Sự sinh trưởng và phát triển của thực vật thay đổi theo từng giai đoạn sống: Ở giai đoạn nảy mầm đến giai đoạn trưởng thành, thực vật tăng nhanh về khối lượng, kích thước, phát triển các cơ quan thực hiện chức năng chuyên hóa. Đến giai đoạn cây ra hoa, quá trình sinh trưởng chậm lại và chúng ngừng sinh trưởng, phát triển khi ở giai đoạn già và cây chết đi.

Câu 3/14

Quan sát Hình 20.2, 20.3 và 20.4, phân tích sự ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến sinh trưởng và phát triển ở thực vật.

Xem đáp án

Lời giải

Sự ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến sinh trưởng và phát triển ở thực vật:

- Nước và độ ẩm không khí: Nước ảnh hưởng đến hầu hết các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của thực vật: nảy mầm, đẻ nhánh, ra hoa, tạo quả,…

- Nhiệt độ: Mỗi loài thực vật sinh trưởng và phát triển trong một giới hạn nhiệt độ nhất định. Hầu hết cây nhiệt đới sinh trưởng phát triển tốt ở nhiệt độ 20 – 30^oC. Trong khoảng nhiệt độ thích hợp, cường độ của các quá trình sinh lí tăng lên theo nhiệt độ. Quá trình ra hoa của cây chịu sự cảm ứng bởi nhiệt độ.

- Ánh sáng: Ánh sáng là yếu tố có ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của thực vật, là điều kiện cần thiết cho quá trình quang hợp của cây xanh cũng như có tác động đến sự nảy mầm, tính hướng động, sự ra hoa, sự phát sinh hình thái thực vật,…

- Đất và dinh dưỡng khoáng: Các đặt tính lí, hóa của đất có ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của thực vật. Nếu trong đất thiếu các nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu, cây sẽ sinh trưởng chậm lại và có thể bị chết.

Câu 4/14

Quan sát các Hình 20.5, hãy cho biết vị trí và chức năng của các loại mô phân sinh trong cây.

Xem đáp án

Lời giải

Loại mô phân sinh	Vị trí	Chức năng
Mô phân sinh đỉnh	Nằm ở đầu ngọn thân, ngọn cành, chồi bên (chồi nách) và chóp rễ.	Làm tăng chiều dài của thân và rễ.
Mô phân sinh bên	Nằm ở phần vỏ và trụ của thân, rễ.	Làm tăng độ dày (đường kính) của thân và rễ.
Mô phân sinh lóng	Nằm ở vị trí gốc của lóng.	Làm tăng quá trình sinh trưởng chiều dài của lóng.

Câu 5/14

Hãy phân biệt sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp ở thực vật.

Xem đáp án

Lời giải

Tiêu chí	Sinh trưởng sơ cấp	Sinh trưởng thứ cấp
Loại cây	Cây một lá mầm và cây hai lá mầm.	Chỉ có ở cây hai lá mầm.
Nơi sinh trưởng	Mô phân sinh đỉnh và mô phân sinh lóng.	Mô phân sinh bên.
Đặc điểm bó mạch	Bó mạch xếp rải rác.	Xếp chồng chất hai bên tầng sinh mạch.
Dạng sinh trưởng	Sinh trưởng chiều cao.	Sinh trưởng chiều ngang.

Câu 6/14

Phân biệt các loại hormone kích thích sinh trưởng và hormone ức chế sinh trưởng.

Xem đáp án

Lời giải

	Vị trí sinh ra	Hướng vận chuyển	Tác dụng sinh lí
Auxin	Mô phân sinh đỉnh chồi và lá non, có nhiều trong hạt đang nảy mầm.	Được vận chuyển hướng gốc đến rễ theo mạch rây.	- Kích thích sự kéo dài thân, kích thích hình thành các rễ bên, rễ phụ; điều khiển sự phát triển ủa quả và tăng cường ưu thế ngọn. - Gây ra tính hướng động của cây. - Kích thích sự sinh trưởng của quả. - Làm chậm sự rụng lá, hoa, quả.
Gibberellin	Mô phân sinh đỉnh chồi, rễ, lá non và hạt đang phát triển.	Được vận chuyển theo cả hai chiều, hướng ngọn và hướng gốc theo mạch gỗ và mạch rây.	- Kích thích sự sinh trưởng kéo dài của thân, lóng. - Phát triển hạt phấn. - Kích thích sự phát triển và nảy mầm của hạt, củ. - Kích thích sự ra hoa.
Cytokinin	Được tổng hợp nhiều ở mô phân sinh đỉnh rễ.	Được vận chuyển đến các cơ quan khác theo hệ thống mạch gỗ.	- Kích thích sự phân chia tế bào ở chồi. - Kích thích chồi bên phân chia mạnh mẽ. - Kích thích sự nảy mầm của hạt, làm chậm sự già hóa của lá. - Làm thay đổi ưu thế ngọn.
Abscisic acid	Được tổng hợp ở hầu hết các bộ phận của cây (rễ, hoa, quả).	Được vận chuyển theo hai chiều: hướng ngọn theo mạch gỗ và hướng gốc theo mạch rây.	- Ức chế sinh trưởng, kích thích đóng khí khổng khi cây bị khô hạn, kích thích trạng thái ngủ của hạt. - Ức chế sự nảy mầm sớm, kích thích lá hóa già, kích thích sự chịu hạn.
Ethylene	Được tổng hợp nhiều trong giai đoạn già hóa của cây và quá trình chín của quả.	Được vận chuyển bằng con đường khuếch tán trong phạm vi hẹp.	- Kích thích sự chín của quả, kích thích sự rụng của lá, quả. - Ức chế kéo dài thân, kích thích sự giãn của vách tế bào và sinh trưởng ngang; kích thích sự hình thành rễ và lông hút.