Bộ 22 đề kiểm tra giữa học kì 1 Ngữ Văn lớp 10 Cánh Diều cấu trúc mới có đáp án - Đề 22

- Ngôi kể: ngôi thứ ba.

- Nhân vật chính: ông Lộc Cộc, bà Tồ Cô.

- Không gian rộng lớn, hoang sơ: núi sông, đồng ruộng,...

- Thời gian phiếm chỉ, ước lệ: thuở khai thiên lập địa, đất trời còn hỗn mang.

Thuộc nhóm thần thoại suy nguyên, vì:

- Xoay quanh quá trình tạo lập vũ trụ và sáng tạo ra muôn loài của hai ông bà Lộc Cộc và Tồ Cô: đó là quá trình đắp núi, đào sông, khơi suối, làm ra sấm chớp, giông bão, nắng mưa, tạo ra các loài vật.

- Họ có hình dáng khổng lồ, sức mạnh phi thường, có khả năng siêu nhiên để sáng tạo ra vạn vật và muôn loài.

- Không gian rộng lớn, hoang sơ, gắn với quá trình tạo lập vũ trụ và sáng tạo muôn loài. Thời gian là thời gian không xác định, mang tính vĩnh hằng.

Người xưa thường tin rằng mọi hiện tượng trong tự nhiên đều do các vị thần tạo ra là vì: do sự hiểu biết còn hạn hẹp, nhận thức còn sơ khai, cùng với việc khoa học kĩ thuật chưa phát triển nên người ta nhìn thấy sự bí ẩn, kì lạ trong mọi hiện tượng tự nhiên và tin rằng: chỉ có những vị thần sức mạnh phi thường, khả năng siêu nhiên mới có thể tạo ra chúng.

Cần nêu ra ít nhất hai ý nghĩa của truyện kể, đảm baot tính hợp lí và thuyết phục. Gợi ý:

- Giúp em hiểu hơn về tâm hồn và trí tuệ của người Việt xưa.

- Giúp em biết giữ gìn và phát huy những giá trị tinh thần quý báu mà truyện cổ tích để lại cho thế hệ hiện tại.

- Hình thành trong em lòng nhân ái, yêu thương đối với con người.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Lí giải hiện tượng tự nhiên:

+ Giải thích về sự hình thành núi đồi, sông suối, ruộng đồng qua dấu chân, việc làm của hai vị thần.

+ Giải thích hiện tượng mưa, gió, sấm, chớp, bão táp qua hành động của ông bà.

- Lí giải nguồn gốc con người và nghề nghiệp:

+ Bà Tồ Cô sinh ra 12 cô gái – biểu tượng cho tổ tiên các vùng miền.

+ Các cô dạy dân nghề nghiệp – thể hiện sự khai mở văn minh.

- Thể hiện khát vọng của người xưa:

+ Mong muốn chinh phục thiên nhiên, cải tạo đất đai để mưu sinh.

+ Khát vọng cuộc sống ấm no, thiên nhiên hài hòa.

+ Ước mơ về sự bảo trợ của các vị thần với cuộc sống con người.

- Thể hiện niềm tin dân gian:

+ Tin vào sức mạnh siêu nhiên.

+ Trân trọng công lao tổ tiên, thần linh tạo dựng cuộc sống.