(Ngữ liệu ngoài sgk) Ăn Tết với mẹ

- Thể thơ của văn bản: song thất lục bát

- Các từ ngữ khắc họa hình ảnh người mẹ trong khổ thơ đầu: mẹ kể, mẹ thương đoàn lính Cụ Hồ, Mẹ già, chợ búa xa xôi, mẹ mừng

- Cảm nhận về người mẹ:

+ Mẹ tuổi cao, tần tảo, giàu tình cảm yêu thương bộ đội, giàu tình yêu nước.

+ Mẹ gần gũi, ấm áp mẹ kể anh nghe chuyện, mẹ thương các anh thiếu thốn nên đi

chợ xa xôi nấu bữa cơm Tết, mẹ mừng vui vì các anh ăn với mẹ lưng xôi.

Từ ngữ địa phương khiến cho văn bản mang đậm màu sắc địa phương đồng thời góp phần khắc họa lời nói của nhân vật người mẹ. Từ đó giúp ta cảm nhận sâu sắc hình ảnh người mẹ miền Trung mộc mạc, chân chất giàu tình yêu thương.

Hiệu quả nghệ thuật của biện pháp điệp cấu trúc, liệt kê:

- Làm cho câu thơ giàu nhịp điệu.

- Khắc họa đậm nét từng cử chỉ hành động của mẹ từ đó gợi lên hình ảnh mẹ gần gũi, chân thành; mẹ rất vui mừng, phấn khởi và hạnh phúc khi đón bộ đội ăn Tết cùng gia đình.

- Làm nổi bật ở mẹ đức tính tần tảo, chịu thương chịu khó chăm chút vườn rau, nương chè.

- Qua đó tác giả bộc lộ tình cảm kính trọng, yêu quý và biết ơn mẹ.

Người phụ nữ Việt Nam thời chống Mỹ là những người mẹ hiền hậu, chất phác, tần tảo với công việc đồng áng, bếp núc. Dù nghèo khó, họ giàu lòng yêu thương bộ đội và, trên hết là tình yêu đất nước.

Ngày nay, phụ nữ vẫn giữ được nét đẹp truyền thống: yêu thương gia đình, tần tảo và mạnh mẽ. Tuy nhiên, họ còn vươn lên tự tin trong học tập tích lũy kiến thức và có đóng góp đáng kể cho xây dựng và phát triển đất nước.

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận

+ Phân tích 12 dòng thơ cuối của văn bản “Ăn tết với mẹ”.

- Hệ thống ý:

- Nội dung chủ đề: Vẻ đẹp của người mẹ miền Trung thời kì kháng chiến chống Mĩ

+ Mẹ là người yêu thương, chăm chút, ân cần, lo lắng cho người chiến sĩ như với con đẻ: mẹ nhường phần xôi nhà cho các anh no bụng.

+ Mẹ hạnh phúc, xúc động khi được chăm các anh, nhìn các anh ngon miệng.

+ Mẹ yêu kính Bác Hồ bởi đó là lãnh tụ dân tộc, đại diện cho ý chí giải phóng đất nước.

+ Mẹ trở thành nguồn động viên lớn lao để người lính chiến đấu.

=> Tác giả thấu hiểu, kính trọng và biết ơn mẹ.

- Đặc sắc nghệ thuật:

+ Cách ngắt nhịp, gieo vần tạo nên âm hưởng trùng điệp, giàu nhạc tính góp phần thể hiện tình cảm sâu sắc của người lính với mẹ.

+ Ngôn ngữ mộc mạc giản dị, cách trích dẫn trực tiếp lời nói của nhân vật đã tô đậm khắc họa rõ nét hình ảnh mẹ.

+ Điệp từ “Mẹ” cùng phép điệp cấu trúc “mẹ rằng” “mẹ ngồi” “mẹ ngó” “mẹ nhìn” “mẹ kể” khắc họa đậm nét hình ảnh người mẹ chu đáo, ân cần, yêu thương bộ đội…

+ Tiếng gọi Mẹ ơi! được tách ra rất hàm súc cô đọng thể hiện sâu sắc tình cảm xúc động nghẹn ngào.

+ Hình ảnh ẩn dụ “bước lên đường” gợi ra cuộc đấu tranh đầy cam go gian khổ

- Phát triển đoạn văn logic, thuyết phục

+ Dẫn chứng từ bài thơ để minh chứng cho nhận định.

+ Thể hiện rõ suy nghĩ về ý nghĩa của tình yêu chân chính trong cuộc đời mỗi người.

- Đảm bảo ngữ pháp, liên kết:

+ Trình bày rõ ràng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả.

- Sáng tạo

+ Cách diễn đạt mới mẻ, có suy nghĩ sâu sắc về vấn đề xã hội được gợi nhắc từ bài thơ.

Đoạn văn tham khảo

Mười hai dòng thơ cuối bài “Ăn Tết với mẹ” khắc họa sâu sắc tình mẫu tử thiêng liêng và tình yêu đất nước đậm đà của người mẹ Việt Nam trong kháng chiến. Trong không gian ấm cúng bên bếp lửa ngày Tết, hình ảnh mẹ “ngồi mẹ ngó con nhai”, “mắt cười” rồi “sáng ngời” vừa thể hiện niềm hạnh phúc giản dị khi được ăn Tết cùng con, vừa thể hiện chiều sâu của tình mẫu tử mộc mạc mà thắm thiết. Câu hỏi của mẹ: “Tết ni Cụ đã mấy mươi tuổi rồi?” không chỉ là lời hỏi vu vơ, mà còn là lời nhắc nhớ đến vị lãnh tụ kính yêu – Chủ tịch Hồ Chí Minh – người đã hy sinh cả cuộc đời vì độc lập dân tộc. Từ đó, người con càng thấm thía tình thương của mẹ, cảm nhận sâu sắc hơn lý tưởng cách mạng, càng thêm vững tin bước tiếp trên con đường gian lao vì Tổ quốc. Lời thơ nhẹ nhàng, giản dị nhưng thấm đẫm chất thơ và cảm xúc, cho thấy sự giao hòa giữa tình mẹ và tình nước – hai nguồn sức mạnh nuôi dưỡng tâm hồn người lính trên mọi nẻo đường kháng chiến.