Chuyên đề Sinh Học 11 CD Bài 8: Vệ sinh an toàn thực phẩm và nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm có đáp án

Ví dụ về tác nhân vật lí gây ngộ độc thực phẩm ảnh hưởng tới sức khỏe con người:

- Tia phóng xạ do sự cố rò rỉ phóng xạ từ các trung tâm nghiên cứu phóng xạ, các nhà máy điện nguyên tử, môi trường bị ô nhiễm phóng xạ,…

- Các mảnh kim loại, mảnh thủy tinh, mảnh gãy của vật liệu, đá, cát, sỏi, xương,...

Tác hại của một số chất độc tự nhiên trong nấm, thực vật và động vật:

- Chất độc tự nhiên trong nấm: Chất độc muscimol và muscarine có trong một số loài nấm gây rối loạn tiêu hoá, tiêu chảy, tổn thương gan, hệ thần kinh và có thể dẫn tới tử vong.

- Chất độc tự nhiên trong thực vật: Độc tố cyanogenic glycoside trong củ sắn, cao lương, hạnh nhân gây nhức đầu, buồn nôn, chóng mặt, mệt mỏi và có thể gây tử vong; độc tố solanine trong củ khoai tây mọc mầm hoặc những phần củ có màu xanh, quả cà chua xanh,… nếu nhẹ thường ảnh hưởng đến hệ tiêu hoá, nếu nặng sẽ ảnh hưởng đến trung khu hô hấp và tuần hoàn thuộc hệ thần kinh;…

- Chất độc tự nhiên trong động vật: Chất độc bufotoxin ở cóc gây rối loạn hoạt động hệ tiêu hoá, hệ thần kinh, tuần hoàn; chất độc ở cá nóc như hepatoxin (ở gan), tetrodotoxin và tetronic acid (ở buồng trứng) có độc tính rất mạnh tác động đến hệ thần kinh, làm liệt thần kinh thị giác và vận động, có khả năng gây tử vong cao;…

Một số biện pháp giúp phòng tránh ngộ độc thực phẩm do các chất độc tự nhiên:

- Không sử dụng các loại thực phẩm được khuyến cáo có khả năng chứa chất độc, các loại thực phẩm lạ.

- Chế biến thực phẩm đúng cách để loại bỏ chất độc trong thực phẩm. Ví dụ: Để phòng chống ngộ độc sắn cần loại bỏ hết phần vỏ và phần đầu củ; ngâm củ sắn qua đêm; khi luộc cho nhiều nước mở vung cho chất độc thoát ra ngoài không khí.

- Bảo quản thực phẩm đúng cách để hạn chế chất độc trong thực phẩm. Ví dụ: Để giảm hàm lượng solanine, cần bảo quản khoai tây ở nơi tối, mát và khô ráo; chỉ ăn cà chua khi đã chín;…

- Thực phẩm bị nhiễm hóa chất độc hại từ những nguồn như:

+ Kim loại nặng: các kim loại nặng như chì, arsenic, zinc, mecury,… tồn tại trong đất nước bị ô nhiễm; vật liệu nhiễm kim loại nặng trong quá trình sản xuất và đóng gói thực phẩm;…

+ Thuốc bảo vệ thực vật: thuốc trừ sâu, thuốc diệt mối, nấm mốc và cỏ,…

+ Thuốc thú y: chất kích thích sinh trưởng, chất tăng trọng, chất kháng sinh, thuốc kháng kí sinh trùng,…

+ Phụ gia thực phẩm: chất bảo quản thực phẩm, chất làm ngọt, hương liệu, chất tạo màu,… trong danh mục cấm hoặc sử dụng vượt quá liều lượng cho phép.

+ Hợp chất trong bao bì đựng thực phẩm: bisphenol, formaldehyde, phthalate,…

- Tác hại của các hóa chất đó đối với cơ thể: Khi ăn phải thực phẩm bị nhiễm hoá chất độc hại sẽ gây ra ngộ độc cấp tính do tổn thương dạ dày, ruột và bệnh mạn tính do tích lũy, tồn lưu hóa chất độc hại.

Một số loại virus khác gây ngộ độc thực phẩm ở người:

- Virus cúm gia cầm (H5N1): Gia cầm bị bệnh truyền sang cho người qua con đường ăn uống. Khi bị nhiễm virus cúm gia cầm, người bệnh có triệu chứng sốt, ho, đau họng, đau nhức cơ bắp, viêm màng kết, trường hợp nghiêm trọng có thể gây suy giảm hô hấp, viêm phổi và có thể dẫn tới tử vong.

- Virus gây bệnh viêm gan E: Từ nước, virus bám vào thức ăn như rau, thực phẩm (do dùng nước sông, ao hồ để rửa), nước uống. Khi con người ăn, uống phải loại thức ăn, nước uống đó sẽ mắc bệnh. Tuy vậy, mắc bệnh viêm gan E chỉ chiếm một tỉ lệ dưới 10%, nhưng điều đáng nói ở đây là bệnh dễ trở thành ác tính, có tỉ lệ tử vong khoảng 0,5 - 4%.