Giải sgk Sinh học 12 Cánh diều Bài 5. Nhiễm sắc thể và cơ chế di truyền nhiễm sắc thể có đáp án

Các phân tử DNA liên kết nhiều loại protein chủ yếu là protein histone hình thành nên các nucleosome – đơn vị cấu trúc của nhiễm sắc thể, chuỗi nucleosome cuộn xoắn nhiều bậc giúp nhiễm sắc thể co ngắn 15000 đến 20000 lần so với chiều dài của DNA. Nhờ đó, 46 phân tử DNA của tế bào người (với tổng chiều dài khoảng 2 m) có thể nằm trong nhân (với kích thước khoảng 5 - 20 µm) và dễ dàng di chuyển về hai cực trong nguyên phân, giảm phân.

Nhiễm sắc thể của sinh vật nhân thực được cấu tạo từ 2 thành phần là DNA và protein. Protein trong cấu trúc của nhiễm sắc thể gồm nhiều loại khác nhau, trong đó, có protein loại histone đóng vai trò hình thành nên các nucleosome.

Các mức độ cuộn xoắn của nhiễm sắc thể:

- Sợi cơ bản (cấu trúc bậc 1) có đường kính 10 nm.

- Sợi nhiễm sắc (cấu trúc bậc 2) có đường kính 30 nm.

- Sợi siêu xoắn (cấu trúc bậc 3, sợi chromatin) có đường kính 300 nm.

- Chromatid (cấu trúc bậc 4) có đường kính 700 nm.

Dấu hiệu cho thấy nhiễm sắc thể là vật chất di truyền ở cấp độ tế bào là nhiễm sắc thể chứa phân tử DNA hay nói cách khác nhiễm sắc thể là cấu trúc mang gene của tế bào, có khả năng lưu giữ, bảo quản thông tin di truyền, điều hòa hoạt động của gene.

Các gene sắp xếp nối tiếp dọc theo phân tử DNA của nhiễm sắc thể, mỗi gene chiếm một vị trí (locus) trên nhiễm sắc thể.

Nhiễm sắc thể là cấu trúc mang gene nên cơ sở của sự di truyền, hình thành biến dị tổ hợp qua giảm phân và thụ tinh là sự vận động của nhiễm sắc thể trong di truyền tế bào.