Đề thi HSG Sinh học 12 THPT Thanh Thủy (Phú Thọ) có đáp án

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn (8,0 điểm). Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 32. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Nguyên tố quan trọng trong việc tạo nên sự đa dạng của vật chất hữu cơ là

Luyện tập thể dục và thể thao thường xuyên có ảnh hưởng như thế nào đến hệ hô hấp?

I. Tăng thể tích khí lưu thông.                   II. Tăng thông khí phổi/phút.

III. Phát triển cơ hô hấp.                             IV. Tăng nhịp thở.

Có bao nhiêu nhận định đúng?

Trình tự các bước diễn ra miễn dịch đặc hiệu là

1. Kháng nguyên được trình diện với tế bào T hỗ trợ là hoạt hóa tế bào T hỗ trợ.

2. Tế bào T hỗ trợ gây đáp ứng miễn dịch dịch thể và miễn dịch tế bào.

3. Kháng nguyên sẽ bị nhận diện và bắt giữ bởi tế bào trình diện kháng nguyên.

4. Tế bào T hỗ trợ tăng sinh tạo nhiều tế bào T hỗ trợ và tế bào T nhớ.

Một loài thực vật lưỡng bội có 4 cặp NST (NST) được kí hiệu lần lượt là Aa, Bb, Dd, Ee. Giả sử có 4 thể đột biến với số lượng NST như sau:

Theo lí thuyết, phát biểu nào sau đây đúng?

Khi nghiên cứu về tính trạng khối lượng hạt của 4 giống lúa (đơn vị tính: g/1000 hạt), người ta thu được số liệu như Bảng 1:

Nói về chức năng của protein, có bao nhiêu ví dụ minh họa đúng?

I. Côlagen cấu tạo nên mô liên kết ở da.    II. Enzim lipaza thủy phân lipit.

III. Insulin điều chỉnh hàm lượng đường trong máu.                            IV. Glicogen dự trữ ở trong gan.

V. Hêmoglobin vận chuyển O₂ và CO_2.     VI. Inteferon chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn.

Một gene có tổng số 2128 liên kết hiđrô. Trên mạch 1 của gen có số nuclêôtit loại A bằng số nuclêôtit loại T; số nuclêôtit loại G gấp 2 lần số nuclêôtit loại A; số nuclêôtit loại C gấp 3 lần số nuclêôtit loại T. Trong các kết luận sau, có bao nhiêu kết luận không đúng khi nói về gen trên?

I. Gene trên có tổng số 1568 cặp nuclêôtit.                     II. Gene trên có %A lớn hơn %G.

III. Gene đang xét dài 2665,6 nm.                  IV. Tổng số liên kết hiđrô nối giữa các cặp (A = T) bằng 448.

Khi huyết áp giảm, cơ thể điều hòa tim mạch điều hòa theo trình tự nào?

1. Xung thần kinh theo dây giao cảm đến tuyến trên thận, làm tăng tiết adrenalin,noradrenalin vào máu.

2. Adrenalin và noradrenalin làm tim đập nhanh, mạnh và các mạch máu co làm huyết áp tăng trở lại.

3. Trung khu điều hòa tim mạch tăng tần số xung thần kinh trên dây giao cảm, làm tim đập nhanh, mạnh và các mạch máu nhỏ co lại.

4. Thụ thể áp lực ở xoang động mạch cảnh và gốc cung động mạch chủ gửi xung thần kinh về trung khu điều hòa tim mạch ở hành não.

Dựa vào kiến thức về ảnh hưởng của độ ẩm đến khả năng trao đổi nước và chất khoáng ở thực vật và bảng kết quả sự ảnh hưởng của độ ẩm đất đến cường độ thoát hơi nước ở cây nha đam (Aloe vera L.) sau 9 ngày xử lí hạn ở hình bên. Cho biết phát biểu nào sau đây đúng?

(1) Độ ẩm đất càng tăng, cường độ thoát hơi nước càng mạnh.

(2) Khả năng hấp thụ nước của rễ luôn tỉ lệ thuận với độ ẩm đất.

(3) Lượng nước trong đất quá cao có thể gây ngập ún, cây hút quá nhiều nước và chết.

(4) Độ ẩm đất ảnh hưởng đến: sự hút nước và khoáng, thoát hơi nước, quang hợp và hô hấp.

Có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng về bệnh hồng cầu hình liềm?

Hội chứng Patau ở người là một bệnh di truyền gây ra do có ba NST số 13. Trên NST số 13 có ba locus gene X, Y và Z, trong đó locus Y ở gần tâm động (Hình 4) và mỗi locus có các allele khác nhau (kí hiệu từ D đến N). Một người bị mắc hội chứng này thuộc thế hệ III.

    Trong một gia đình có phả hệ như hình 5. Kết quả phân tích DNA các allele của những người trong gia đình này thể hiện trên hình 6. Nhận định nào sau đây đúng?

Hình bên thể hiện tỉ lệ các loại kiểu gen qui định màu lông của 2 quần thể động vật thuộc cùng một loài, alen A qui định lông trắng trội hoàn toàn so với alen a qui định lông đen, gen nằm trên NST thường. Có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I. Tần số alen A và a ở quần thể I lần lượt là: 0,3; 0,7.

II. Trong điều kiện nghiệm đúng định luật Hacđi-Vanbec, quần thể II đang tiến hóa.

III. Cho 2 cá thể đều có màu lông trắng ở quần thể I và II giao phối với nhau thu được F1. Xác suất sinh được 1 con đực có kiểu gen dị hợp là 65/272.

IV. Cấu trúc di truyền của quần thể II đang ở trạng thái cân bằng.

Khi nghiên cứu sự thay đổi hàm lượng tương đối của DNA ở tế bào biểu bì ở người, tế bào phôi sớm của nhím, hợp bào của một loài nấm nhày (biết nấm nhày chỉ có nhân phân chia không phân chia tế bào chất) thu được 3 đồ thị như hình sau:

Trong các nhận định dưới đây có bao nhiêu nhận định đúng?

I. Đồ thị 1, 2 và 3 tương ứng với tế bào phôi sớm, tế bào biểu bì ở người và hợp bào nấm nhầy.

II. Tế bào phân chia theo đồ thị 2 có pha G₁ rất ngắn.

III. Tế bào phân chia theo đồ thị 1 có thể là tế bào sinh dưỡng.

IV. Tế bào biểu bì của lá cũng có kiểu phân bào như đồ thị 1.

Ở vi khuẩn E.coli kiểu dại, sự biểu hiện của gen lac Z (mã hóa β-galactôzidaza), gen lac Y (mã hóa permase) thuộc opêron Lac phụ thuộc vào sự có mặt của lactôzơ trong môi trường nuôi cấy. Bằng kỹ thuật gây đột biến nhân tạo, người ta đã tạo ra được các chủng vi khuẩn khác nhau và được nuôi cấy trong hai môi trường: không có lactôzơ và có lactôzơ. Sự biểu hiện gen của các chủng vi khuẩn được thể hiện ở bảng dưới đây.

Dựa vào kết quả, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I. Chủng A là chủng vi khuẩn E.coli kiểu dại (chủng bình thường).

II. Chủng E. coli kiểu dại bị đột biến ở gen lac Z tạo ra chủng B.

III. Chủng C tạo ra do đột biến ở vùng khởi động hoặc đột biến ở cả gen lac Z và gen lac Y của chủng E. coli kiểu dại

IV. Chủng D tạo ra do đột biến ở gen điều hòa hoặc đột biến ở vùng vận hành của chủng E. coli kiểu dại.

Ở 1 loài thục vật, gen A quy định thân cao trội hoàn toàn so với gen a quy định thân thấp, gen B quy định hoa đỏ trội hoàn toàn so với gen b quy định hoa trắng, 2 cặp gen này cùng nằm trên 1 cặp NST thường, gen D quy định quả tròn trội hoàn toàn so với gen d quy định quả dài và nằm trên 1 cặp NST thường khác. Cho cây thân cao, hoa trắng, hạt tròn giao phấn với cây thân thấp, hoa đỏ, hạt dài (P), thu được F1 có 100% cây thân cao, hoa đỏ, quả tròn. Tiếp tục cho F1 tự thụ phấn, thu được F2 có 8 kiểu hình trong đó 17% số cây thuần chủng. Biết không xảy ra đột biến nhưng xảy ra hoán vị gen ở cả hai giới với tan so bang nhau. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

(1) Kiểu gen của cơ thể F1 là $\frac{Ab}{aB}$ Dd.

(2) Ở F₂, tổng số cây dị hợp 1 cặp gen chiếm tỉ lệ là 21%.

(3) Ở F₂, số cây thân cao, hoa đỏ, quả tròn dị hợp 3 cặp gen chiếm tỉ lệ 17%.

(4) Ở F₂, tổng số cây thân cao, hoa đỏ, quả dài dị hợp 1 cặp gen chiếm tỷ lệ là 4%.

Hoa cẩm tú cầu (Hydrangea) là loài hoa có nguồn gốc xuất xứ từ những vùng núi cao hơn 1000m ở Nhật Bản, Trung Quốc, Đông Nam Á, Nam Á, Châu Mỹ và được trồng phổ biến ở nhiều quốc gia Đông Nam Á. Tại Việt Nam, hoa cẩm tú cầu được trồng nhiều nhất ở thành phố Đà Lạt, nơi có khí hậu mát mẻ thích hợp cho cây phát triển và ra hoa rực rỡ quanh năm. Khi du nhập vào Việt Nam, hoa cẩm tú cầu còn được gọi là hoa cẩm tú, hoa dương tử hay tú cầu lá to. Hoa cẩm tú cầu là hoa vô tính và mọc thành cụm. Cụm hoa có hình cầu, mỗi bông hoa lại có nhiều cánh nhỏ li ti tạo nên một quả cầu hoa đầy màu sắc. Một điểm rất thú vị ở hoa cẩm tú cầu đó là khi mới ra hoa, sắc hoa có màu xanh lá mạ nhẹ nhàng, hoa nhỏ, lớn lên hoa sẽ to dần và chuyển thành các màu xanh, tím cà, tím hồng hay hồng đậm tùy môi trường đất như mô phỏng hình dưới đây:

Hãy cho biết trong các nhận định sau đây về hiện tượng quan sát được có bao nhiêu nhận định đúng?

I. Tập hợp các màu sắc khác nhau của hoa cẩm tú cầu tương ứng với môi trường có pH đất khác nhau được gọi là mức phản ứng.

II. Sự thay đổi độ pH của đất đã làm biến đổi kiểu gen các cây hoa cẩm tú cầu dẫn đến sự thay đổi màu sắc hoa.

III. Lấy các đoạn cành của cây cẩm tú cầu có hoa màu hồng đem giâm xuống đất sẽ tạo ra những cây cẩm tú cầu có kiểu hình đồng nhất hoa màu hồng giống với cây mẹ.

IV. Khi trồng hoa cẩm tú cầu, muốn có hoa màu hồng, người trồng nên bón thêm một ít vôi (CaO), hoặc tro trấu; còn nếu muốn hoa có màu xanh thì có thể sử dụng nước mưa hoặc dấm pha loãng để tưới cho cây.

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai (4,0 điểm). Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Sự mất cân bằng nội môi sẽ làm rối loạn hoạt động của các tế bào, cơ quan, thậm chí gây bệnh. Bệnh đái tháo đường là một ví dụ về sự phá vỡ cân bằng nồng độ glucose máu trong cơ thể. Để nghiên cứu về điều hòa cân bằng nội môi trong bệnh đái tháo đường, người ta chọn các con chuột đực 8 tuần tuổi khỏe mạnh, đồng đều về kích thước và trọng lượng, sau đó chia đều thành hai lô:

- Lô chuột đối chứng (Lô đối chứng): Các chuột được tiêm dung dịch sinh lí;

- Lô chuột bị gây bệnh đái tháo đường (Lô bệnh): Các chuột được tiêm dung dịch sinh lí có bổ sung chất làm giảm tín hiệu của hormone insulin với thụ thể trên tế bào đích.

Ngay sau khi kết thúc 4 tuần tiêm, chỉ số sinh lí của chuột ở hai lô được phân tích. Kết quả được thể hiện ở bảng dưới đây.

Ghi chú: Số lượng dấu (+) càng nhiều thì giá trị chỉ số phân tích càng cao

Biết rằng, chuột được ăn theo nhu cầu với cùng một loại thức ăn tiêu chuẩn (loại thức ăn có đầy đủ dinh dưỡng được thiết kế cho thí nghiệm này); các điều kiện chăm sóc, thí nghiệm đạt chuẩn

Ở một chủng vi khuẩn, xét trình tự một số amino acid đầu tiên trong các chuỗi polypeptide do allele M₁ và M₂ quy định (Hình a); Hình b thể hiện một số bộ ba (codon) trong bảng mã di truyền và amino acid tương ứng. Biết rằng allele M₁ quy định tổng hợp chuỗi polypeptide m₁, allele M₂ quy định tổng hợp chuỗi polypeptide m₂. Allele M₂ được hình thành từ allele M₁ do một đột biến điểm.

Ở người, xét 3 gene nằm trên 3 cặp NST thường, các allele  A, B, D (trội hoàn toàn) quy định các enzym khác nhau cùng tham gia vào quá trình chuyển hóa các chất trong cơ thể, các allele đột biến lặn tương ứng a, b, d không tạo các enzym. Sự chuyển hoá các chất diễn ra như sơ đồ 2

Sơ đồ 2

    Khi các cơ chất (A,B, D) không được chuyển hoá sẽ bị tích lũy trong tế bào và gây bệnh. Các gene biểu hiện ra 4 loại kiểu hình khác nhau. Số loại kiểu gene tương ứng với mỗi loại kiểu hình được thể hiện trong bảng 3 dưới đây.

                                                                       Bảng 3

Các phát biểu sau đây đúng hay sai?

Ở gà, loài có kiểu giới tính ZZ (đực) và ZW (cái), gene quy định màu sắc lông nằm trên vùng không tương đồng của NST giới tính Z và có hai alen: A quy định lông vằn (trội hoàn toàn so với a, quy định lông không vằn). Gen quy định chiều cao chân nằm trên NST thường, có hai alen: B quy định chân cao (trội hoàn toàn so với b, quy định chân thấp).

Cho gà trống (ZZ) lông vằn, chân thấp thuần chủng giao phối với gà mái (ZW) lông không vằn, chân cao thuần chủng, thu được F₁. Cho các cá thể F₁ giao phối với nhau, thu được F₂. Xét các phát biểu sau về kiểu hình ở F₂: