Chuyên đề Sinh học 11 Chân trời sáng tạo Bài 2: Biện pháp kĩ thuật sử dụng dinh dưỡng khoáng để tăng năng suất cây trồng và tạo nền nông nghiệp sạch có đáp án

- Để thu hoạch được năng suất và chất lượng cao, cần sử dụng phân bón hợp lí theo nguyên tắc: bón đúng nhu cầu của cây, bón đúng thời điểm, bón đúng kĩ thuật, bón đúng liều lượng.

- Những biện pháp sử dụng dinh dưỡng khoáng trong sản xuất nông nghiệp sạch:

+ Bón phân vừa đủ, không để lại dư lượng.

+ Khép kín chu trình dinh dưỡng.

+ Tối ưu hoá được nguồn phân bón: Chọn được dạng phân bón phù hợp với cây trồng và giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây; chọn được dạng phân bón phù hợp với phản ứng của đất.

+ Chọn được dạng phân phù hợp với phương thức bón (bón vào đất hoặc phun lên lá).

Việc bón phân cho cây trồng nhằm mục đích:

- Để cung cấp đủ và cân đối các chất dinh dưỡng cần thiết theo nhu cầu của từng loại cây trồng giúp cho cây sinh trưởng, phát triển tốt.

- Để có sản phẩm thu hoạch tốt: năng suất tốt (nhiều hoa, nhiều rau, nhiều quả,...), chất lượng tốt (ngon, ngọt, bổ dưỡng,...), thu được nhiều lợi nhuận.

Bón phân trước khi trồng cây gọi là bón lót, nhằm cung cấp chất dinh dưỡng cho sự sinh trưởng ban đầu của cây. Để bón lót đạt hiệu quả cao cần chú ý:

- Đối với các loại phân khó tiêu, lâu tiêu cần phải tập trung cho bón lót để cây có thời gian hấp thụ được phân.

- Đối với phân lân và vôi do hiệu quả của chúng chậm và cần nhiều cho giai đoạn sinh trưởng ban đầu nên thường bón lót lượng lớn, có thể bón lót toàn bộ.

- Đối với phân đạm và potassium, hiệu quả của chúng nhanh và dễ rửa trôi nên thường bón lót một lượng vừa đủ, còn chủ yếu là bón thúc.

Bón thúc là bón phân nhiều lần vừa thoả mãn kịp thời nhu cầu của cây trong từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển, vừa tránh lãng phí do bị rửa trôi trong đất. Để bón thúc hiệu quả cần chú ý:

- Tuỳ theo yêu cầu của từng loại cây trồng, người ta có thể chia ra số lần bón thúc cho phù hợp và phân phối lượng phân bón thúc cho hợp lí.

- Đối với các loại phân dễ tiêu nên tập trung cho bón thúc.

- Ví dụ như với lúa, có các giai đoạn bón thúc gồm bón đẻ nhánh, bón đón đòng, bón nuôi hạt,...

- Bón phân lên thân, lá là phương pháp sử dụng dung dịch chất dinh dưỡng với nồng độ thích hợp để phun trực tiếp lên thân, lá (khi trời mát). Bón phân lên thân, lá là biện pháp tiết kiệm và phát huy hiệu quả nhanh nhất. Phương pháp này được sử dụng trong trường hợp:

+ Đối với các loại phân tan hoàn toàn hoàn toàn trong nước, các loại phân vi lượng, các chất điều hoà sinh trưởng, các chế phẩm phun lá.

+ Khi rễ cây khó hấp thụ phân do đất khô, đất chua mặn; bộ rễ phát triển yếu; đất bị ngập úng;…

- Để bón phân lên thân, lá đạt hiệu quả cao cần chú ý:

+ Sử dụng với các loại phân tan hoàn toàn hoàn toàn trong nước, các loại phân vi lượng, các chất điều hoà sinh trưởng, các chế phẩm phun lá.

+ Sử dụng phân bón đúng nồng độ thích hợp theo hướng dẫn in trên bao bì.

+ Thời điểm phun: không phun lúc nắng gắt và lúc trời mưa.

Muốn trồng cây đạt hiệu quả cần phải bón phân theo những nguyên tắc:

- Bón đúng nhu cầu của cây: Dựa trên đặc điểm của từng loại cây và đất trồng để lựa chọn được các loại phân phù hợp thoả mãn nhu cầu của cây.

+ Tuỳ theo yêu cầu dinh dưỡng của từng loại cây trồng để xác định loại phân bón cho phù hợp, cân đối. Ví dụ: Đối với các loại rau ăn lá cần ưu tiên bón phân đạm; cây ăn củ, quả cần nhiều phân lân; cây mía, cây ớt cần nhiều phân potassium;…

+ Tuỳ theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây để xác định loại phân bón cho phù hợp. Ví dụ: Đối với cây lúa, cần bón cân đối N, P, K; giai đoạn đón đòng cần ưu tiên bón phân K và giảm phân N,...

+ Tuỳ theo loại đất trồng để chọn loại phân bón cho phù hợp. Ví dụ: Muối ammonium có khả năng làm cho đất chua thêm (có pH < 7), do đó phân đạm ammonium chỉ thích hợp bón cho loại đất ít chua, hoặc đã được khử chua từ trước (dùng vôi để trung hoà độ chua).

- Bón đúng thời điểm:

+ Mỗi giai đoạn sinh trưởng của cây đòi hỏi lượng và loại phân bón khác nhau, vì vậy phải lựa chọn, cung cấp kịp thời mới phát huy được hết hiệu quả.

+ Tuỳ theo từng mùa vụ, điều kiện thời tiết để xác định loại phân bón phù hợp.

- Bón đúng kĩ thuật (đúng cách):

+ Mỗi loại phân có những kĩ thuật sử dụng khác nhau. Có loại chuyên dùng cho bón lót, có loại chuyên cho bón thúc, có loại rải trên mặt đất, có loại vùi sâu xuống đất, có loại vùi sâu xuống đất.

+ Khi bón phối hợp các loại phân khoáng với nhau cần chú ý nguyên tắc: có những loại phân trộn được với nhau; có những loại phân chỉ trộn được trước khi sử dụng; có những loại phân không trộn được với nhau.

- Bón đúng liều lượng: Mỗi loại phân bón đòi hỏi liều lượng khác nhau cho từng loại cây trồng. Nếu bón không đủ, sẽ không có hiệu quả tốt. Nếu bón dư thừa, nồng độ quá cao, cây sẽ không hấp thụ được, làm tổn thương cây, gây lãng phí và ô nhiễm môi trường.