For questions 100-105, six paragraphs have been removed from a book extract below. Choose from the paragraphs A-G the one that fits each gap. There is one extra paragraph which you do not need to use. Write your answers on the Answer Sheet.

LANGUAGE AND REALITY

One morning in the rainforested uplands of Kri territory in central Laos, I was traveling between village hamlets as I sought to learn more about the Kri language during my first field expedition to the area. All my energy was focused on building a vocabulary of the language. I had my notebook at the ready every minute. Two village men, Baai and Kham, were heading in the same direction as I was, and so they gave me a ride in their longboat.

100

That morning, we sat in file, pushing along through a still and spacious river pool with no perceptible flow. The only sound was the light cutting of oars into the mirror-like water and the trickle of runoff. Suddenly, an enormous bird emerged from the jungle overstory to our right, arcing high over the open expanse ò river and heading north. At the front of the boat, Baai pointed up. He turned to look at Kham and called out vung vaawq!

101

Later that evening, I puzzled over that moment as I checked my notes. From photographs, I figured out which bird Baai had referred to. But why, in that moment, had Baai turned to look at Kham and say the bird’s name? Just think about what this little example of language use consists of. A man sees something interesting, turns to his companion, and says the word for the thing out loud. If languages are problem-solving systems, what problem was Baai solving by calling out the word for the crested argus that day?

102

Words directly reflect this perceptual prominence. According to this view, when Baai turned to Kham and said vung vaawq, it was an intellectual act, a sheer expression of mental interest in distinguishing bird species and an act that was possible because the Kri language has a word for this bird.

103

This is the case with the Kri word for the crested argus. Kri speakers do not hunt, breed, eatch, or otherwise use these birds, or any other birds for that matter. Does this mean the word vung vaawq cannot be explained in utilitarian terms?

104

Let’s return to the crest argus. That day on the river, when Baai turned to Kham and said the name of the bird, one possibility is that he was taking a simple opportunity for social bonding through sharing experience. In that boat, both men individually had the same visual experience of seeing the bird, but when Baai looked at Kham and called its name, it was a public act that took two parallel experiences and converted them into a shared experience. Pointing something out serves a bonding function between people by aligning their attention on a common focus.

105

After all, Kri speakers know well over a hundred bird species names and yet have virtually no direct interactions with birds or any practical uses for them. They don’t raise or eat birds or any practical uses for them. They don’t raise or eat birds apart from chickens. According to the commonsense referential view of language, we have words to convey information about the world and to update others about things they haven’t experienced themselves. But in this case, the function of the word arguably has more to do with matters of social coordination and social bonding.

A. A long-standing scientific debate points to some possible answers. Why is it that "only a small subset of the species diversity in any one local habitat is ever recognized linguistically by local human populations"? The cognitive anthropologist Brent Berlin has pointed to two possible explanations. One is the intellectualist view: languages make the distinctions they make because human beings are inherently interested in acknowledging—by naming—the distinctions that are perceptually most prominent in nature.

B. Kri territory is nestled just to the west of the Annamite Cordillera, the mountain chain whose ridge serves as the Laos-Vietnam border, near where Vietnam is at its narrowest. The riverine environment features chains of river pools, expanses of still water that create breaks in the forest canopy. Traveling along these pools quietly in a canoe is a time to see wildlife, such as bands of macaques coming down to drink at the edge of the river, or to hear the calls of gibbons from the distant hilltops.

C. There are words for plants that appear to be of no direct utility to people who know the word—that is, where there are no consequences of knowing or not knowing those plants. But there is what we might call indirect utility. An example of the indirect utility of knowing a particular tree species is being able to distinguish it from others.

D. We should also note that Baai's act of saying the bird's name may also have been a display of expertise. Maybe he was bragging: I know what that bird is called. Could it be that the only reason the Kri language even has a word for that bird is so that speakers can display that they know it?

E. This is the Kri word for the crested argus (Rheinardia ocellata), a spectacular peafowl-like pheasant of the forest. And as quick as that, the great bird was gone. That was all. Everyone was silent, and on we went.

F. One idea is that the ideal communicative system would combine "perfectly informative (lossless) communication with perfect simplicity (no cognitive cost)," that is, telepathy or mind reading. But nothing remotely like literal mind reading is necessary if your purpose is to coordinate with someone.

G. Another view is utilitarian. According to this view, the naming of a plant or animal in a language will be guided by the “practical consequences of knowing or not knowing [that] plant or animal” in the relevant cultural context. An obvious problem with this claim is that languages often have words for plants and animals that are of no obvious utility to speakers, whether this utility be concerned with the need to pursue, avoid, or otherwise be invested in the ability to identify a life form.

Two village men, Baai and Kham, were heading in the same direction as I was, and so they gave me a ride in their longboat.

100

Hướng dẫn giải:

Đáp án đúng: E

Hướng dẫn dịch: Đây là từ tiếng Kri dùng để chỉ loài chim trĩ mào (Rheinardia ocellata), một loài chim trĩ tuyệt đẹp giống như chim công sống trong rừng. Và nhanh như chớp, con chim lớn đã biến mất. Chỉ vậy thôi. Mọi người im lặng, và chúng tôi tiếp tục cuộc hành trình.

Hướng dẫn giải:

Đáp án đúng: A

Hướng dẫn dịch: Một cuộc tranh luận khoa học kéo dài đã chỉ ra một số câu trả lời khả thi. Tại sao "chỉ một phần nhỏ sự đa dạng loài trong bất kỳ môi trường sống địa phương nào được người dân địa phương nhận biết bằng ngôn ngữ"? Nhà nhân chủng học nhận thức Brent Berlin đã chỉ ra hai lời giải thích khả thi. Một là quan điểm trí tuệ: ngôn ngữ tạo ra những sự phân biệt như vậy bởi vì con người vốn dĩ quan tâm đến việc thừa nhận - bằng cách đặt tên - những sự phân biệt nổi bật nhất về mặt nhận thức trong tự nhiên.

Hướng dẫn giải:

Đáp án đúng: G

Hướng dẫn dịch: Một quan điểm khác là theo chủ nghĩa vị lợi. Theo quan điểm này, việc đặt tên cho một loài thực vật hoặc động vật trong một ngôn ngữ sẽ được hướng dẫn bởi “những hậu quả thực tiễn của việc biết hoặc không biết về loài thực vật hoặc động vật đó” trong bối cảnh văn hóa liên quan. Một vấn đề hiển nhiên với lập luận này là các ngôn ngữ thường có những từ ngữ chỉ thực vật và động vật mà không có tiện ích rõ ràng nào đối với người nói, cho dù tiện ích đó liên quan đến nhu cầu tìm kiếm, tránh né, hay liên quan đến khả năng nhận dạng một dạng sống.

Hướng dẫn giải:

Đáp án đúng: C

Hướng dẫn dịch: Có những từ chỉ các loài thực vật dường như không có ích lợi trực tiếp nào đối với những người biết từ đó—nghĩa là, việc biết hay không biết về những loài thực vật đó không gây ra hậu quả gì. Nhưng vẫn có cái mà chúng ta có thể gọi là ích lợi gián tiếp. Một ví dụ về ích lợi gián tiếp của việc biết một loài cây cụ thể là khả năng phân biệt nó với những loài khác.

Hướng dẫn giải:

Đáp án đúng: D

Hướng dẫn dịch: Chúng ta cũng nên lưu ý rằng hành động của Baai khi nói tên con chim cũng có thể là một cách thể hiện kiến thức chuyên môn. Có lẽ anh ta đang khoe khoang: Tôi biết con chim đó tên là gì. Phải chăng lý do duy nhất mà ngôn ngữ Kri có từ để chỉ loài chim đó là để người nói có thể thể hiện rằng họ biết về nó?

Dịch bài đọc:

NGÔN NGỮ VÀ THỰC TẾ

Một buổi sáng nọ, trên vùng cao nguyên rừng mưa nhiệt đới thuộc lãnh thổ Kri ở miền trung Lào, tôi đang di chuyển giữa các thôn xóm để tìm hiểu thêm về tiếng Kri trong chuyến thám hiểm thực địa đầu tiên của mình đến khu vực này. Toàn bộ năng lượng của tôi tập trung vào việc xây dựng vốn từ vựng của ngôn ngữ này. Tôi luôn mang theo sổ tay bên mình. Hai người đàn ông trong làng, Baai và Kham, đang đi cùng hướng với tôi, vì vậy họ đã cho tôi đi nhờ thuyền.

Lãnh thổ Kri nằm nép mình ngay phía tây dãy núi Annamite, dãy núi có đỉnh núi đóng vai trò là biên giới Lào-Việt Nam, gần nơi Việt Nam hẹp nhất. Môi trường ven sông có những chuỗi hồ nước, những vùng nước tĩnh lặng tạo nên những khoảng trống trong tán rừng. Đi thuyền dọc theo những hồ nước này một cách yên tĩnh là thời gian để ngắm nhìn động vật hoang dã, chẳng hạn như những đàn khỉ đuôi dài xuống uống nước ở ven sông, hoặc nghe tiếng kêu của vượn từ những đỉnh đồi xa xôi. Sáng hôm đó, chúng tôi ngồi thành hàng, chèo thuyền nhẹ nhàng trên một khúc sông tĩnh lặng và rộng lớn, không có dòng chảy nào đáng kể. Âm thanh duy nhất là tiếng mái chèo khẽ khuấy động mặt nước phẳng lặng như gương và tiếng nước chảy róc rách. Bỗng nhiên, một con chim khổng lồ xuất hiện từ tán rừng bên phải chúng tôi, bay vút cao trên dòng sông rộng mở và hướng về phía bắc. Ở phía trước thuyền, Baai chỉ tay lên. Anh quay sang nhìn Kham và gọi lớn vung vaawq!

Đây là từ tiếng Kri chỉ loài chim trĩ mào (Rheinardia ocellata), một loài chim trĩ tuyệt đẹp giống như chim công sống trong rừng. Và nhanh như vậy, con chim lớn đã biến mất. Chỉ vậy thôi. Mọi người im lặng, và chúng tôi tiếp tục hành trình.

Tối hôm đó, tôi suy nghĩ về khoảnh khắc ấy khi xem lại ghi chú của mình. Từ những bức ảnh, tôi đã tìm ra loài chim mà Baai nhắc đến. Nhưng tại sao, vào khoảnh khắc đó, Baai lại quay sang nhìn Kham và gọi tên con chim? Hãy thử nghĩ xem ví dụ nhỏ về việc sử dụng ngôn ngữ này gồm những gì. Một người nhìn thấy thứ gì đó thú vị, quay sang người bạn đồng hành và nói to từ chỉ thứ đó. Nếu ngôn ngữ là hệ thống giải quyết vấn đề, thì Baai đã giải quyết vấn đề gì khi gọi tên con chim mào mào ngày hôm đó?

Một cuộc tranh luận khoa học lâu đời chỉ ra một số câu trả lời khả thi. Tại sao "chỉ một phần nhỏ sự đa dạng loài trong bất kỳ môi trường sống địa phương nào được người dân địa phương nhận biết bằng ngôn ngữ"? Nhà nhân chủng học nhận thức Brent Berlin đã chỉ ra hai lời giải thích khả thi. Một là quan điểm trí tuệ: ngôn ngữ tạo ra những sự phân biệt như vậy bởi vì con người vốn dĩ quan tâm đến việc thừa nhận - bằng cách đặt tên - những sự phân biệt nổi bật nhất về mặt nhận thức trong tự nhiên.

Từ ngữ phản ánh trực tiếp sự nổi bật về mặt nhận thức này. Theo quan điểm này, khi Baai quay sang Kham và nói vung vaawq, đó là một hành động trí tuệ, một biểu hiện thuần túy của sự quan tâm về mặt tinh thần trong việc phân biệt các loài chim và một hành động có thể thực hiện được vì ngôn ngữ Kri có từ để chỉ loài chim này.

Một quan điểm khác là theo chủ nghĩa vị lợi. Theo quan điểm này, việc đặt tên cho một loài thực vật hoặc động vật trong một ngôn ngữ sẽ được hướng dẫn bởi “hậu quả thực tiễn của việc biết hoặc không biết về loài thực vật hoặc động vật đó” trong bối cảnh văn hóa liên quan. Một vấn đề hiển nhiên với lập luận này là các ngôn ngữ thường có những từ chỉ thực vật và động vật mà không có tiện ích rõ ràng nào đối với người nói, cho dù tiện ích đó liên quan đến nhu cầu theo đuổi, tránh né, hay được đầu tư vào khả năng nhận dạng một dạng sống.

Đây là trường hợp của từ Kri chỉ loài chim trĩ mào. Người nói tiếng Kri không săn bắn, nuôi dưỡng, ăn uống, hoặc sử dụng những loài chim này, hoặc bất kỳ loài chim nào khác. Điều này có nghĩa là từ vung vaawq không thể được giải thích theo thuật ngữ vị lợi? Có những từ chỉ thực vật dường như không có tiện ích trực tiếp nào đối với những người biết từ đó—nghĩa là, không có hậu quả nào khi biết hoặc không biết về những loài thực vật đó. Nhưng có cái mà chúng ta có thể gọi là tiện ích gián tiếp. Một ví dụ về tiện ích gián tiếp của việc biết một loài cây cụ thể là khả năng phân biệt nó với những loài khác.

Hãy quay lại với câu chuyện về loài chim ưng trên bờ sông. Hôm đó trên sông, khi Baai quay sang Kham và nói tên con chim, một khả năng là anh ấy đang tận dụng một cơ hội đơn giản để gắn kết xã hội thông qua việc chia sẻ trải nghiệm. Trên chiếc thuyền đó, cả hai người đều có cùng một trải nghiệm thị giác khi nhìn thấy con chim, nhưng khi Baai nhìn Kham và gọi tên nó, đó là một hành động công khai đã biến hai trải nghiệm song song thành một trải nghiệm chung. Việc chỉ ra một điều gì đó có chức năng gắn kết giữa mọi người bằng cách hướng sự chú ý của họ vào một điểm chung.

Chúng ta cũng nên lưu ý rằng hành động của Baai khi nói tên con chim cũng có thể là một sự thể hiện kiến thức chuyên môn. Có lẽ anh ta đang khoe khoang: Tôi biết con chim đó tên là gì. Phải chăng lý do duy nhất mà ngôn ngữ Kri có từ để chỉ loài chim đó là để người nói có thể thể hiện rằng họ biết về nó?

Xét cho cùng, người nói tiếng Kri biết tên của hơn một trăm loài chim nhưng hầu như không có tương tác trực tiếp nào với chim hoặc bất kỳ công dụng thực tiễn nào của chúng. Họ không nuôi hoặc ăn thịt chim, ngoại trừ gà. Theo quan điểm tham chiếu thông thường về ngôn ngữ, chúng ta có từ ngữ để truyền đạt thông tin về thế giới và cập nhật cho người khác về những điều họ chưa tự mình trải nghiệm. Nhưng trong trường hợp này, chức năng của từ ngữ có lẽ liên quan nhiều hơn đến các vấn đề phối hợp xã hội và gắn kết xã hội.