Bộ 22 đề kiểm tra giữa học kì 1 Ngữ Văn lớp 10 Cánh Diều cấu trúc mới có đáp án - Đề 19

Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật

Hai dòng thơ diễn tả hiện thực cuộc sống của người nông dân dưới thời quan Tây: mất mùa, đói khổ.

- Biện pháp tu từ đối: Phần thuế quan Tây/ phần trả nợ, Nửa công đứa ở/ nửa thuê bò.

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh những khó khăn, nỗi khổ cực, vất vả của người nông dân phải đối mặt như tô thuế, công nợ.

+ Giúp cho câu thơ cân xứng, tăng hiệu quả diễn đạt.

Hình ảnh người nông dân: Làm ruộng nhưng mất mùa, lận đận vì thuế quan, vì nợ nần, miếng ăn không có, chẳng màn chuyện trầu cau.

Tấm lòng của nhà thơ với người nông dân:

- Đồng cảm, thấu hiểu của tác giả với những người dân trong xã hội cũ.

- Bất bình với xã hội gây ra cuộc sống đói nghèo, khổ cực của họ.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Bài thơ gây ấn tượng bởi hình ảnh chân thực về cuộc sống lam lũ, cơ cực của người nông dân.

- Cảnh đồng áng thất bát được thể hiện rõ qua câu: “Chiêm mất đằng chiêm, mùa mất mùa”.

- Tình cảnh bấp bênh: làm không đủ ăn, phải vay nợ, trả thuế, thuê người và bò để canh tác.

- Cảnh sống thiếu thốn hiện lên rõ nét qua những hình ảnh: “dưa muối qua bữa”, “trầu chè chẳng dám mua”.

- Tác giả thể hiện nỗi xót xa, chua chát qua câu hỏi đầy ám ảnh: “Tằn tiện thế mà không khá nhỉ?”.

- Câu kết cho thấy nghịch lý: dù nghèo khó nhưng vẫn phải “nhờ trời mấy gian kho”, có thể là mỉa mai sự bất lực.

- Ấn tượng chung: bài thơ giản dị mà sâu sắc, mang đậm giá trị hiện thực và nhân đạo, thể hiện sự đồng cảm với người nông dân nghèo.