Bộ 20 đề tham khảo thi vào lớp 10 môn Văn TP.HCM năm 2025-2026 có đáp án - Đề số 3

a. Chủ đề của văn bản là những kỷ niệm tuổi thơ gắn liền với cuộc sống khó khăn,
giản dị nhưng đầy ý nghĩa ở làng quê. Những kỷ niệm này trở thành hành trang quan
trọng, giúp con người trưởng thành và vững bước vào đời.

b. Tác giả gọi những kỷ niệm tuổi thơ là “hành trang vào đời” bởi vì những kỷ niệm
này chứa đựng những giá trị tinh thần quý giá, là nền tảng, động lực giúp con người vượt
qua những khó khăn, thử thách trong cuộc sống trưởng thành. Chúng giúp con người
nhìn lại quá khứ, nhận ra những bài học quý báu, từ đó có sự chuẩn bị tốt hơn cho hành
trình phía trước.

c.
Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ.

Cụ thể, hình ảnh “cũ kỹ rêu phong” là ẩn dụ cho những kỷ niệm xưa đã qua, được bao
phủ bởi thời gian, giống như những vật thể cũ bị phủ rêu theo năm tháng.

Cách ẩn dụ này giúp gợi lên sự xưa cũ, quý giá của những ký ức trong quá khứ, đồng
thời thể hiện sự trân trọng và hoài niệm của tác giả về thời gian đã qua.

d. Trong xã hội hiện đại, việc lưu giữ và trân trọng những kỷ niệm của quá khứ có
ý nghĩa quan trọng. Kỷ niệm là gốc rễ của tâm hồn, giúp con người không bị cuốn theo
nhịp sống hối hả, giữ được sự bình yên và cân bằng trong tâm hồn. Kỷ niệm cũng là
nguồn động viên tinh thần lớn lao khi con người đối mặt với những khó khăn và thách
thức. Bên cạnh đó, trân trọng quá khứ còn giúp chúng ta nhận ra giá trị của hiện tại và
có trách nhiệm với tương lai.

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn.

Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc
xích hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:

Nêu cảm nhận về bài thơ “Hành trang vào đời” của tác giả Nguyễn Đình Huân.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận.

- Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận.

- Sắp xếp được hệ thống ý hợp lí theo đặc điểm bố cục của kiểu đoạn văn.

Sau đây là một số gợi ý:

1. Mở đoạn:

• Giới thiệu ngắn gọn về bài thơ “Hành trang vào đời” của Nguyễn Đình Huân, với nội
dung là hồi tưởng về những kỷ niệm tuổi thơ và ý nghĩa của chúng trong cuộc sống.

2. Thân đoạn:

• Nội dung: Bài thơ là những dòng tâm sự chân thành của tác giả về những ký ức tuổi
thơ nơi quê hương.

• Hình ảnh kỷ niệm: Những hình ảnh mộc mạc như “cưỡi trâu,” “nướng muỗm,” hay
“mùi khói rơm” gợi lên không khí quen thuộc, gần gũi của vùng quê, nơi gắn bó với tuổi
thơ tác giả.

• Tình cảm: Qua những kỷ niệm này, tác giả thể hiện tình cảm sâu sắc với gia đình và
quê hương. Gia đình và quê hương trở thành hành trang tinh thần quý giá, là nguồn
động lực, điểm tựa cho tác giả khi bước vào đời.

• Biện pháp nghệ thuật: Sử dụng biện pháp nghệ thuật ẩn dụ, hình ảnh thơ giàu cảm
xúc, gợi tả không gian xưa cũ, giúp người đọc cảm nhận được tình cảm của tác giả đối
với quá khứ.

3. Kết đoạn:

• Đoạn thơ không chỉ là những dòng hồi tưởng mà còn mang thông điệp sâu sắc về sự
trân trọng những giá trị tinh thần, kỷ niệm tuổi thơ như một phần không thể thiếu trong
hành trang vào đời của mỗi con người.

d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn
đề nghị luận:

- Trình bày rõ quan điểm về hệ thống các ý.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp
nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng.

đ. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn.
e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

Đoạn văn mẫu

Bài thơ “Hành trang vào đời” của Nguyễn Đình Huân là một lời mời ngọt ngào để
ta cùng tác giả quay về những tháng ngày tuổi thơ đầy ý nghĩa. Với những câu thơ giản
dị, chân thành, tác giả đã vẽ nên một bức tranh sống động về một vùng quê yên bình:
cưỡi trâu nhong nhong ra ruộng, khoai lang nướng trong tro rơm, vừa thổi vừa chia, khói
lam chiều,... Không thể thiếu những trò chơi dân gian quen thuộc: bắt muỗm, đánh đáo,
đánh khăng, đá bóng... Tất cả không chỉ gợi tả một không gian sống mà còn là những kỷ niệm đẹp đẽ gắn liền với tuổi thơ của tác giả. Đặc biệt, hình ảnh gia đình và quê hương
được tác nhấn mạnh trong những khổ thơ cuối, thể hiện tình cảm sâu sắc của tác giả
dành cho nơi chôn rau cắt rốn. Bữa cơm chiều với mùi gạo mới, khói rơm khói rạ là hình
ảnh tượng trưng cho hạnh phúc bình dị. Nhà thơ khẳng định: Gia đình với quê hương là
tất cả - gia đình và quê hương chính là hành trang tinh thần quý giá nhất, là nguồn sức
mạnh, điểm tựa cho mỗi người khi bước vào đời, giúp con người ta vượt qua mọi khó
khăn trong cuộc sống. Giọng thơ tha thiết, chân thành, với những hình ảnh giàu sức gợi,
cùng với việc sử dụng thành công các biện pháp nghệ thuật, bài thơ đã chạm đến trái tim
người đọc, gợi nhắc mỗi chúng ta về những giá trị đẹp đẽ của cuộc sống. Bài thơ không
chỉ là những dòng hồi tưởng mà còn mang thông điệp sâu sắc về sự trân trọng những giá
trị tinh thần, những kỷ niệm tuổi thơ, như một phần không thể thiếu trong hành trang
vào đời của mỗi con người.

Câu nói này nhấn mạnh rằng kỷ niệm đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống con
người. Kỷ niệm không chỉ là những hình ảnh, sự kiện đã qua mà còn chứa đựng những
giá trị tinh thần sâu sắc. Việc lưu giữ kỷ niệm giúp con người giữ được tâm hồn trong
sáng, biết trân trọng quá khứ và chính bản thân mình. Kỷ niệm là cầu nối giữa quá khứ
và hiện tại, giúp chúng ta nhìn lại, tự phản tỉnh, và từ đó biết yêu thương, chăm sóc cho
bản thân hơn. Sống mà không có kỷ niệm giống như mất đi một phần quan trọng của
tâm hồn.

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài

Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận xã hội

b. Xác định được đúng vấn đề cần nghị luận:

Bày tỏ quan điểm của em về cách mỗi cá nhân cần ứng xử với những kỷ niệm tuổi thơ
để trưởng thành và phát triển trong cuộc sống hiện tại.

c. Đề xuất được hệ thống ý để làm rõ vấn đề nghị luận:

- Xác định được các ý chính của bài viết

- Sắp xếp được các ý theo bố cục hợp lí ba phần của bài văn nghị luận:

- Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát cảm xúc, quan điểm cá nhân về vấn đề.
- Triển khai vấn đề nghị luận

- Giải thích vấn đề nghị luận

- Thể hiện quan điểm của người viết

- Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác để có được cái nhìn toàn
diện hơn về vấn đề

- Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân.
Có thể theo một số gợi ý sau:

1. Mở bài:

• Giới thiệu ngắn gọn về vai trò của kỷ niệm trong cuộc sống con người, đặc biệt là
những kỷ niệm tuổi thơ.

2. Thân bài:

• Tầm quan trọng của kỷ niệm tuổi thơ:

○ Kỷ niệm tuổi thơ là những trải nghiệm quý báu, giúp hình thành tính cách, suy nghĩ
và giá trị sống của mỗi cá nhân.

○ Những kỷ niệm này gắn liền với sự hồn nhiên, vô tư và là những mốc quan trọng trong
quá trình trưởng thành.

• Cách ứng xử với kỷ niệm tuổi thơ:

○ Lưu giữ và trân trọng kỷ niệm: Không quên đi quá khứ mà giữ gìn và trân trọng những
kỷ niệm để học từ chúng.

○ Rút ra bài học từ kỷ niệm: Kỷ niệm là nguồn kinh nghiệm, giúp con người học hỏi từ
những sai lầm và thành công, từ đó phát triển và hoàn thiện bản thân.

○ Xem kỷ niệm như động lực để phát triển: Những ký ức tốt đẹp sẽ trở thành nguồn
động viên, khích lệ, giúp con người vững tin vào tương lai.

• Ứng dụng vào cuộc sống hiện tại: Trân trọng quá khứ nhưng không sống mãi trong
kỷ niệm, mà biết cách tận dụng chúng để phát triển bản thân và định hướng tương lai.

3. Kết bài:

• Khẳng định lại vai trò của kỷ niệm trong cuộc sống và nhấn mạnh sự cần thiết của
việc ứng xử đúng đắn với những kỷ niệm để trưởng thành và phát triển trong cuộc sống
hiện tại.

d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Triển khai được ít nhất hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn
đề nghị luận.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: Lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp
chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.

Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn
mực đạo đức và pháp luật.

e. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

f. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ

Bài văn mẫu

Tuổi thơ là một giai đoạn đẹp đẽ trong cuộc đời mỗi người, chứa đựng biết bao kỷ
niệm ngọt ngào, sâu sắc. Những kỷ niệm ấy như những viên sỏi nhỏ, góp phần tạo nên
bức tranh đa màu sắc của cuộc đời. Vậy mỗi cá nhân cần ứng xử với những kỷ niệm tuổi
thơ như thế nào để trưởng thành và phát triển trong cuộc sống hiện tại?

Kỷ niệm tuổi thơ là những dấu ấn, những trải nghiệm đáng nhớ trong giai đoạn
đầu đời của mỗi người. Đó có thể là những trò chơi cùng bạn bè, những chuyến đi chơi
xa, những câu chuyện kể của ông bà, hay đơn giản chỉ là những khoảnh khắc bình dị
bên gia đình. Những kỷ niệm này gắn liền với sự hồn nhiên, vô tư và là những mốc quan
trọng trong quá trình trưởng thành.

Kỷ niệm tuổi thơ có vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống của chúng ta, gắn
liền với những cảm xúc sâu sắc, khó quên. Chúng giúp mỗi người hình thành nên những
suy nghĩ, tính cách cơ bản và giá trị sống. Những trải nghiệm tuổi thơ, dù vui hay buồn,
đều góp phần xây dựng nên tính cách, suy nghĩ và giá trị sống của mỗi người. Và rồi
chúng ta hình thành nên những phẩm chất tốt đẹp như lòng nhân ái, sự bao dung, sự
kiên trì. Những kỷ niệm đẹp về tuổi thơ như một nguồn động viên, giúp chúng ta vượt
qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống. Khi cảm thấy mệt mỏi, chán nản, chúng ta
có thể quay lại với những kỷ niệm ấy để tìm thấy niềm vui và động lực. Không chỉ vậy,
kỷ niệm tuổi thơ còn tạo nên sự gắn kết giữa các thế hệ. Đó là cầu nối tinh thần, giúp
mọi người trong gia đình hiểu nhau hơn, yêu thương nhau hơn. Con người có thể hiểu
rõ hơn về nguồn gốc, về những người thân yêu trong gia đình, từ đó trân trọng, biết ơn
những thế hệ sinh thành, góp phần xây dựng hạnh phúc của gia đình và xã hội. Ngược
lại, khi tuổi thơ gặp những trải nghiệm tiêu cực, những sự kiện không mong muốn sẽ
để lại những vết thương lòng sâu sắc. Đó có thể là những mất mát, những tổn thương,
những nỗi sợ hãi, những sự cô đơn, hay những trải nghiệm bạo lực. Những ký ức này
thường ám ảnh và gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý và hành vi của con người.
Song, những ký ức đau buồn ấy sẽ là những trải nghiệm, bài học quý giá, giúp chúng ta
trưởng thành hơn. Qua việc hồi tưởng lại những ký ức tuổi thơ, chúng ta có thể hiểu rõ
hơn về bản thân mình, về những sở thích, niềm đam mê, những điểm mạnh và điểm yếu.

Vậy làm thế nào để chúng ta ứng xử với những kỷ niệm tuổi thơ dù là tốt đẹp hay
đau buồn ấy một cách phù hợp? Mỗi cá nhân cần có cách ứng xử tích cực với những kỷ
niệm tuổi thơ để vừa giữ gìn được những giá trị tốt đẹp, vừa không bị vướng mắc vào quá
khứ, từ đó phát triển bản thân một cách toàn diện. Trước hết, chúng ta cần trân trọng và
lưu giữ những kỷ niệm đẹp. Việc hồi tưởng lại những khoảnh khắc vui vẻ sẽ giúp chúng
ta cảm thấy hạnh phúc và yêu đời hơn. Đồng thời, chúng ta cũng cần rút ra những bài
học kinh nghiệm từ những kỷ niệm đó. Có thể đó là những bài học về tình bạn, về tình
yêu thương gia đình, về sự sẻ chia, về lòng dũng cảm... Những bài học này sẽ trở thành
hành trang quý giá, giúp chúng ta đối mặt với những thử thách trong cuộc sống, như
một động lực để chúng ta cố gắng hơn nữa trong hiện tại và không lặp lại những sai lầm
cũ. Với những ký ức đau buồn thì việc đối mặt với chúng quả thực không phải là điều
dễ dàng. Tuy nhiên, việc đối diện với chúng một cách tích cực sẽ giúp mỗi người giải
tỏa những cảm xúc tồi tệ và sống một cuộc sống lành mạnh hơn. Đừng cố gắng chối bỏ
hoặc kìm nén những cảm xúc tiêu cực. Hãy cho phép bản thân cảm nhận chúng, chấp
nhận và cố gắng thay thế bằng những cảm xúc, những cách nhìn tích cực hơn. Thay vì
cứ mãi sống trong quá khứ, hãy tập trung vào những điều đang diễn ra ở hiện tại. Tìm
kiếm sự kết nối với những người tích cực và yêu thương, học các kỹ năng quản lý căng
thẳng như thiền định, hít thở sâu. Hãy nhớ, quá trình chữa lành những vết thương tâm
lý là một quá trình dài và đòi hỏi sự kiên nhẫn. Đừng nản lòng nếu không thấy kết quả
ngay lập tức. Hãy kiên trì.

Ứng xử không đúng với kỷ niệm tuổi thơ có thể gây ra nhiều hậu quả tiêu cực,
ảnh hưởng đến cuộc sống hiện tại và tương lai của chúng ta. Dù là những kỷ niệm đẹp,
nếu chúng ta quá đắm chìm trong quá khứ, rất dễ dẫn đến việc lạc quan thái quá khiến
những cơ hội và niềm vui trong hiện tại có thể bị bỏ lỡ. Việc sống mãi trong quá khứ,
đặc biệt là những ký ức đau buồn, có thể dẫn đến trầm cảm, lo âu, gây khó khăn trong
việc duy trì các mối quan hệ và cuộc sống hiện tại. Những người luôn mang theo những
tổn thương từ quá khứ có thể khó khăn trong việc tin tưởng và mở lòng với người khác.
Việc làm chủ được quá khứ sẽ giúp mỗi người sống một cuộc sống hạnh phúc và trọn
vẹn hơn. Nếu từng bị bắt nạt khi còn nhỏ, hãy cố gắng tha thứ cho những người đã làm
tổn thương mình và tập trung vào việc xây dựng những mối quan hệ lành mạnh hiện
tại. Nếu từng thất bại trong một mối quan hệ, hãy xem đó là một bài học kinh nghiệm
và mở lòng để đón nhận những cơ hội mới. Nếu từng trải qua một mất mát lớn, hãy cho
phép bản thân cảm nhận nỗi đau và tìm kiếm sự hỗ trợ từ những người xung quanh.
Làm chủ được quá khứ không có nghĩa là quên đi những gì đã xảy ra, mà là cách chúng
ta đối diện và xử lý những ký ức đó, không để nó chi phối và làm ảnh hưởng hiện tại.

Chính vì vậy, chúng ta không nên sống mãi trong quá khứ. Kỷ niệm tuổi thơ là
đẹp, nhưng đừng để chúng níu kéo chúng ta mãi, cuộc sống hiện tại mới là điều quan trọng nhất. Quá khứ là điều không thể thay đổi, việc sống mãi trong quá khứ sẽ khiến
bạn bỏ lỡ nhiều cơ hội ở hiện tại. Chúng ta cần biết cách cân bằng giữa việc trân trọng
quá khứ và hướng tới tương lai. Hãy biết cách tận dụng chúng để phát triển bản thân và
định hướng tương lai. Lấy những kỷ niệm đẹp làm nguồn cảm hứng để vươn lên và biến
những kỷ niệm buồn thành động lực để cố gắng hơn. Tận hưởng và trân trọng những
khoảnh khắc đẹp đẽ của hiện tại và tạo ra những kỷ niệm mới tươi sáng, đáng tự hào.
Mỗi người đều có những hoàn cảnh, ký ức, trải nghiệm và cảm xúc riêng, không nên so
sánh với người khác. Hãy lập kế hoạch và phấn đấu cho một tương lai tốt đẹp hơn - dám
nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm, tự tin khẳng định chính mình và để lại những
dấu ấn rực rỡ trong đời.

Như vậy, kỷ niệm tuổi thơ là một phần không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi
người. Chúng ta cần trân trọng, lưu giữ và học hỏi từ những kỷ niệm đó. Đồng thời,
chúng ta cũng cần biết cách ứng xử phù hợp để những kỷ niệm trở thành động lực giúp
chúng ta trưởng thành và phát triển. Mỗi người đều có cách ứng xử riêng, nhưng điều
quan trọng là chúng ta cần tìm ra cách phù hợp nhất với bản thân.