Giải SGK Địa lý 12 Cánh diều Bài 23: Khai thác thế mạnh để phát triển kinh tế ở Tây Nguyên có đáp án

- Thế mạnh và hạn chế đối với phát triển kinh tế:

+ Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên: địa hình cao nguyên đất đai màu mỡ; khí hậu mang tính chất cận xích đạo phân hóa theo mùa rõ rệt; có nhiều hệ thống sông lớn, nhiều thác, hồ; diện tích rừng lớn tính đa dạng sinh học cao; khoáng sản bô-xít.

+ Điều kiện kinh tế - xã hội: nguồn lao động dồi dào, người dân nhiều kinh nghiệm; cơ sở hạ tầng kĩ thuật ngày càng hoàn thiện; đường lối, chính sách, chương tringh và dự án được đầu tư; tài nguyên du lịch văn hóa đặc sắc, độc đáo.

+ Các hạn chế: sự phân mùa sâu sắc của khí hậu, suy giảm tài nguyên rừng, cơ sở hạ tầng còn hạn chế.

- Sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế: cây công nghiệp lâu năm, lâm nghiệp và bảo vệ rừng, thủy điện, khai thác bô-xit, du lịch.

- Ý nghĩa của phát triển kinh tế - xã hội đối với an ninh quốc phòng: nâng cao vị thế chiến lược, hoàn thiện và phát triển an ninh quốc phòng, khai thác các giá trị văn hóa tiên tiến.

- Vị trí địa lí: vùng không giáp viển, giáp với Đông Nam Bộ, Bắc Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ; giáp Lào và Cam-pu-chia. Vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, an ninh quốc phòng và đối ngoại. Vị trí tạo thuận lợi trong mở rộng giao lưu kinh tế, văn hóa với các quốc gia trong tiểu vùng sông Mê Công và các vùng khác trong cả nước.

- Phạm vi lãnh thổ: tổng diện tích khoảng 54,4 nghìn km², bao gồm 5 tỉnh là Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng.

- Năm 2021 có trên 6 triệu người, tỉ lệ gia tăng tự nhiên là 1,25% cao hơn trung bình cả nước. Dân số nhóm từ 15-64 tuổi chiếm 66,1% cơ cấu dân số.

- Mật độ dân số là 111 người/ km², tỉ lệ dân thành thị chiếm 28,9% dân số toàn vùng.

- Thế mạnh về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên:

+ Địa hình, đất: các cao nguyên bể mặt khá bằng phẳng, rộng với đất đai màu mỡ, điển hình là đất đỏ ba-dan thuận lợi cho quy hoạch phát triển vùng chuyên canh cây công nghiệp quy mô lớn. Các khối núi cao có cảnh quan tự nhiên và khí hậu phân hóa theo độ cao tạo thuận lợi cho phát triển du lịch.

+ Khí hậu mang tính chất cận xích đạo, phân hóa theo mùa rõ rệt => đa dạng hóa cây trồng có nguồn gốc nhiệt đới, cận nhiệt và phát triển du lịch.

+ Nguồn nước: có nhiều hệ thống sông, có trữ lượng thủy năng lớn => phát triển thủy điện. Nhiều thác, hồ => cảnh quan phát triển du lịch, cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt.

+ Rừng: diện tích rừng lớn (năm 2021 chiếm 17,4% diện tích rừng cả nước), tính đa dạng sinh học cao, nhiều loại gỗ quý, nhiều loại cây thân gỗ có giá trị => phát triển lâm nghiệp.

+ Khoáng sản: bô-xit với trữ lượng hàng tỉ tấn (chiếm hơn 90% cả nước).

- Thế mạnh về điều kiện kinh tế - xã hội:

+ Nguồn lao động dồi dào, tỉ lệ qua đào tạo ngày càng tăng, người dân nhiều kinh nghiệm trong trồng và chế biến sản phẩm cây công nghiệp.

+ Cơ sở hạ tầng, vật chất kĩ thuật ngày càng được hoàn thiện, công nghiệp khai thác và chế biến được đầu tư về vốn, công nghệ.

+ Nhiều đường lối, chính sách, chương trình và dự án được đầu tư phát triển => thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.

+ Tài nguyên du lịch văn hóa đặc sắc, độc đáo gắn với đặc trưng của cộng đồng các dân tộc: lễ hội, làng nghề truyền thống. Đặc biệt là Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO ghi danh là Kiệt tác truyền khẩu và Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

- Hạn chế:

+ Sự phân mùa sâu sắc của khí hậu, mùa khô kéo dài làm mực nước ngầm hạ thấp => công tác thủy lợi gặp nhiều khó khăn, tốn kém gây trở ngại lớn cho sản xuất và đời sống người dân.

+ Tài nguyên rừng suy giảm, làm giảm nhanh lớp phủ rừng và trữ lượng các loại gỗ, đe dọa đến môi trường sống.

+ Cơ sở hạ tầng còn hạn chế, đặc biệt là giao thông vận tải và các cơ sở dịch vụ y tế, giáo dục.

Tây Nguyên là 1 trong những vùng chuyên canh công nghiệp lâu năm lớn nhất nước ta (chiếm 40% cả nước).

- Cà phê là sản phẩm nông nghiệp chủ lực, có diện tích và sản lượng luôn dẫn đầu cả nước. Việc đầu tư thâm canh, áp dụng cải tiến kĩ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch, chế biến, bảo quản ngày càng tăng. Giá trị của cà phê mang lại lớn, góp phần rất lớn đưa nước ta trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu cà phê hàng đầu thế giới. Trồng nhiều ở: Đắk Lắk, Lâm Đồng và Đắk Nông.

- Hồ tiêu đứng đầu cả nước về diện tích và sản lượng (chiếm 2/3 diện tích, sản lượng cả nước năm 2021). Trồng nhiều ở Đắk Lắk, Đắk Nông và Gia Lai.

- Cao su có diện tích lớn thứ 2 cả nước, năng suất tăng lên nhờ trồng đại trà giống mới và áp dụng kĩ thuật chăm sóc mới. Trồng nhiều ở: Gia Lai và Đắk Lắk.

- Điều đứng thứ 2 cả nước về diện tích, trồng nhiều nhất ở Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng.

- Chè được trồng phần lớn ở Lâm Đồng và Gia Lai, mô hình sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP được áp dụng bước đầu đã mang lại hiệu quả.

- Sản lượng gỗ khai thác từ rừng trồng tăng lên, năm 2021 đạt 753,7 nghìn m³. Đắk Lắk và Kon Tum có sản lượng khai thác gỗ khai thác cao nhất vùng.

- Diện tích rừng trồng tăng lên, năm 2021 là 481,9 nghìn ha (chiếm 10,2% cả nước), Gia Lai và Lâm Đồng có diện tích rừng trồng lớn nhất vùng.

- Hoạt động lâm sinh và bảo vệ rừng luôn được chú trọng với một số biện pháp: khai thác hợp lí và hiệu quả, thực hiện tốt chính sách giao đất, giao rừng đến hộ gia đình, cộng đồng; hỗ trợ tài chính, đào tạo kĩ thuật; tích cực bảo vệ diện tích rừng tự nhiên hiện có, nâng cao chất lượng rừng trồng; chống nạn phá rừng và khai thác rừng bừa bãi.

- Phát triển lâm nghiệp có ý nghĩ quan trọng đối với kinh tế - xã hội của vùng Tây Nguyên và cả Duyên hải Nam Trung Bộ, đặc biệt là bảo vệ môi trường sinh thái, hạn chế thiên tai, bão lụt, hạn hán.