(Ngữ liệu ngoài sgk) Chuyện cũ tuổi thơ

- Thể thơ: tự do.

- Lỗi lầm mà nhân vật trữ tình nhớ lại là hành động nôn nóng, tò mò của tuổi thơ: khi nghe thấy tiếng “chíp chíp” phát ra từ ổ trứng, nhân vật đã lấy tay bóc vỏ trứng để “giải thoát” đàn gà con còn chưa đủ ngày nở. Hành động vô tình này đã khiến những chú gà mới chào đời non yếu không thể sống, “ngã lăn ra đất”, “chân nhũn mềm, hai mắt nhắm nghiền”, để lại trong nhân vật một ký ức đau xót và day dứt.

- Điều khiến nhân vật trữ tình nhớ lại lỗi lầm ấy là âm thanh quen thuộc – “tiếng gà”. Âm thanh tưởng chừng nhỏ bé, giản dị ấy lại khơi dậy trong tâm trí nhân vật một miền ký ức tuổi thơ đầy ngây thơ, trong trẻo nhưng cũng gắn liền với một nỗi ân hận sâu sắc. Tiếng gà như một “chiếc cầu nối” giữa hiện tại và quá khứ, giữa sự trưởng thành và những bài học đầu đời về tình thương và sự kiên nhẫn.

a. Biện pháp tu từ so sánh:

- “Chiều đầu thu nắng mềm như lụa trải”

→ So sánh ánh nắng đầu thu với lụa mềm trải dài.

=> Tác dụng: Gợi lên khung cảnh dịu dàng, êm ái của buổi chiều thu, tạo nên bối cảnh ấm áp, yên bình cho câu chuyện tuổi thơ được hồi tưởng lại.

b. Biện pháp tu từ nhân hóa:

- “Chị gà ấp suốt hơn nửa tháng”, “mắt tròn xoe đứng nhìn chăm chú”

→ Gà được gọi là “chị”, có hành động như con người, biết nhìn chăm chú, đứng tròn xoe mắt.

=> Tác dụng: Nhân hóa làm cho hình ảnh con gà trở nên gần gũi, gợi sự gắn bó thân thương giữa con người và vật nuôi; đồng thời làm nổi bật sự kiên nhẫn, chăm lo của “chị gà” đối với đàn con – tương phản với sự nôn nóng của nhân vật trữ tình.

- “Tiếng gà gọi mẹ”, “Tưởng những chú gà thiết tha gọi cửa”

→ Tiếng gà, những chú gà được nhân cách hóa như đang thể hiện tình cảm, ý thức tự do.

=> Tác dụng: Gợi không khí sống động, thể hiện sự sống trỗi dậy trong gian nhà, đồng thời làm nổi bật cảm xúc hồn nhiên, khát khao của trẻ thơ.

Từ những tình cảm và cảm xúc chân thành, day dứt của nhân vật trữ tình trong đoạn thơ cuối bài “Chuyện cũ tuổi thơ”, em rút ra nhiều suy nghĩ sâu sắc về ý thức tuổi thơ đối với mỗi con người:

Tuổi thơ là quãng đời hồn nhiên, trong sáng nhưng cũng dễ mắc sai lầm do nhận thức chưa đầy đủ. Nhân vật trữ tình đã từng vô tình làm chết đàn gà con chỉ vì tò mò, vì nghĩ rằng mình đang “giải thoát” cho chúng. Sau nhiều năm tháng, ký ức ấy vẫn sống động trong tâm trí, như một bài học không thể quên. Điều đó cho thấy tuổi thơ không chỉ là miền ký ức đẹp mà còn là nền móng hình thành nhân cách, ý thức đạo đức cho mỗi con người.

Khi đã trưởng thành, nhân vật trữ tình không quên lỗi lầm xưa mà còn day dứt, ân hận và hoài niệm. Điều đó thể hiện một tâm hồn giàu cảm xúc, biết nhìn lại quá khứ để rút ra bài học trưởng thành.

Vì vậy, mỗi chúng ta cần biết trân trọng, gìn giữ ký ức tuổi thơ, dù vui hay buồn, vì đó là nơi lưu giữ những bài học đầu đời – nền tảng giúp chúng ta lớn lên, sống có trách nhiệm và yêu thương hơn.

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận

+ Phân tích đặc sắc nghệ thuật của văn bản Chuyện cũ tuổi thơ – Lâm Thị Mỹ Dạ.

- Hệ thống ý:

+ Ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh gợi cảm

. Tác giả sử dụng từ ngữ quen thuộc, gần gũi với đời sống nông thôn như: “ổ trứng tròn”, “chị gà”, “cái ổ rơm”...

. Gợi không gian bình dị của tuổi thơ trong trẻo, mộc mạc.

+ Sử dụng các biện pháp tu từ đặc sắc

. Nhân hóa: “chị gà”, “mắt trách móc nhìn tôi” → khiến hình ảnh trở nên sống động, gợi cảm xúc thương yêu.

. So sánh: “nắng mềm như lụa trải”, “tiếng gà gọi cửa” → tăng tính biểu cảm, tạo nên chất thơ nhẹ nhàng.

+ Giọng điệu trầm lắng, ngậm ngùi, xen lẫn hồi ức trong trẻo

. Giọng điệu thay đổi theo mạch cảm xúc: từ vui thích, ngạc nhiên → hoang mang, đau xót → day dứt, ngậm ngùi → thể hiện chiều sâu tâm trạng.

+ Kết cấu tự sự kết hợp trữ tình

. Bài thơ kể lại một “chuyện cũ” nhưng không chỉ để kể mà còn để suy ngẫm, chiêm nghiệm – điều làm nên chiều sâu nghệ thuật.

- Phát triển đoạn văn logic, thuyết phục

+ Dẫn chứng từ bài thơ để minh chứng cho nhận định.

+ Thể hiện rõ suy nghĩ về đặc sắc nghệ thuật của văn bản Chuyện cũ tuổi thơ – Lâm Thị Mỹ Dạ.

- Đảm bảo ngữ pháp, liên kết:

+ Trình bày rõ ràng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả.

- Sáng tạo

+ Cách diễn đạt mới mẻ, có suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận.

Đoạn văn tham khảo

Bài thơ “Chuyện cũ tuổi thơ” của Lâm Thị Mỹ Dạ là một hồi ức đầy cảm xúc về một lỗi lầm ngây thơ trong sáng, được thể hiện bằng những nghệ thuật giản dị mà sâu sắc. Trước hết, ngôn ngữ thơ mộc mạc, gần gũi với đời sống nông thôn như “ổ trứng tròn”, “chị gà”, “cái ổ rơm”… đã gợi lại không gian tuổi thơ thân quen, trong trẻo. Bên cạnh đó, tác giả sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ như nhân hóa (“chị gà”, “mắt trách móc nhìn tôi”) làm cho hình ảnh trở nên sinh động, gần gũi; so sánh (“nắng mềm như lụa trải”) góp phần tăng tính biểu cảm và tạo chất thơ nhẹ nhàng, bay bổng. Giọng điệu bài thơ chuyển biến theo cảm xúc: từ vui tươi, ngạc nhiên đến buồn bã, day dứt, thể hiện sâu sắc sự hối tiếc của nhân vật trữ tình. Đặc biệt, kết cấu bài thơ kết hợp tự sự và trữ tình đã khiến câu chuyện tuổi thơ không chỉ là lời kể mà còn là một sự chiêm nghiệm đầy xúc động. Chính những yếu tố nghệ thuật ấy đã làm nên vẻ đẹp giản dị mà giàu chất nhân văn cho bài thơ.