Đề cương ôn tập cuối kì 1 Công nghệ 11 Công nghệ cơ khí (có đáp án) - Bài tập tự luyện

Gia công cơ khí không phoi là quá trình gia công mà khối lượng vật liệ vẫn được giữ nguyên, không có vật liệu thừa thải ra. Các phương pháp gia công cơ khí không phoi, chủ yếu gồm: đúc, rèn, dập nóng, dập nguội, cán, kéo, ép, hàn…

Gia công cơ khí có phoi là quá trình gia công mà có một lượng vật liệu bị cắt bỏ đi gọi là phoi. Các phương pháp gia công cơ khí có phoi thông thường là tiện, phay, bào, xọc, khoan, doa, mài…

* Sử dụng gia công không phoi: 

- Sản xuất hàng loạt: Gia công không phoi thường được sử dụng trong sản xuất hàng loạt lớn vì nó tiết kiệm vật liệu và thời gian.

- Sản phẩm có hình dạng phức tạp: Các phương pháp như đúc, dập, và rèn có thể tạo ra các sản phẩm có hình dạng phức tạp mà không cần gia công thêm.

- Yêu cầu độ bền cao: Các sản phẩm cần độ bền cao và tính chất cơ học tốt thường được sản xuất bằng gia công không phoi, ví dụ như các chi tiết máy móc, linh kiện ô tô.

* Sử dụng gia công có phoi: 

- Độ chính xác cao: Gia công có phoi thích hợp cho các chi tiết yêu cầu độ chính xác cao và bề mặt mịn, chẳng hạn như các chi tiết trong ngành cơ khí chính xác, điện tử.

- Sản xuất các chi tiết nhỏ: Các phương pháp như tiện, phay, và khoan thích hợp cho việc gia công các chi tiết nhỏ và phức tạp.

- Sản xuất đơn chiếc hoặc lô nhỏ: Gia công có phoi thường được sử dụng trong sản xuất đơn chiếc hoặc lô nhỏ vì nó linh hoạt và dễ dàng điều chỉnh.

- Gia công các vật liệu cứng: Các vật liệu cứng và khó gia công như thép cứng, hợp kim chịu nhiệt thường được gia công bằng phương pháp có phoi.

Máy phay hoạt động dựa trên nguyên lý cắt gọt vật liệu bằng dao phay quay tròn. Quá trình phay bao gồm các bước sau:

- Chuẩn bị phôi và dao phay: Phôi được cố định chắc chắn trên bàn máy phay, dao phay được lắp vào trục chính của máy.

- Thiết lập các thông số gia công: Các thông số như tốc độ quay của dao phay, tốc độ tiến dao, độ sâu cắt được thiết lập phù hợp với vật liệu và yêu cầu gia công.

- Tiến hành gia công: Dao phay quay tròn và di chuyển dọc theo phôi hoặc phôi di chuyển dọc theo dao phay để cắt gọt vật liệu. Quá trình này tạo ra các bề mặt phẳng, rãnh, bậc, và các hình dạng phức tạp khác trên phôi.

- Hoàn thiện: Sau khi gia công xong, phôi được kiểm tra và hoàn thiện bề mặt nếu cần thiết.

- Đa dạng ứng dụng: Phương pháp tiện có thể gia công nhiều loại chi tiết khác nhau như trục, ống, ren, và các bề mặt tròn xoay. Điều này làm cho tiện trở thành một phương pháp gia công linh hoạt và phổ biến.

- Độ chính xác cao: Tiện có khả năng đạt độ chính xác cao, đặc biệt là khi gia công các chi tiết tròn xoay. Điều này rất quan trọng trong các ngành công nghiệp yêu cầu độ chính xác cao như cơ khí chính xác, hàng không, và ô tô.

- Tốc độ gia công nhanh: Phương pháp tiện có tốc độ gia công nhanh hơn so với nhiều phương pháp gia công khác do phôi quay tròn liên tục. Điều này giúp tăng năng suất và giảm thời gian gia công.

- Chi phí thấp: Máy tiện thường có chi phí đầu tư và vận hành thấp hơn so với nhiều loại máy gia công khác. Điều này giúp giảm chi phí sản xuất và tăng tính cạnh tranh cho các nhà máy gia công cơ khí.

- Dễ vận hành và bảo trì: Máy tiện dễ vận hành và bảo trì, không yêu cầu kỹ thuật cao. Điều này giúp giảm chi phí đào tạo và bảo trì, đồng thời tăng hiệu quả sản xuất.

- Khả năng gia công các chi tiết lớn: Máy tiện có khả năng gia công các chi tiết lớn và nặng, điều này rất quan trọng trong các ngành công nghiệp như đóng tàu, xây dựng, và năng lượng.

Quy trình công nghệ gia công chi tiết là một chuỗi các bước và công đoạn được thực hiện để biến nguyên liệu thô hoặc bán thành phẩm thành các chi tiết hoàn chỉnh, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và chất lượng đã đề ra. Quy trình này bao gồm các bước như lập kế hoạch, chuẩn bị dụng cụ và thiết bị, gia công, kiểm tra và đánh giá chất lượng sản phẩm cuối cùng. Mục tiêu của quy trình công nghệ gia công chi tiết là đảm bảo sản phẩm đạt được độ chính xác, độ bền và tính thẩm mỹ cao nhất.

Việc lập quy trình công nghệ gia công chi tiết rất quan trọng vì:

- Đảm bảo chất lượng sản phẩm: Quy trình công nghệ giúp đảm bảo rằng các chi tiết được gia công đạt được các yêu cầu kỹ thuật và chất lượng đã đề ra.

- Tăng hiệu quả sản xuất: Một quy trình công nghệ được lập kế hoạch cẩn thận giúp tối ưu hóa thời gian và nguồn lực, giảm thiểu lãng phí và tăng năng suất.

- Giảm chi phí sản xuất: Bằng cách tối ưu hóa các bước gia công và sử dụng hiệu quả nguyên liệu, quy trình công nghệ giúp giảm chi phí sản xuất.

- Đảm bảo an toàn lao động: Quy trình công nghệ bao gồm các biện pháp an toàn để bảo vệ người lao động trong quá trình gia công.

- Dễ dàng kiểm tra và đánh giá: Quy trình công nghệ cung cấp các tiêu chuẩn và phương pháp kiểm tra, giúp dễ dàng đánh giá chất lượng sản phẩm và phát hiện sớm các lỗi.

- Tạo điều kiện cho cải tiến liên tục: Quy trình công nghệ là cơ sở để phân tích và cải tiến liên tục, giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả sản xuất.

* Quá trình sản xuất cơ khí là quá trình con người tác động vào vật liệu cơ khí thông qua các công cụ sản xuất để tạo thành các sản phẩm hoàn chỉnh đáp ứng nhu cầu của sản xuất và đời sống. 

* Các giai đoạn chính của quá trình sản xuất cơ khí: 

- Chuẩn bị nguyên liệu: Lựa chọn và chuẩn bị nguyên liệu phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của sản phẩm, bao gồm việc xác định loại vật liệu và hình dạng phôi ban đầu.

- Gia công phôi: Gia công phôi để tạo ra hình dạng cần thiết cho sản phẩm. Các phương pháp gia công có thể bao gồm đúc, cán, dập, hàn, hoặc cắt.

- Gia công chính xác: Sau khi có phôi thô, tiến hành gia công chính xác để đạt được kích thước và hình dạng cuối cùng theo bản vẽ kỹ thuật. Giai đoạn này thường sử dụng máy CNC để đảm bảo độ chính xác cao.

- Xử lý nhiệt và bề mặt: Các phần đã gia công có thể được xử lý nhiệt để tăng cường độ cứng và độ bền. Xử lý bề mặt như mạ, sơn, hoặc phủ để cải thiện khả năng chống ăn mòn và tính thẩm mỹ.

- Lắp ráp: Các bộ phận được lắp ráp lại với nhau để tạo thành sản phẩm hoàn chỉnh. Giai đoạn này đòi hỏi sự chính xác và cẩn thận để đảm bảo sản phẩm hoạt động đúng cách.

- Kiểm tra và kiểm soát chất lượng: Kiểm tra kỹ thuật số và thực hiện các bài kiểm tra chức năng để đảm bảo sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng trước khi xuất xưởng.

- Xử lí cơ tính: tùy theo yêu cầu cơ tính cần đạt có thể sử dụng một số phương pháp xử lí nhiệt như tôi, ram, ủ… hoặc bằng phương pháp hóa học như thấm carbon, cyanide.

- Xử lí bảo vệ bề mặt: Một số phương pháp xử lí bảo vệ bề mặt phổ biến là sơn, mạ kim loại…