Đề thi tham khảo Văn vào 10 Sở Ninh Bình năm 2026 Đề Chuyên (có đáp án)

1

Nghị luận xã hội

4,0

1. Hình thức, kĩ năng

- Đúng kiểu bài nghị luận xã hội.

- Bố cục rõ (mở – thân – kết).

- Diễn đạt mạch lạc, có cảm xúc.

0,5

2. Nội dung

3,5

2.1. Giải thích

- “Những điều nhỏ bé”: Là những hành động, lời nói, suy nghĩ tưởng như rất bình thường, giản dị trong cuộc sống hằng ngày.

- Ý nghĩa đoạn trích: Những điều nhỏ bé có thể gây tổn thương sâu sắc hoặc mang lại sức mạnh to lớn cho con người.

→ Thông điệp: Không nên xem thường những điều nhỏ bé, bởi chúng có sức ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống và con người.

0,5

2.2. Bàn luận

a. Mặt tiêu cực của những điều nhỏ bé (1,0 điểm)

- Một lời nói thiếu suy nghĩ: Có thể làm người khác tổn thương lâu dài.

- Một hành động vô tâm: Khiến người khác mất niềm tin, rơi vào khủng hoảng.

- Những điều nhỏ nhưng lặp lại: Có thể “thiêu rụi” một mối quan hệ, một tâm hồn

→ Nhận xét:

+ Tổn thương tinh thần thường bắt đầu từ những điều rất nhỏ.

+ Con người dễ xem nhẹ nên hậu quả càng nguy hiểm.

b. Mặt tích cực của những điều nhỏ bé (1,0 điểm)

- Một lời động viên: Giúp người khác vượt qua khó khăn.

- Một hành động quan tâm: Tạo nên sự ấm áp, gắn kết.

- Một lời hứa, niềm tin: Trở thành động lực lớn lao.

→ Nhận xét: Những điều nhỏ bé có thể nuôi dưỡng tâm hồn, giữ con người khỏi “rơi xuống vực” (nghĩa bóng: tuyệt vọng).

2,0

2.3. Bài học nhận thức và hành động

- Cần:

+ Cẩn trọng trong lời nói, hành động.

+ Biết lan tỏa điều tích cực dù nhỏ.

- Trân trọng: Những điều giản dị trong cuộc sống.

- Sống có trách nhiệm: Vì mỗi điều nhỏ đều tạo nên con người ta.

0,5

2.4. Mở rộng, phản đề

- Phê phán:

+ Người thờ ơ, vô tâm.

+ Xem nhẹ cảm xúc của người khác.

- Cảnh tỉnh: Đừng nghĩ “chuyện nhỏ không đáng kể”.

0,5

2

Nghị luận văn học

6,0

1. Hình thức, kĩ năng

- Đúng kiểu bài nghị luận văn học.

- Có dẫn chứng, phân tích.

- Lập luận rõ ràng, logic.

0,5

2. Nội dung

5,5

2.1. Giải thích vấn đề

- “Mới”: Sự khác lạ, độc đáo về đề tài, hình thức.

- “Thật”: Sự chân thành, xuất phát từ trải nghiệm và cảm xúc thật của người viết.

→ Ý kiến:

+ Văn chương không nhất thiết phải mới hoàn toàn.

+ Điều quan trọng là chân thực, có cảm xúc thật.

1,0

2.2. Bàn luận

a. Vì sao văn chương cần “thật”? (1,5 điểm)

- Văn học bắt nguồn từ đời sống và cảm xúc con người.

- Chỉ có sự chân thành mới: Chạm đến trái tim người đọc; Tạo nên sự đồng cảm.

→ Dù đề tài cũ (tình yêu, nỗi buồn…) nhưng nếu thật → vẫn có giá trị.

Ví dụ: Thơ tình, thơ buồn tồn tại từ xưa đến nay nhưng vẫn khiến người đọc xúc động

b. Văn chương có cần “mới” không? (1,0 điểm)

- Vẫn cần “mới” để: Tránh nhàm chán; Khẳng định dấu ấn cá nhân.

→ Tuy nhiên:

“Mới” không quan trọng bằng “thật”.

“Mới” mà giả tạo → vô giá trị.

c. Mối quan hệ giữa “mới” và “thật” (0,5 điểm)

- Lý tưởng nhất: Vừa “thật” vừa “mới”.

- Nhưng nếu phải chọn: “Thật” là nền tảng cốt lõi.

3,0

2.3. Chứng minh qua trải nghiệm văn học (1,0 điểm)

Thí sinh chọn 1–2 tác phẩm tiêu biểu:

Gợi ý: Tác phẩm viết về đề tài quen thuộc nhưng vẫn lay động: Tình mẹ, tình yêu, nỗi đau, chiến tranh…

Phân tích: Cái “thật” trong cảm xúc. Sự đồng cảm người đọc.

→ Kết luận: Giá trị tác phẩm nằm ở chiều sâu cảm xúc, không phải sự mới lạ hình thức.

1,0

2.4. Mở rộng, đánh giá

- Ý kiến đúng, sâu sắc: Khẳng định bản chất của sáng tạo nghệ thuật.

- Bài học:

Người viết: cần sống sâu, cảm thật.

Người đọc: trân trọng giá trị chân thực.

0,5