Giải VTH Văn 9 KNTT Mưa xuân (Nguyễn Bính)

- Số tiếng trong mỗi dòng thơ: 7 tiếng/ dòng; không có dòng thơ đặc biệt xét về số lượng tiếng.

- Cách gieo vần: Bài thơ gieo vần chân, vẫn hỗn hợp (có vần cách: già – xa, đẩy – nay,...; có - vần liền: bay – đây, tình - xinh,...) tạo âm hưởng và nhạc tính cho bài thơ.

- Cách ngắn nhịp:

+ Đa số dòng thơ ngắt nhịp 4/3.

+ Có những dòng ngắt nhịp 2/5.

Câu chuyện về cô gái được thể hiện qua lời tự tình của “em” trong bài thơ:

Bố cục của bài thơ: 4 phần

+ Khổ thơ 1: Lời tự giới thiệu của “em”.

+ Khổ thơ 2 – 5: Tâm trạng của “em” trước khi đi xem hội.

+ Khổ thơ 6 – 7: Tâm trạng của “em” khi xem hội.

+ Khổ thơ 8 – 10: Tâm trạng của “em” sau khi tan hội.

Mạch cảm xúc của bài thơ: ngậm ngùi, thương cảm; trân trọng, ngợi ca tâm hồn trong sáng và tình yêu chân thành của người thiếu nữ khát khao tình yêu mà không được đền đáp.

Cảm nhận về sự thay đổi tâm trạng của cô gái từ lúc “mưa xuân phơi phới bay” đến khi “mùa xuân đã cạn ngày”:

- Diễn biến tâm trạng của cô gái sau khi tan hội được thể hiện qua hành động, cảm giác: buồn bã, cô đơn (Mình em lầm lụi trên đường về), cảm thấy đường xa (Có ngắn gì đâu một dải đê), mưa nặng hạt (Áo mỏng che đầu mưa nặng hạt); hờn tủi (Lạnh lùng thêm tủi với canh khuya), mong mỏi và hi vọng được gặp người yêu (Bao giờ em mới gặp anh đây?/ Bao giờ hội Đặng đi ngang ngõ).

- Biện pháp tu từ điệp ngữ (Mùa xuân đã cạn ngày, Bao giờ... được lặp lại) đã làm nổi bật tâm trạng tiếc nuối những ngày xuân đẹp đã qua và niềm bâng khuâng mong mỏi, những hi vọng mơ hồ của cô gái.

=> Xuyên suốt bài thơ là sự cảm thông, thấu hiểu, yêu mến của nhà thơ dành cho người thiếu nữ. Việc miêu tả tâm hồn ngây thơ, trong sáng; nỗi khấp khởi, hồi hộp, háo hức của cô gái khi sắp đi dự hội; sự mong ngóng, thất vọng, hờn dỗi, trách móc của cô khi người yêu lỡ hẹn; nỗi cô đơn, buồn tủi, tiếc nuối và hi vọng gặp lại người yêu của cô;... đã làm nổi bật cảm xúc ngậm ngùi, thương cảm của nhà thơ dành cho người thiếu nữ khát khao tình yêu mà không được đền đáp.

- Mối liên hệ giữa không gian mùa xuân của làng quê Bắc Bộ và dòng tâm trạng, cảm xúc của cô gái: không gian mùa xuân hiện lên với những đặc trưng của làng quê Bắc Bộ và đồng điệu với tâm trạng cô gái.

- Những hình ảnh thể hiện mối liên hệ đó:

+ Ở khổ thơ 2 – 3, không gian mùa xuân làng quê với những hình ảnh mưa xuân phơi phới bay, hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy, lễ hội truyền thống rộn ràng tương đồng với tâm trạng vui tươi và hi vọng của cô gái. Hình ảnh mưa xuân phơi phới bay diễn tả niềm vui háo hức lan toả trong tâm hồn cô. Việc lặp lại từ lớp (lớp lớp) tái hiện hình ảnh hoa xoan rụng rất nhiều, hết lớp này đến lớp khác, liên tiếp, dồn dập; từ đó làm nổi bật sức sống, vẻ đẹp của hoa cỏ mùa xuân và tâm hồn trẻ trung, yêu đời của người thiếu nữ.

+ Ở khổ thơ 8 – 9, không gian làng quê khi “mùa xuân đã cạn ngày, lễ hội đã kết thúc qua cảm nhận của cô gái có đặc điểm tàn tạ, héo úa, rất tương đồng với tâm trạng buồn tủi, thất vọng của cô: mưa xuân đã ngại bay (biện pháp tu từ nhân hoá), hoa xoan đã nát dưới chân giày, hội chèo tan. Biện pháp tu từ điệp ngữ (lặp từ đã) nhấn mạnh những hiện tượng đã xảy ra, không níu kéo hay thay đổi được. Sự đối lập hình ảnh ở khổ thơ 5 và 8, “mưa bụi không ướt áo” – “mưa nặng hạt”; “cách có một thôi để” – “có ngắn gì đâu một dải để thể hiện - tâm trạng, cảm xúc của cô gái trước và sau khi xem hội: trước hội vui phơi phới, tràn đầy hi vọng – sau hội buồn bã, thất vọng.

Nhận xét về ngôn ngữ của bài thơ:

- Ngôn ngữ của bài thơ rất tinh tế, diễn tả những cung bậc tâm trạng phong phú của thiếu nữ đang yêu.

- Sử dụng lời ăn tiếng nói của người thôn quê nên bài thơ cũng có nhiều từ ngữ mộc mạc, chân chất (chả sang xem, chả thiết xem, anh chẳng sang, năm tao bảy tuyết, mùa xuân đã cạn ngày,...).