnh cô quạnh: “Chó vàng… mây trắng” – biểu tượng của sự tĩnh lặng, cô đơn nơi quê nhà.

+ Niềm an ủi nhỏ bé: Vẫn tìm thấy chút vui giản dị trong rượu và cuộc sống bình lặng.

- Ý nghĩa tư tưởng

+ Phản ánh tâm trạng bất mãn, tiếc nuối nhưng cũng chấp nhận số phận.

+ Gợi suy ngẫm về kiếp người hữu hạn, sự vô thường của đời người.

+ Thể hiện nét đẹp tâm hồn Nguyễn Du: vừa bi thương vừa ung dung.