Giải VBT Tiếng Việt 5 Cánh diều Bài 4: Có chí thì nên nó

Dựa vào hình gợi ý, viết từ ngữ thích hợp vào chỗ trống để hoàn chỉnh các câu tục ngữ dưới đây:

a) Lửa thử …………………………… gian nan thử ………………………………….

b) Chớ thấy sóng cả mà ngã tay ……………………………………………………….

Hai câu tục ngữ trên khuyên ta điều gì? Nối đúng:

Vì sao Vua Hùng tin dùng và gả con gái nuôi cho Mai An Tiêm? Khoanh tròn chữ cái trước ý đúng:

a) Vì Mai An Tiêm rất tài giỏi.

b) Vì Mai An Tiêm rất chăm chỉ.

c) Vì Mai An Tiêm rất thật thà.

d) Vì Mai An Tiêm rất tốt bụng.

Vì sao gia đình Mai An Tiêm bị nhà vua đày ra đảo xa? Khoanh tròn chữ cái trước ý đúng:

a) Vì nhà vua phát hiện ra Mai An Tiêm là người có nhiều tật xấu.

b) Vì có kẻ nói xấu khiến nhà vua hiểu lầm và giận Mai An Tiêm.

c) Vì nhà vua muốn Mai An Tiêm trồng thêm một loài cây mới ở đảo.

Theo em, phẩm chất nào đã giúp vợ chồng Mai An Tiêm vượt qua khó khăn? Đánh dấu x vào các ô trống phù hợp:

a) Em thích câu nói nào của Mai An Tiêm trong đoạn truyện dưới đây?

Gạch dưới câu đó.

Mọi người thường tấm tắc khen chàng may mắn. Có lần An Tiêm nhún nhường bảo họ:

- Tất cả cũng là nhờ chịu thương chịu khó thôi.

Ai ngờ có kẻ ghen ghét, tâu với Vua Hùng. Vua tức giận, bảo:

- Cho nó ra một đảo hoang xem nhờ ai mà nó có cuộc sống như hôm nay.

Thế là vợ chồng chàng bị đày ra một đảo xa.

Hôm đặt chân lên bãi cát hoang vu, vợ chàng lo lắng bảo:

- Chúng ta chết ở đây mất thôi.

- Trời luôn có mắt. Nàng đừng lo! – An Tiêm an ủi vợ.

b) Vì sao em thích câu nói đó?

………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………….

Chi tiết nhà vua khen thầm và cho triệu gia đình Mai An Tiêm trở về nói lên điều gì? Đánh dấu x vào ô trống trước ý em thích:

Những chi tiết về tuổi thơ và tuổi trẻ của Bạch Thái Bưởi cho thấy ông là người như thế nào? Đánh dấu x vào những ô phù hợp:

a) Lúc mới thành lập, công ti vận tải đường biển của Bạch Thái Bưởi gặp khó khăn gì? Đánh dấu x vào ô trống trước ý đúng:

b) Ông đã làm cách nào để vượt qua khó khăn đó? Gạch dưới những từ ngữ hoặc câu phù hợp trong đoạn trích dưới đây:

Bạch Thái Bưởi mở công ti vận tải đường thuỷ vào lúc những con tàu của người Hoa, người Pháp đã độc chiếm các đường sông miền Bắc. Ông cho người đến các bến tàu diễn thuyết. Trên mỗi chiếc tàu, ông dán dòng chữ “Người ta thì đi tàu ta” và treo một cái ống để khách nào đồng tình với ông thì vui lòng bỏ tiền vào ống tiếp sức cho chủ tàu. Khi bổ ống, tiền đồng rất nhiều, tiền hào, tiền xu thì vô kể. Khách đi tàu của ông ngày một đông. Nhiều chủ tàu người Hoa, người Pháp phải bán lại tàu cho ông. Rồi ông mua xưởng sửa chữa tàu, thuê kĩ sư giỏi trông nom.

Lời kêu gọi “Người ta thì đi tàu ta” và tên các con tàu của Bạch Thái Bưởi nói lên điều gì về ông? Đánh dấu x vào ô trống trước ý em thích:

Theo em, nhờ đâu mà Bạch Thái Bưởi thành công và trở thành một bậc anh hùng kinh tế”? Đánh dấu x vào ô trống trước ý em thích:

Nối mỗi đoạn thơ, đoạn văn ở bên A với nghĩa phù hợp của từ chân ở bên B:

a) Ba nghĩa trên của từ chân có những điểm nào giống nhau? Đánh dấu x vào ô trống trước ý đúng:

b) Ba nghĩa trên của từ chân có những điểm nào khác nhau? Viết từ ngữ phù hợp vào chỗ trống:

Ba nghĩa của từ chân trong các đoạn thơ, đoạn văn trên có điểm khác nhau là: Từ chân trong ………………………….. chỉ bộ phận dưới cùng của một số đồ dùng, có tác dụng đỡ cho các bộ phận khác; từ chân trong ………………………….. chỉ phần dưới cùng của một số vật, tiếp giáp và bám chặt vào mặt nền; còn từ chân trong ………………………….. chỉ bộ phận dưới cùng của cơ thể người hoặc động vật, dùng để đi, đứng.

Trong những câu nào dưới đây, các từ mặt, xanh, chạy mang nghĩa gốc? Trong những câu nào, chúng mang nghĩa chuyển? Đánh dấu x vào ô phù hợp:

Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ đa nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về nghĩa chuyển của các từ sau: cổ, miệng răng, tay, mắt.

- Cổ: cổ áo, ……………………………………………………………………………..

- Miệng: ………………………………………………………………………………..

- Răng: ………………………………………………………………………………..

- Tay: ………………………………………………………………………………..

- Mắt: ………………………………………………………………………………..

Ghép mỗi câu tục ngữ dưới đây với nội dung thích hợp:

1) Người có chí thì nên

Nhà có nền thì vững.

2) Có công mài sắt, có ngày nên kim.

3) Lửa thử vàng, gian nan thử sức.

4) Luyện mãi thành tài, miệt mài tất giỏi.

5) Học hành vất vả, kết quả ngọt bùi.

6) Thất bại là mẹ thành công.

7) Thua keo này, bày keo khác.

8) Thắng không kiêu, bại không nản.

9) Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo.

10) Ngọc kia chuốt mãi cũng tròn,

Sắt kia mài mãi cũng còn nên kim.

a) Khẳng định một lẽ phải: có ý chí thì nhất định thành công.

b) Khuyên mọi người quyết tâm theo đuổi mục tiêu đã chọn.

c) Khuyên mọi người không nản lòng khi gặp khó khăn.

Từ bài tập 1, em hiểu tục ngữ thường có nội dung như thế nào?

Em có nhận xét gì về đặc điểm hình thức của các câu tục ngữ trong bài đọc? Khoanh tròn chữ cái trước các ý đúng:

a) Ngắn gọn

b) Giàu hình ảnh

c) Có vần điệu

d) Là câu thơ

Câu tục ngữ nào trong bài đọc để lại cho em ấn tượng đặc biệt nhất? Vì sao?

Nếu muốn tự khuyên mình kiên trì học tập, em sẽ dùng câu tục ngữ nào? Vì sao?

Vì sao trước đây Pát-ty luôn nhận những vai diễn không phải nói nhiều?

Trước đây Pát-ty luôn nhận những vai diễn không phải nói nhiều vì …………

…………………………………..…………………………………………………….

Cô giáo đã làm gì để giúp Pát-ty đạt được ước muốn của mình? Khoanh tròn chữ cái trước ý đúng:

a) Cô giáo tìm được một bài thơ phù hợp với khiếm khuyết của Pát-ty.

b) Cô giáo cùng luyện tập để giúp Pát-ty khắc phục khiếm khuyết.

c) Cô giáo cố gắng phát âm từng từ, từng câu theo Pát-ty.

d) Cô giáo biểu diễn cùng Pát-ty trong đêm văn nghệ.

Tìm những chi tiết cho thấy tiết mục đọc thơ của Pát-ty đã gây bất ngờ cho mọi người và rất thành công. Đánh dấu x những ô phù hợp:

Qua lời cô giáo ở cuối câu chuyện, em hiểu lí do thành công của Pát-ty là gì? Đánh dấu x vào ô trống trước ý em thích:

Nối ở bên B lời giải nghĩa thích hợp cho từ đầu trong mỗi câu ở bên A:

Từ đầu trong câu nào ở bài tập 1 được dùng với nghĩa gốc? Đánh dấu x vào ô trống trước ý đúng:

a) Tra từ điển, tìm nghĩa của một trong các từ sau: cây, xinh, ăn.

Nghĩa của từ …………………..là: ……………………………………………...

………………………………………………………………………………………….

b) Vì sao em biết đó là từ đa nghĩa? Đánh dấu x vào ô trống trước ý đúng:

c) Theo em, nghĩa được nêu đầu tiên là nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Viết từ thích hợp vào chỗ trống để hoàn thành câu trả lời:

Nghĩa được nêu đầu tiên của mỗi từ trong từ điển là ……………………………

(nghĩa gốc, nghĩa chuyển) của từ.

Đặt 2 câu với một từ đa nghĩa ở bài tập 3: 1 câu dùng từ theo nghĩa gốc, 1 câu dùng từ theo nghĩa chuyển.

(1 điểm) Vì sao cả nhà đều thương và cưng chiều Kơ Sung? Khoanh tròn chữ cái trước ý đúng:

a) Vì Ko Sung sống với bố, mẹ, anh và chị.

b) Vì Kơ Sung chỉ có một chân, đi lại khó khăn.

c) Vì Kơ Sung bị đau tay, làm việc rất khó khăn.

d) Vì Ko Sung phải ở nhà với anh chị mỗi khi bố mẹ đi làm.

(1 điểm) Vì sao Kơ Sung cảm thấy buồn mỗi khi bố mẹ đi làm? Khoanh tròn chữ cái trước ý đúng:

a) Vì bố mẹ Kơ Sung đi làm rất sớm.

b) Vì Kơ Sung bị ngã mỗi khi đi lại.

c) Vì Kơ Sung không được phân công làm việc gì.

d) Vì Kơ Sung không còn quyển sách nào để đọc.

(1 điểm) Chi tiết nào cho thấy Kơ Sung là một bạn nhỏ giàu nghị lực? Khoanh tròn chữ cái trước ý đúng:  

a) Tuy đi lại khó khăn nhưng Kơ Sung rất mê đọc sách.

b) Tuy đi lại khó khăn nhưng Kơ Sung vẫn nấu cơm, cho gà, lợn ăn.

c) Tuy đi lại khó khăn nhưng Kơ Sung vẫn đi rẫy hái cà phê.

d) Tuy đi lại khó khăn nhưng Kơ Sung luôn tìm cách giúp đỡ mọi người.

(2 điểm) Trong câu nào dưới đây, tay được dùng với nghĩa chuyển? Đánh dấu x vào những ô phù hợp:

(5 điểm) Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nghĩ của em về ý chí, nghị lực của Kơ Sung trong câu chuyện trên.

Em tự chấm điểm và cho biết mình đạt yêu cầu ở mức nào?

Em cần cố gắng thêm về mặt nào?