(Ngữ liệu ngoài sgk) Có một thời như thế

- Thể thơ: tám chữ.

- Dấu hiệu nhận biết: mỗi dòng thơ đều có tám chữ.

- Nhân vật trữ tình trong bài thơ là: Người lính – người quân nhân cách mạng trong thời chiến. Đây là nhân vật trữ tình tự xưng "tôi", kể lại những kỷ niệm không thể quên về một thời tuổi trẻ oanh liệt, đầy gian khổ nhưng cũng rất lãng mạn, kiên cường và giàu tình cảm. Người lính ấy vừa cứng rắn trên chiến trường, sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc, vừa mang trái tim nồng ấm, giàu khát khao yêu thương.

- Khổ thơ thứ hai:

+ “cháy bỏng những mùa khô”: gợi cái nắng gay gắt, khắc nghiệt.

+ "cây trút tàn chiếc lá": thể hiện sự cằn cỗi, khô héo của thiên nhiên.

+ "còn vũng nước cũng tranh nhau vội vã": cho thấy sự thiếu thốn, khát nước đến mức cả người và thú đều phải tranh nhau.

+ "tranh thủ uống thay nhau": thể hiện sự khan hiếm, phải chia sẻ từng ngụm nước.

- Khổ thơ thứ ba:

+ "nén chặt nỗi buồn đau": gợi cảm xúc bi thương phải kìm nén trong lòng.

+ "máu tuôn trào gục xuống": hình ảnh mất mát đau thương khi đồng đội hy sinh.

+ "chiến tranh", "hy sinh": từ khóa trực tiếp thể hiện sự mất mát, hi sinh vì biên cương Tổ quốc.

=> Những từ ngữ này góp phần khắc họa rõ nét sự gian khổ, hiểm nguy và bi thương của cuộc chiến tranh mà người lính đã trải qua.

- Tác giả sử dụng biện pháp tu từ điệp từ “vẫn” trong hai dòng thơ:

“Vẫn nhớ thương một bóng hình kiều nữ

Vẫn khát khao một tình yêu lắm chứ!”

- Tác dụng:

+ Từ "vẫn" được lặp lại nhằm nhấn mạnh sự bền bỉ, không đổi thay trong tâm hồn người lính, dù đang sống giữa chiến tranh khốc liệt.

=> Biện pháp điệp này giúp làm nổi bật sự đối lập giàu chất thơ: giữa một bên là bom đạn, hy sinh; một bên là trái tim mềm mại, giàu cảm xúc – thể hiện vẻ đẹp tâm hồn đầy nhân bản của người lính cách mạng. Đồng thời, điệp từ còn tạo nên nhịp điệu thơ tha thiết, góp phần tăng chiều sâu cảm xúc, làm cho khổ thơ trở nên lắng đọng và xúc động hơn.

cảm xúc của nhân vật trữ tình được vận động từ hồi tưởng → xúc động → đau thương → khát khao yêu thương → tự hào → lắng đọng, giúp người đọc cảm nhận trọn vẹn một thời tuổi trẻ đã sống, chiến đấu và yêu với tất cả trái tim.