Giải SGK Chuyên đề Sinh học 12 Bài 6. Biện pháp kiểm soát sinh học

Trả lời:

Gần đây, các biện pháp sinh học lại được quan tâm trở lại vì các biện pháp kiểm soát hóa học giúp kiểm soát sâu bệnh và tăng năng suất cây trồng nhưng lại gây ra nhiều hệ lụy đối với môi trường sinh thái và sức khỏe con người, còn các biện pháp sinh học vừa giúp loại trừ sâu bệnh vừa thân thiện với môi trường, sức khỏe con người.

Trả lời:

Các nguyên nhân làm suy giảm kích thước, thậm chí làm tuyệt chủng các loài thiên địch là:

- Tập quán canh tác như đốt rơm rạ và các sản phẩm phụ sau thu hoạch, phát quang bờ bụi,… đã vô tình làm mất nơi ở của nhiều loài thiên địch.

- Việc sử dụng các loại thuốc trừ sâu hóa học không chỉ tiêu diệt các loài sâu hại và các tác nhân gây bệnh mà còn tiêu diệt cả những loài thiên địch sống trong tự nhiên.

- Ngoài ra, sự xâm nhập của các sinh vật ngoại lai cũng ảnh hưởng đến sự tồn tại, phát triển của các loài thiên địch.

Trả lời:

Một số ví dụ về biện pháp phục hồi nơi ở, ổ sinh thái của một số loài thiên địch:

- Làm đất, vệ sinh đồng ruộng, hệ thống canh tác hợp lí.

- Hạn chế dùng phân bón hóa học, hóa chất bảo vệ thực vật.

- Trồng các loài cây là nơi cư trú của thiên địch (mô hình “ruộng lúa bờ hoa” để thu hút ong mật và ong kí sinh).

 - Trồng xen canh: Trồng xen giống chín sớm với giống chính vụ để thu hút sâu hại, trồng xen cà chua với bắp cải để hạn chế sự phát triển của sâu xanh trên cây bắp cải,…

Trả lời:

- Cần duy trì, bảo vệ và phát triển quần thể thiên địch trong tự nhiên vì các quần thể thiên địch trong tự nhiên có vai trò kiểm soát kích thước quần thể sâu hại lâu dài trong suốt quá trình sinh trưởng của vật nuôi, cây trồng; đồng thời, không gây hại cho con người và môi trường.

- Ví dụ: Sau khi gieo mạ, trong 40 ngày đầu tiên cần hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên cây lúa vì nhiều thực nghiệm đã chứng minh, trong giai đoạn này mất đến 50% diện tích lá không ảnh hưởng đến năng suất. Mặt khác, nếu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ở thời điểm này gây chết cho nhiều loài thiên địch, dễ gây bùng phát dịch ở giai đoạn sinh trưởng sau.

Trả lời:

- Ưu điểm: làm gia tăng kích thước của quần thể thiên địch, tăng hiệu quả kiểm soát sinh học.

- Nhược điểm: chi phí cao, chủ yếu sử dụng trong phòng dịch, có thể làm xuất hiện những loài sâu hại mới,… Đặc biệt gây nguy cơ suy giảm đa dạng sinh vật khi sử dụng các loài thiên địch ngoại lai trong khi chưa có đầy đủ những nghiên cứu đánh giá về tác động môi trường.

Trả lời:

Trên thực tế, khả năng thích ứng của quần thể thiên địch khi chuyển từ môi trường nuôi cấy sang môi trường tự nhiên, tỉ lệ tử vong, khả năng sinh sản,... của quần thể thiên địch có thể bị suy giảm dẫn đến số lượng cá thể không đảm bảo, do đó bổ sung thiên địch là biện pháp tăng kích thước quần thể, từ đó tăng khả năng kiểm soát sâu hại.