Chuyên đề Hóa 12 CTST Bài 6: Một số khái niệm cơ bản về phức chất có đáp án

- Nguyên tử trung tâm có thể là cation hoặc nguyên tử kim loại.

- Phối tử là anion hoặc phân tử trung hòa còn cặp electron chưa liên kết, có khả năng cho nguyên tử trung tâm.

- Số liên kết giữa nguyên tử trung tâm với các phối tử gọi là số phối trí.

Phức chất Na[Al(OH)₄] có nguyên tử trung tâm là cation Al³⁺ và phối tử là ion OH⁻.

H₂O và Cl⁻ có thể đóng vai trò là phối tử do có cặp electron chưa liên kết.

Trong phức chất [Fe(H₂O)₆]Cl₃ có 6 phối tử H₂O, mỗi phối tử tạo một liên kết s với Fe³⁺, nên số phối trí của nguyên tử trung tâm trong phức chất [Fe(H₂O)₆]Cl₃ là 6.

- Mỗi ion OH⁻ có 2 cặp electron hoá trị:

Tuy nhiên, khi tạo phức chất, mỗi phối tử OH⁻ chỉ có dung lượng phối trí bằng 1 (do chỉ có thể hình thành một liên kết σ với nguyên tử trung tâm trong phức chất).

- Mỗi ion Cl⁻ có 4 cặp electron hoá trị:

Tuy nhiên, khi tạo phức chất, mỗi phối tử Cl⁻ chỉ có dung lượng phối trí bằng 1 (do chỉ có thể hình thành một liên kết σ với nguyên tử trung tâm trong phức chất).

- Mỗi phân tử NH₃ có một cặp electron hoá trị \((\mathop N\limits^{ \bullet \bullet } {H_3})\), có thể cho nguyên tử trung tâm để hình thành một liên kết σ với nguyên tử trung tâm trong phức chất nên mỗi phối tử NH₃ có dung lượng phối trí bằng 1.

- Mỗi phân tử CH₃NH₂ có một cặp electron hoá trị \((C{H_3}\mathop N\limits^{ \bullet \bullet } {H_2})\), có thể cho nguyên tử trung tâm để hình thành một liên kết σ với nguyên tử trung tâm trong phức chất nên mỗi phối tử CH₃NH₂ có dung lượng phối trí bằng 1.

a) Cryolite có nguyên tử trung tâm là Al³⁺, phối tử F⁻. Mỗi phối tử F⁻ trong phức chất này đã cho nguyên tử trung tâm 1 cặp electron để hình thành 1 liên kết σ, nên phối tử F⁻ trong phức chất này có dung lượng phối trí bằng 1. Xung quanh nguyên tử trung tâm Al³⁺ có 6 liên kết s với 6 phối tử F⁻, nên số phối trí của nguyên tử trung tâm Al³⁺ trong cryolite bằng 6.

b) Do cryolite có vai trò làm tăng độ dẫn điện của Al₂O₃ nóng chảy, đồng thời cũng làm giảm nhiệt độ nóng chảy của Al₂O₃, tạo lớp ngăn cách để bảo vệ nhôm nóng chảy nên khi sử dụng cryolite sẽ giúp nâng cao hiệu suất, làm giảm giá thành trong sản xuất nhôm.