Giải SBT Ngữ văn 8 Cánh diều Xa ngắm thác núi Lư có đáp án

- Câu thơ đầu miêu tả đỉnh núi Hương Lộ vào buổi sáng khi có ánh sáng Mặt Trời chiếu rọi. Hương Lộ là một đỉnh núi cao, quanh năm có mây mù bao phủ, đứng xa trông như một lò hương nên gọi là Hương Lô. Mặt Trời chiếu rọi, sương mù phản chiếu sinh làn khói tía, tạo nên một bức tranh thiên nhiên ngoạn mục.

- Câu thơ đầu mang cái nhìn bao quát, vẽ ra cái nền (phông) của cả bức tranh về núi Hương Lộ. Ba câu thơ sau đều dựa trên cái nền này để miêu tả trực tiếp, tạo dụng các chi tiết của thác nước và thể hiện cảm xúc của nhà thơ.

Vị trí đứng ngắm thác nước của Lý Bạch và lợi thế của việc chọn điểm nhìn đó để quan sát và miêu tả cảnh vật:

- Người ta có thể đúng ở nhiều góc độ khác nhau để ngắm thác nước. Có thể đứng trên đỉnh thác nhìn xuống hoặc đứng dưới chân thác nhìn lên. Nhưng Lý Bạch đã chọn một vị trí đứng ngắm thác nước của riêng ông: đứng từ xa, ở vị trí có thể bao quát thác nước giữa thiên nhiên, vũ trụ bao la. Điều đó được thể hiện rõ trong bài thơ qua hai chữ vọng (trông từ xa) ngay ở đầu đề bài thơ và dao (xa) ở câu thơ thứ hai.

- Việc đứng từ xa quan sát cho thấy người ngắm cảnh có tâm hồn phóng khoáng muốn bao quát toàn bộ cảnh vật trong một bức tranh rộng lớn, kết nối giữa trời, núi, dòng thác, dòng sông, mặt đất và con người, từ đó làm nổi bật được vẻ đẹp hùng vĩ hoành tráng và đầy lãng mạn của dòng thác nối trời với đất. Phải đứng ở vị trí đó nhà thơ mới có thể nhìn thấy ngọn núi, Mặt Trời, khói lửa, mới nhìn thấy dòng thác như một dải lụa trắng bay thẳng xuống từ “ba nghìn thước, tưởng như dải Ngân Hà từ chín tầng mây. Tất cả đang hướng đến mặt đất, nơi có con người với tâm hồn sảng khoái, yêu say đắm vẻ đẹp kì diệu của thiên nhiên đang đứng chiêm ngưỡng như chủ nhân của cảnh vật tuyệt vời đó. Trung tâm của vũ trụ như đang hội tụ ở nơi này.

- Việc lựa chọn điểm nhìn cảnh vật cho thấy tầm nhìn xa rộng, bao quát cả vũ trụ của bậc thi nhân có tâm hồn lãng mạn, yêu thích sự tự do, phóng khoáng và từ đó mà sáng tạo nên một áng thơ tuyệt mĩ.

- Câu đầu: Nhà thơ miêu tả ngọn núi Hương Lô khi Mặt Trời lên. Ánh nắng Mặt Trời kết hợp với hơi nước bốc lên từ ngọn núi đã tạo nên làn khói tía với màu sắc rực rỡ như cầu vồng, nối liền bầu trời và mặt đất. Đây là lúc bình minh đang lên, cảnh sắc thật là huyền ảo.

- Câu 2 bắt đầu miêu tả trực tiếp thác nước: “Xa nhìn dòng thác treo trên dòng sông phía trước”. Động từ quan trọng nhất trong câu thơ là từ quải (treo). Từ độ cao của đỉnh núi, thác nước chảy rất mạnh nhưng nhìn từ xa, thác nước như không chảy mà như đang được treo trước dòng sông giống một dải lụa trắng.

- Câu 3 có hai động từ: phi lưu (nước chảy như bay), trực hả (đổ thẳng xuống). Câu thơ khắc hoạ sự hoành tráng, kì vĩ của thác nước, không chỉ nói đến tốc độ như bay và sức mạnh của thác nước mà còn diễn tả được thế núi cao và sườn núi dựng đứng thật hùng vĩ. Ba từ tam thiên xích (ba nghìn thước) là một con số ước lệ nhằm tạo ra ấn tượng về độ cao như nối với bầu trời của thác nước.

- Câu cuối thể hiện sức tưởng tượng độc đáo của nhà thơ khi ngỡ thác nước như dải Ngân Hà rơi xuống từ chín tầng mây tạo nên một bức tranh phong cảnh tráng lệ.

Cả bài thơ là một bức tranh tuyệt vời. Từ góc độ quan sát của mình, Lý Bạch đã sáng tạo ra một tác phẩm nghệ thuật bất hủ, ca ngợi vẻ đẹp kì vĩ của thiên nhiên trong mối quan hệ với con người. Tư thế của con người trong bức tranh ấy cũng thật đẹp: rất hào sảng, tự tin và như đang làm chủ cả vũ trụ bao la.

Đáp án C

Ở câu thơ cuối, để diễn tả vẻ đẹp hoành tráng và huyền ảo của thác nước, nhà thơ đã sử dụng biện pháp nghệ thuật cường điệu, phóng đại. Động từ nghi thị (ngỡ là) được đưa lên đầu câu để diễn tả cảm giác ngỡ ngàng của nhà thơ. Tiếp theo, động từ lạc (rơi) làm rõ hơn cảm giác đó và làm tăng thêm sự huyền ảo, diễm lệ của thác nước.

Lối nói cường điệu, phóng đại là một thủ pháp của thơ ca. Ở bài thơ này, thủ pháp đó không hệ làm giảm bớt tính chân thực của bức tranh phong cảnh, mà càng làm tăng thêm sự hùng vĩ của thác nước và chỉ có sự so sánh cường điệu như vậy mới có thể diễn tả hết được vẻ đẹp hoành tráng, diễm lệ của cảnh vật được miêu tả.

Qua bài thơ, Lý Bạch đã thể hiện ông là một nhà thơ yêu thích vẻ đẹp kì vĩ của thiên nhiên với một tâm hồn trong sáng, cho thấy tính cách hào phóng, mạnh mẽ và hết sức lãng mạn của bậc “tiên thử”. Không phải ngẫu nhiên mà nhà thơ lại tìm đến miêu tả thác nước hùng vĩ trên núi Lư vào một ngày có nắng chiếu rọi trên đỉnh núi (đỉnh núi này thường xuyên có mây mù bao phủ) mà không lựa chọn một cảnh đẹp khác, hoặc một thời điểm khác của cảnh vật này; bởi sự hùng vĩ, hào sảng của thác nước phù hợp với tính cách và tâm hồn thi sĩ trong ông, một con người luôn yêu thích vẻ đẹp kì ảo của thiên nhiên, vũ trụ. Vì vậy, bài thơ không dừng ở việc tả cảnh, vịnh cảnh một cách thuần tuý mà còn khắc hoạ tính cách và tâm hồn con người Lý Bạch.

Trong bài thơ này, giữa cảnh và tình có sự thống nhất, gắn bó mật thiết, bút pháp “tả cảnh ngụ tình” đã được sử dụng một cách tinh tế. Cả bài thơ là một sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa cảnh và tinh, đằng sau bức tranh thiên nhiên chính là con người Lý Bạch, bức tranh thiên nhiên tuyệt mĩ đó đã biểu lộ tình yêu và sự gắn bó với thiên nhiên của tác giả.