Bộ 10 đề thi giữa kỳ 2 Văn 11 Chân trời sáng tạo cấu trúc mới có đáp án - Đề 5

Phương thức biểu đạt: biểu cảm.

Chủ đề của đoạn trích: đoạn trích thể hiện nỗi nhớ thương, nỗi lo âu của Thúy Kiều đối với gia đình và với Kim Trọng, người đã cùng nàng đính ước trăm năm; qua đó ta thấy được nỗi khổ tâm mà Thúy Kiều đang phải chịu đựng, đồng thời cũng thấy được vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật.

- Biện pháp tu từ tiểu đối: chẳng vò mà rối / chẳng dần mà đau.

- Tác dụng:

+ Tạo sự cân xứng, nhịp nhàng, làm nổi bật trạng thái rối bời, đau đớn trong tâm hồn Thúy Kiều.

+ Làm tăng tính biểu đạt cho câu thơ.

Nhận xét về vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật Thúy Kiều ở đoạn trích:

- Là một người con hiếu thảo, nặng lòng vì cha mẹ

- Là một người có trách nhiệm, lo lắng cho gia đình

- Là một người con gái chung thủy, luôn hướng về người mình yêu.

Phân tích ngắn gọn về bút pháp ước lệ tượng trưng được tác giả sử dụng trong đoạn trích:

- Sử dụng nhiều hình ảnh mang tính chất ước lệ, nhiều điển tích điển cố:

+ Nói về gia đình và bố mẹ: chín chữ cao sâu, bóng dâu, sân hòe…

+ Nói về người yêu: nguyện ước ba sinh, liễu Chương Đài, giấc hương quan

- Những hình ảnh đó làm cho lời thơ trở nên ngắn gọn, súc tích, nhiều sức gợi.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

a) Hoàn cảnh

- Kiều rơi vào tình thế bi kịch: mất tự do, danh dự, xa gia đình, mất người yêu.

- Không gian tù túng, thời gian lê thê, giam hãm cả thân xác lẫn tâm hồn.

b) Tâm trạng

- Nỗi nhớ thương cha mẹ (ơn “chín chữ cao sâu”), lo lắng không ai chăm sóc gia đình.

- Nỗi đau khi nghĩ về mối tình với Kim Trọng, tiếc nuối lời thề nguyện “ba sinh”.

- Sự dằn vặt, xót xa khi tình duyên tan vỡ, thân phận bị chà đạp.

- Cảm giác cô đơn, lẻ loi, ngày tháng trôi qua buồn bã (“nay hoàng hôn đã lại mai hôn hoàng”).

c) Nghệ thuật

- Ngôn ngữ giàu hình ảnh, ẩn dụ (“cành xuân đã bẻ cho người chuyên tay”).

- Sử dụng điển tích, điển cố, kết hợp tả cảnh ngụ tình.

- Nhịp điệu chậm, ngắt ngắn, phù hợp tâm trạng u sầu.