Đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích những câu thơ trích trong bài thơ Biết ơn cội nguồn của tác giả Lê Nhi.

I. Yêu cầu chung

- Hình thức: đoạn văn khoảng 200 chữ, diễn đạt mạch lạc.

- Nội dung: phân tích nội dung + nghệ thuật của đoạn thơ.

- Không mắc lỗi nghiêm trọng về chính tả, ngữ pháp.

2,0

II. Yêu cầu cụ thể

1. Về hình thức:

- Đảm bảo hình thức đoạn văn.

- Đúng dung lượng (khoảng 200 – 250 chữ), có câu chủ đề, liên kết chặt chẽ.

- Trình bày rõ ràng, không xuống dòng tùy tiện.

2. Về nội dung:

- HS xác định đúng nội dung: Đoạn thơ thể hiện kí ức Tết nghèo khó của bà và bài học biết ơn cội nguồn.

HS có thể trình bày theo các cách khác nhau nhưng phải làm hướng vào nội dung đoạn thơ đã xác định. Sau đây là gợi ý:

* MĐ: Giới thiệu tác giả Lê Nhi, bài thơ "Biết ơn cội nguồn" và nội dung chính của đoạn trích.

* TĐ:

 - Ý 1. Ký ức về những năm tháng cơ cực

+ Hình ảnh: "Rét tháng mười hai", "đèn cạn bấc", "không có nổi bánh chưng" -> Tái hiện cái nghèo đói, thiếu thốn tận cùng của quá khứ.

+ Chi tiết "chiếc áo hoa": Cộc hớn, chỉ dám soi gương, chỉ Tết mới mặc -> Chi tiết lột tả chân thực cái nghèo truyền đời.

+ Cảm xúc: "Thương vô chừng", "thắt ruột thắt gan" -> Nỗi đau xót và niềm trân trọng quá khứ gian khổ của người bà.

- Ý 2. Tình cảm, thái độ của bà giữa hiện tại với quá khứ và lời dặn dò:

+ Dù nghèo khó nhưng: “bà mỉm cười” → lạc quan, bao dung.

+ Hiện tại: "Giờ các con sướng quá chừng" -> Sự đối lập giữa xưa và nay để nhấn mạnh giá trị của cuộc sống hiện tại.

+ Sự trăn trở: Làm sao để thế hệ sau "tỏ" (hiểu và cảm nhận) được những ngày cơ cực ấy khi không trực tiếp trải qua.

 + Lời dặn: "Mai sau... đi muôn phương... phải biết ơn cội nguồn". Lời dặn nhẹ nhàng nhưng thấm thía về lẽ sống. Nghệ thuật ẩn dụ: "Như cái cây / Bám đất mà xanh". Khẳng định cội nguồn là nền tảng, là dưỡng chất (đất) để mỗi cá nhân (cây) phát triển bền vững. Muốn xanh tốt, cây không thể tách rời đất…

- Nghệ thuật:

+ Thể thơ tự do, giọng điệu tâm tình.

+ Hình ảnh giản dị, chân thực.

+ Biện pháp: Điệp từ, so sánh (“như cái cây”), ẩn dụ

+ Ngôn ngữ giàu cảm xúc, gần gũi đời sống.

(Lưu ý: HS chỉ ra các biện pháp NT gắn với đặc trưng của thơ nhưng phải khái quát tác dụng trong việc làm nổi bật nội dung – tránh việc chỉ liệt kê NT)

* Kết đoạn:

-  Khẳng định giá trị của đoạn thơ.

- Liên hệ bản thân – bài học và thông điệp: Cần trân trọng quá khứ và sống có trách nhiệm với gia đình, quê hương.

III. Tiêu chí sáng tạo

·       - Đạt điểm (0,25đ): Học sinh có những liên hệ thực tế tinh tế, cách dùng từ giàu hình ảnh, có sự đồng cảm sâu sắc với nỗi lòng của người bà hoặc đưa ra những suy ngẫm sâu sắc về việc giữ gìn "gốc rễ" trong thời đại số.

·       - Không đạt (0đ): Viết lặp ý, diễn xuôi lại thơ mà không có sự phân tích hay mở rộng cảm xúc.

0,25

1,25

0,25

0,25