Vì cấu tạo mạch điện trong đèn pin dùng biến trở, khi vặn núm xoay là thay đổi giá trị điện trở khi đó sẽ làm thay đổi giá trị cường độ dòng điện chạy trong mạch điện của đèn pin làm thay đổi độ sáng của đèn pin.

Câu 2/14

Thí nghiệm 1

Chuẩn bị

1 biến áp nguồn, 2 đoạn dây dẫn R₁ và R₂ khác nhau, 1 đèn (loại 3V), các dây nối, công tắc và bảng lắp mạch điện.

Tiến hành thí nghiệm và thảo luận

- Mắc mạch điện theo sơ đồ hình 7.2. Để nguồn ở mức 3 V.

- Đóng công tắc, quan sát độ sáng của đèn.

- Mở công tắc, thay đoạn dây dẫn R₁ bằng đoạn dây dẫn R₂. Đóng công tắc, quan sát độ sáng của đèn.

- So sánh độ sáng của đèn khi dùng R₁ và khi dùng R₂.

Xem đáp án

Lời giải

Độ sáng của đèn khi dùng R₁ và khi dùng R₂ là khác nhau.

Câu 3/14

Dựa vào độ sáng của đèn, em hãy:

a. So sánh cường độ dòng điện trong mạch khi dùng R₁ và khi dùng R₂.

b. Chứng tỏ các đoạn dây dẫn khác nhau có tác dụng cản trở dòng điện khác nhau.

Xem đáp án

Lời giải

a. Giá trị cường độ dòng điện trong mạch khi dùng R₁ và khi dùng R₂ khác nhau do giá trị điện trở của R₁ và R₂ khác nhau.

b. Để chứng tỏ ta cần làm thí nghiệm.

Chuẩn bị

1 biến áp nguồn, 2 đoạn dây dẫn (nhôm, đồng), 1 đèn (loại 3V), các dây nối, công tắc và bảng lắp mạch điện.

Tiến hành thí nghiệm và thảo luận

- Mắc mạch điện theo sơ đồ hình 7.2. Để nguồn ở mức 3 V.

Dựa vào độ sáng của đèn, em hãy: a. So sánh cường độ dòng điện trong mạch khi dùng R1 và khi dùng R2. (ảnh 1)

- Đóng công tắc, quan sát độ sáng của đèn.

- Mở công tắc, thay đoạn dây dẫn nhôm bằng đoạn dây dẫn đồng. Đóng công tắc, quan sát độ sáng của đèn.

Nhận xét: Độ sáng bóng đèn ở hai trường hợp dây dẫn khác nhau là khác nhau.

Kết luận: Các đoạn dây dẫn khác nhau có tác dụng cản trở dòng điện khác nhau.

Câu 4/14

Thí nghiệm 2

Chuẩn bị

1 biến áp nguồn, 2 đoạn dây dẫn R₁ và R₂ ở thí nghiệm 1, 1 ampe kế, 1 vôn kế, các dây nối, công tắc và bảng lắp mạch điện.

Tiến hành thí nghiệm và thảo luận

- Mắc mạch điện theo sơ đồ hình 7.3.

- Đóng công tắc K, điều chỉnh biến áp nguồn để vôn kế chỉ giá trị tương ứng với lần 1 trong bảng 7.1. Đọc số chỉ của ampe kế, ghi kết quả lần 1 theo mẫu bảng 7.1.

- Tiến hành tương tự với các lần tiếp theo ứng với các giá trị của hiệu điện thế trong bảng 7.1.

- Thay đoạn dây dẫn R₁ bằng đoạn dây dẫn R₂ và lặp lại các bước như với R₁.

- Với mỗi giá trị của hiệu điện thế, so sánh cường độ dòng điện qua R₁ và cường độ dòng điện qua R₂.

- Tính tỉ số $\frac{U}{I}$ của mỗi đoạn dây dẫn và rút ra nhận xét.

Xem đáp án

Lời giải

- Với mỗi giá trị của hiệu điện thế, ta thấy:

+ khi U tăng ta thấy I ở cả hai trường hợp đều tăng.

+ I₂ luôn lớn hơn I₁.

- Tính tỉ số $\frac{U}{I}$ của mỗi đoạn dây dẫn và nhận xét:

Bảng 7.1. Kết quả thí nghiệm tìm hiểu mối liên hệ giữa cường độ dòng điện và hiệu điện thế hai đầu đoạn dây dẫn

Lần	U (V)	I₁ (A)	I₂ (A)		$\frac{U}{I_{2}}$
	0,2	0,1	0,2	2	1
2	0,4	0,2	0,4	2	1
3	0,8	0,4	0,8	2	1
4	1,6	0,8	1,6	2	1
5	3,2	1,6	3,2	2	1

Tỉ số $\frac{U}{I}$ của một đoạn dây dẫn không đổi và bằng hằng số.

Tỉ số $\frac{U}{I}$ của các đoạn dây dẫn khác nhau là khác nhau.

Câu 5/14

a. Tác dụng cản trở dòng điện của hai đoạn dây dẫn R₁ và R₂ có khác nhau như trong thí nghiệm 1 hay không?

b. Rút ra nhận xét về mỗi liên hệ giữa cường độ dòng điện trong đoạn dây dẫn với hiệu điện thể giữa hai đầu đoạn dây dẫn đó và mô tả mối liên hệ đó bằng biểu thức toán học.

c. Dự đoán độ lớn của cường độ dòng điện qua R₁ và qua R₂ khi hiệu điện thế là 2,2 V. Tiến hành thí nghiệm để kiểm tra kết quả đó.

Xem đáp án

Lời giải

a. Tác dụng cản trở dòng điện của hai đoạn dây dẫn R₁ và R₂ như trong thí nghiệm 1.

b. Cường độ dòng điện trong đoạn dây dẫn tăng lên khi hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn dây dẫn đó tăng lên.

Biểu thức toán học: $I = \frac{U}{R}$

- Dự đoán: Độ lớn của cường độ dòng điện chạy qua R₁ nhỏ hơn qua R₂.

- Kiểm tra bằng thí nghiệm:

+ Mắc mạch điện theo sơ đồ hình 7.3, sử dụng U = 2,2 V.

a. Tác dụng cản trở dòng điện của hai đoạn dây dẫn R1 và R2 có khác nhau như trong thí nghiệm 1 hay không? (ảnh 1)

+ Đóng công tắc K, đọc số chỉ của ampe kế, ghi kết quả lần 1 theo mẫu bảng 7.1.

+ Tiến hành tương tự với các lần tiếp theo ứng với các giá trị của hiệu điện thế trong bảng 7.1.

+ Thay đoạn dây dẫn R₁ bằng đoạn dây dẫn R₂ và lặp lại các bước như với R₁.

Câu 6/14

Cần đặt vào hai đầu đoạn dây dẫn một hiệu điện thế bằng bao nhiêu để cường độ dòng điện trong dây dẫn lớn gấp 2 lần cường độ dòng điện khi hiệu điện thế là 1,2 V?

Xem đáp án

Lời giải

Ta có, khi U tăng bao nhiêu lần thì I tăng bấy nhiêu lần nên để cường độ dòng điện trong dây dẫn lớn gấp 2 lần cường độ dòng điện khi hiệu điện thế là 1,2 V thì U cũng phải tăng lên gấp 2 lần.

Vậy cần đặt vào hai đầu đoạn dây dẫn một hiệu điện thế là U’ = 2 . U = 2,4 V

Câu 7/14