Giải SBT Ngữ văn 12 CD Bài 5: Văn nghị luận có đáp án

Trong nhan đề bài viết Văn học và tác dụng chiều sâu trong việc xây dựng nhân cách văn hoá con người của Hoàng Ngọc Hiến, khó bỏ từ “chiều sâu” và “văn hoá”. Bởi vì từ “chiều sâu” là tính từ làm rõ nghĩa cho động từ nhằm khẳng định tác dụng to lớn và sâu sắc, thấm thía, lâu bền của văn học; từ “ văn hoá” cũng là tính từ làm rõ cho từ “nhân cách”. Có nhiều phương diện của nhân cách, đây là nhân cách diện văn hoá của con người. văn hoá nhằm khẳng định tác dụng của văn học đối với đời sống văn hoá, phương

Trong phần (1) của văn bản, tác giả nêu lên hiện tượng “bành trướng” của truyền hình để nêu vấn đề: văn học có tác dụng sâu sắc như thế nhưng hiện nay đang bị truyền hình lấn át sẽ dẫn đến hệ quả như thế nào?

- Luận đề của bài viết được nêu lên ngay trong nhan đề văn bản: tác dụng to lớn và sâu sắc của văn học với việc xây dựng nhân cách văn hóa con người.

- Luận đề ấy được làm rõ bằng các luận điểm, lí lẽ và bằng chứng chủ yếu nằm ở phần (2) và (3). Phần (1) tác giả nêu lên nguy cơ văn hóa đọc đang bị xói mòn bởi văn hóa nghe nhìn. Đó thực ra cũng là một luận điểm để làm rõ cho ý tưởng: nếu không chấn hưng văn hoá đọc thì sẽ có nguy cơ mất đi một công cụ quan trọng trong việc phát triển nhân cách văn hoá con người.

Luận điểm 2: Văn học có tác dụng to lớn và sâu sắc giúp cho con người hiểu được chính mình

Luận điểm ấy được làm rõ qua lí lẽ và bằng chứng như:

+ Đời sống tâm hồn và tâm lí của con người ngày càng trở nên phức tạp, có những mảng, những lớp chiều sâu, những uẩn khúc chỉ có văn học và nghệ thuật mới soi thấu.

+ Văn học giúp cho con người tự biết mình, cả những mặt yếu lẫn mặt mạnh, những tiềm lực lớn lao ta không ngờ đến.

+ Để trưởng thành, con người cần tham gia hoạt động thực tiễn, song song với quá trình tham gia thực tiễn thì ở bên trong chủ thể thường diễn ra một cuộc hành trinh tinh thần khá phức tạp. Chính những cuộc hành trình bên trong này mới có ý nghĩa quyết định đối với sự cải tạo bản thân con người.

+ Văn học và nghệ thuật có một vai trò đặc biệt quan trọng: quản lí sự cải hoá, sự hình thành nhân cách bên trong con người, ở mỗi con người.

Luận điểm 3: Trong sáng tác nghệ thuật, cùng với sự khẳng định sự thật, nhất thiết phải có những phát hiện nghệ thuật.

+ Trước hết, đó là sự phát hiện những điều bí ẩn và huyền diệu trong tâm hồn con người.

+ Trong văn học nghệ thuật – có thể tìm thấy ở đây một sự khác biệt với báo chí còn quan trọng hơn sự công bố sự thật là việc giáo dục năng lực cảm nhận sự thật.

+ Văn học giáo dục năng lực cảm nhận những nỗi đau nhân tình, sự giáo dục năng lực cảm nhận cái đẹp.

- Người viết chủ yếu là dùng các loại từ ngữ, câu văn khẳng định và phủ định nhằm tạo cho bài văn một âm hưởng, giọng điệu mạnh mẽ, kiên quyết,...

-Ví dụ:

“Chỉ tham gia vào thực tiễn xã hội con người mới được rèn luyện và thực sự trưởng thành. Nhưng sự cải hoá và sự tiến bộ của con người không thể là kết quả tự phát của sự tham gia công tác thực tiễn, nhất là phải có sự chuẩn bị, sự trang bị”

Hoặc đoạn sau:

“Chính những cuộc hành trình bên trong này mới có ý nghĩa quyết định đối với sự cải tạo bản thân con người. Chính những thể hiện và kinh nghiệm của những chuyến hành trình tinh thần này mới tạo thành nhân cách của cá nhân.”.

- Cách lập luận : Văn bản có cách lập luận chặt chẽ, được biểu hiện qua các luận điểm rõ ràng như câu văn “tôi muốn nêu mấy suy nghĩ về vị thế của văn học”; lí lẽ, dẫn chứng thuyết phục. Đằng sau mỗi luận điểm, tác giả đều đưa ra dẫn chứng thiết thực, hợp lý. Kết hợp với việc dùng các từ, các câu khẳng định, phủ đinh.Dựa vào các từ ngữ đó đã thể hiện rõ ràng lập luận của tác giả.

- Ngôn ngữ biểu cảm : Giàu màu sắc biểu cảm. Thể hiện qua việc tác giả kết hợp nhiều từ ngữ, như kết từ và tình thái từ : Vả chăng, đành rằng, thậm chí, lúc nào cũng, hơn lúc nào hết, quá,….

Qua đoạn văn trên, tác giả muốn khẳng định tầm quan trọng không có gì thay được của văn học đối với đời sống tinh thần của con người. Văn học phản ánh tâm hồn con người, chính là tâm hồn con người. Khoa học cũng hết sức quan trọng nhưng mỗi ngành có những vai trò, tác dụng riêng. Đời sống tâm hồn và tâm lí con người rất tinh tế và phức tạp nên khoa học khó thay thế được văn học trong việc bồi dưỡng và giáo dục tâm hồn con người.

Sự thay đổi trong các lĩnh vực như Internet, truyền thông đại chúng, điện thoại di động, ca nhạc và thời trang đã mang lại nhiều tác động đáng kể đến cuộc sống của chúng ta. Dưới đây là một số nhận xét về những thay đổi này:

- Internet

Internet đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại. Từ khi xuất hiện tại Việt Nam vào năm 1997, Internet đã thay đổi cách chúng ta làm việc, học tập và giải trí1. Sự phát triển của Internet băng thông rộng và các công nghệ mới như 5G đã giúp tăng tốc độ truy cập và mở rộng khả năng kết nối, tạo điều kiện cho các dịch vụ trực tuyến phát triển mạnh mẽ.

- Truyền thông đại chúng

Truyền thông đại chúng đã trải qua một cuộc cách mạng lớn nhờ sự phát triển của công nghệ số. Trước đây, các phương tiện truyền thông chủ yếu là báo in, radio và truyền hình. Ngày nay, Internet và mạng xã hội đã trở thành những kênh truyền thông chính, giúp thông tin lan truyền nhanh chóng và rộng rãi hơn. Điều này cũng tạo ra nhiều cơ hội mới cho ngành truyền thông, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức về quản lý và kiểm soát thông tin.

- Điện thoại di động

Điện thoại di động đã phát triển vượt bậc từ những thiết bị cồng kềnh, chỉ có chức năng nghe gọi, đến những chiếc smartphone hiện đại với nhiều tính năng thông minh3. Sự ra đời của các ứng dụng di động và công nghệ như AI, blockchain và metaverse đã thay đổi cách chúng ta tương tác và sử dụng điện thoại. Điện thoại di động không chỉ là công cụ liên lạc mà còn là thiết bị giải trí, làm việc và quản lý cuộc sống hàng ngày.

- Ca nhạc

Ngành công nghiệp âm nhạc cũng đã có nhiều thay đổi lớn. Sự phát triển của các nền tảng nghe nhạc trực tuyến như Spotify, Apple Music và YouTube đã thay đổi cách chúng ta tiếp cận và thưởng thức âm nhạc. Các nghệ sĩ có thể dễ dàng phát hành và quảng bá sản phẩm của mình đến khán giả toàn cầu. Đồng thời, xu hướng âm nhạc cũng trở nên đa dạng hơn với sự xuất hiện của nhiều thể loại và phong cách mới.

- Thời trang

Ngành thời trang đã thay đổi mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ và xu hướng tiêu dùng mới. Sự phát triển của thương mại điện tử và các kênh mua sắm trực tuyến đã thay đổi cách chúng ta mua sắm và tiêu dùng thời trang. Ngoài ra, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến các vấn đề môi trường và xã hội, thúc đẩy sự phát triển của thời trang bền vững và các sản phẩm thân thiện với môi trường.

Toàn cầu hoá có thể hiểu đơn giản là sự xâm nhập của các xu hướng hiện đại chung của thế giới trên nhiều phương diện đời sống như kĩ thuật, công nghệ, khoa học, nghệ thuật, thời trang,.. vào đời sống của một đất nước. Toàn cầu hoá sẽ có tác động đến mọi mặt của đời sống một dân tộc, làm thay đổi truyền thống, thói quen cũ mang đậm bản sắc của một dân tộc... Vì thế, toàn cầu hoá có thể làm mai một bản sắc văn hoá dân tộc nếu không biết vận dụng, tiếp thu một cách hợp lí,...