Đề thi cuối kì 1 Tiếng Việt lớp 5 năm 2025-2026 Trường Ngôi Sao (Hà Nội) có đáp án – Đề số 2

a) Nhóm 1 ("hoàng" chỉ màu vàng): hoàng hôn, hoàng kim, hoàng mai.

Giải thích:

- Hoàng hôn: Cảnh mặt trời lặn có ánh nắng sắc vàng đỏ đặc trưng.

- Hoàng kim: Màu vàng rực rỡ (nghĩa bóng chỉ thời kỳ vàng son, thịnh vượng).

- Hoàng mai: Loài hoa mai có màu vàng.

b) Nhóm 2 ("hoàng" chỉ vua hoặc sự lớn lao, tốt đẹp): hoàng ân, hoàng đạo, hoàng gia, hoàng thành, hoàng đế.

Giải thích:

- Hoàng ân: Ơn huệ lớn lao của nhà vua.

- Hoàng đạo: Đường đi tốt đẹp, lớn lao của Mặt Trời trên bầu trời.

- Hoàng gia: Gia đình, dòng tộc của nhà vua.

- Hoàng thành: Tòa thành nơi vua ở và làm việc.

- Hoàng đế: Vua tối cao của một quốc gia.

a. Đặt dấu ngoặc kép vào cụm từ dùng với ý nghĩa đặc biệt:

- Cụm từ cần đặt dấu ngoặc kép: “công trình lòng dân”.

- Viết lại câu hoàn chỉnh: "Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh là nơi an nghỉ vĩnh hằng của Người, được mệnh danh là “công trình lòng dân” bởi công trình này được xây dựng bằng những vật liệu quý do nhân dân tuyển chọn đưa về từ khắp mọi miền đất nước."

b. Tìm từ đồng nghĩa:

- Từ đồng nghĩa với vĩnh hằng: bất tử, vĩnh cửu, trường tồn, mãi mãi.

- Từ đồng nghĩa với tuyển chọn: chọn lọc, lựa chọn, tuyển lựa, kén chọn.

c. Các quan hệ từ được sử dụng trong câu:

Các quan hệ từ có trong câu gồm: bởi, bằng, do, từ (trong đó quan hệ từ "bởi" thể hiện rõ quan hệ nguyên nhân - kết quả).

d. Phân loại câu theo cấu tạo:

Câu văn trên là câu ghép (gồm các vế câu được nối trực tiếp với nhau bằng quan hệ từ "bởi").

a. Phân loại từ láy trong đoạn văn:

Các từ láy có trong đoạn: lim dim, mơ màng, thiêm thiếp, hí hửng, luênh loáng, im lìm, trăn trở, thao thức.

Phân loại:

- Từ láy bộ phận: lim dim, mơ màng, hí hửng, luênh loáng, im lìm, trăn trở, thao thức.

- Từ láy toàn bộ: thiêm thiếp (láy biến đổi thanh điệu để tạo nhịp điệu).

b. Dựa theo cấu tạo, xếp các từ vào nhóm thích hợp:

- Các từ đã cho đều là Từ phức (Từ ghép). Ta phân loại chi tiết thành 2 nhóm:

+ Nhóm 1 - Từ ghép tổng hợp: trầm lặng, tĩnh lặng, đắm chìm, mệt mỏi.

+ Nhóm 2 - Từ ghép phân loại: dòng sông, mặt nước, giấc mơ, ánh trăng.

c. Tác dụng của từng dấu phẩy trong câu văn:

- Dấu phẩy (1): Tách trạng ngữ chỉ thời gian ("Vào ban đêm") ra khỏi chủ ngữ và vị ngữ của vế câu thứ nhất.

- Dấu phẩy (2): Tách hai vế câu trong câu ghép (Vế 1: "từng mái nhà cổ trầm lặng lim dim", Vế 2: "những cô bé, cậu bé ngoan hiền đang mơ màng thiêm thiếp").

- Dấu phẩy (3): Tách các từ ngữ có cùng chức vụ chủ ngữ trong vế câu thứ hai ("những cô bé", "cậu bé ngoan hiền").

d. Viết đoạn văn ngắn (3 - 5 câu) giải thích lý do dòng sông đêm không tĩnh mịch:

Đoạn văn mẫu

Người đọc không cảm thấy sự tĩnh mịch, vắng lặng khi đọc đoạn văn miêu tả cảnh dòng sông ban đêm nhờ nghệ thuật nhân hóa tài tình của tác giả. Dòng sông được khắc họa sinh động như một con người biết "trăn trở", "thao thức", "hát thầm" và "thức cùng thời gian". Những chuyển động rạo rực ấy khiến dòng sông không hề chìm vào giấc ngủ im lìm mà trái lại vô cùng rộn rã, tràn đầy sức sống. Qua đó, hình ảnh dòng sông hiện lên thật ấm áp, thân thương và mang dòng chảy trôi chảy mãi cùng vũ trụ.

Dàn ý
* Đầu thư:

- Địa điểm, thời gian viết thư (Hà Nội, ngày ... tháng ... năm ...).

- Lời chào hỏi thân ái gửi tới bạn trẻ (Gửi anh/chị – người bạn trẻ dũng cảm và trách nhiệm!).

* Nội dung chính:

- Lý do viết thư: Đọc được dòng chia sẻ đầy hoang mang của anh/chị trên mạng xã hội nên muốn gửi lời chia sẻ, động viên.

- Khẳng định quan điểm: Khẳng định hành động chủ động khai báo y tế và tự cách ly phòng dịch là hoàn toàn ĐÚNG ĐẮN, dũng cảm và vô cùng trách nhiệm.

- Phân tích ý nghĩa việc làm:

+ Giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình, đồng nghiệp và toàn xã hội.

+ Giúp lực lượng y tế nhanh chóng truy vết, khoanh vùng dập dịch hiệu quả.

- Giải tỏa hoang mang: Động viên anh/chị không nên dằn dằn dặt bản thân vì những lời chê bai, bởi những ý kiến phản đối đó chỉ xuất phát từ tâm lý cá nhân ích kỷ và sự thiếu hiểu biết trước mắt.

* Cuối thư:

- Lời chúc sức khỏe, mong anh/chị luôn giữ vững niềm tin vào những điều đúng đắn.

- Lời chào tạm biệt và ký tên.

Bài văn mẫu

Hà Nội, ngày 20 tháng 02 năm 2026

Gửi anh/chị – người bạn trẻ dũng cảm và đầy trách nhiệm!

Hôm nay, tình cờ đọc được dòng trạng thái chia sẻ đầy hoang mang của anh/chị trên mạng xã hội Facebook, em cảm thấy rất xúc động và muốn viết ngay bức thư này để gửi đến anh/chị những lời động viên chân thành nhất từ một học sinh tiểu học.

Đọc câu chuyện của anh/chị, em muốn khẳng định ngay rằng: Việc anh/chị chủ động đi khai báo y tế và tự cách ly phòng dịch là một hành động vô cùng ĐÚNG ĐẮN, văn minh và đáng trân trọng! Anh/chị hoàn toàn không có lý do gì để hoang mang hay tự trách bản thân cả.

Anh/chị biết không, trong tình hình dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, sự tự giác của mỗi cá nhân chính là lá chắn vững chắc nhất để bảo vệ cộng đồng. Việc anh/chị không giấu giếm mà chủ động khai báo chính là thể hiện tình yêu thương, sự lo lắng chân thành đối với gia đình, đồng nghiệp và toàn xã hội. Nhờ có những người có trách nhiệm như anh/chị, các bác sĩ và lực lượng tuyến đầu mới có thể khoanh vùng, truy vết và ngăn chặn dịch bệnh lây lan một cách kịp thời.

Những lời trách móc, chê bai như "ngu xuẩn" hay phản đối của một vài người xung quanh chỉ xuất phát từ tâm lý lo lắng ích kỷ, thiếu hiểu biết trước mắt về việc ăn Tết. Họ chưa nhận ra rằng, nếu vì cái Tết cá nhân mà giấu dịch thì hậu quả gánh chịu cho cả cộng đồng sẽ lớn hơn gấp muôn vàn lần. Vì vậy, em mong anh/chị hãy luôn tự tin và tự hào về việc làm tử tế của mình.

Cuối thư, em chúc anh/chị luôn mạnh khỏe, giữ vững tinh thần lạc quan để hoàn thành tốt khoảng thời gian tự cách ly. Em tin rằng lẽ phải và sự tử tế sẽ luôn được cộng đồng trân trọng và ủng hộ!

Em của anh/chị,

Nguyễn Văn An

Học sinh lớp 5A