Bộ 22 đề kiểm tra giữa học kì 1 Ngữ Văn lớp 10 Cánh Diều cấu trúc mới có đáp án - Đề 20

Thể thơ: thất ngôn bát cú

Nhân vật trữ tình: người phụ nữ trong xã hội phong kiến (tác giả Hồ Xuân Hương).

- Biện pháp tu từ: phép đối

Trước nghe >< sau giận

Những tiếng >< vì duyên

Thêm rền rĩ >< để mõm mòm

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh mối quan hệ giữa ngoại cảnh và tâm cảnh: nghe những âm thanh sầu thảm vang vọng giữa không gian tĩnh mịch, vắng vẻ khiến người phụ nữ thêm buồn giận, đau khổ vì duyên tình không trọn vọn; gợi lên một cách xót xa tâm trạng bi kịch của chủ thể trữ tình.

+ Tạo sự cân xứng, nhịp nhàng, hài hòa cho lời thơ.

- Thái độ chất vấn, phản bác nhẹ nhàng: Câu hỏi tu từ “Tài tử văn nhân ai đó tá?” như lời chất vấn những ai cho rằng tác giả đã già, hết thời.

- Khẳng định bản thân đầy tự tin: “Thân này đâu đã chịu già tom!” cho thấy thái độ không cam chịu, khẳng định mình vẫn còn sức sống, tài năng và nhiệt huyết.

- Giọng điệu hóm hỉnh, pha chút mỉa mai: Dùng từ “già tom” gợi cảm giác dân dã, thân mật nhưng cũng đầy thách thức và tự trào.

- Tinh thần lạc quan, yêu đời: Dù đã lớn tuổi, nhân vật trữ tình vẫn giữ tinh thần trẻ trung, không khuất phục trước thời gian hay định kiến.

- Phản ánh cá tính mạnh mẽ, bản lĩnh nghệ sĩ: Dám nói, dám khẳng định giá trị bản thân, không để danh xưng “tài tử văn nhân” bị phủ định.

Ngôn ngữ Hồ Xuân Hương sử dụng trong bài thơ:

- Sử dụng nhiều từ ngữ thuần Việt: văng vẳng, gáy, bom, oán hận, trông ra, khắp, chòm, mõ thảm,...

- Sử dụng các từ láy: văng vẳng, rền rĩ, mõm mòm vừa giàu giá trị biểu đạt, vừa nôm na đậm chất dân dã.

 Ngôn ngữ thơ Hồ Xuân Hương mộc mạc, gần gũi, bình dị (khác với ngôn ngữ trang trọng, nhiều từ Hán Việt trong thơ Bà Huyện Thanh Quan).