9 bài tập NLXH ôn thi vào 10 Chủ đề: Công nghệ thông tin có lời giải

Bài làm tham khảo

Trong thời đại công nghệ số bùng nổ, mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi người, đặc biệt là giới trẻ. Với sự phát triển nhanh chóng của các nền tảng như Facebook, Instagram, TikTok..., mạng xã hội mang đến vô vàn cơ hội kết nối, học tập và giải trí. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích tích cực, việc sử dụng mạng xã hội cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ và ảnh hưởng tiêu cực, đặc biệt đối với học sinh. Vậy, làm thế nào để học sinh có thể sử dụng mạng xã hội một cách thông minh, tận dụng tối đa lợi ích và tránh xa những cạm bẫy?

Sử dụng mạng xã hội thông minh không chỉ đơn thuần là lướt web, đăng bài hay tương tác với bạn bè. Đó là việc sử dụng các nền tảng mạng xã hội một cách có ý thức, có chọn lọc, biết kiểm soát thời gian và nội dung tiếp nhận, đồng thời bảo vệ bản thân khỏi những thông tin sai lệch, độc hại và các hình thức lừa đảo, xâm hại trên mạng.

Thực tế đáng báo động cho thấy, theo khảo sát của Bộ Thông tin và Truyền thông năm 2023, 98% học sinh từ 12 đến 17 tuổi sử dụng mạng xã hội hàng ngày, trong đó 75% sử dụng hơn 2 giờ mỗi ngày. Điều này phản ánh rõ ràng sức hút mạnh mẽ của mạng xã hội đối với giới trẻ, đồng thời cho thấy tình trạng lạm dụng mạng xã hội đang diễn ra phổ biến. Các nền tảng này được thiết kế để thu hút người dùng với những nội dung giải trí, thông tin đa dạng và tính năng tương tác cao. Bên cạnh đó, áp lực đồng trang lứa và thiếu kiến thức, kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn cũng là những nguyên nhân khiến học sinh dễ rơi vào vòng xoáy tiêu cực của thế giới ảo.

Việc giải quyết vấn đề sử dụng mạng xã hội thông minh không chỉ là trách nhiệm của cá nhân học sinh mà còn của toàn xã hội. Nếu không được giải quyết kịp thời, những hệ lụy sẽ ngày càng nghiêm trọng. Sức khỏe thể chất và tinh thần của học sinh sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, dẫn đến các vấn đề như cận thị, béo phì, mất ngủ, lo âu, trầm cảm. Kết quả học tập sa sút, khả năng tập trung và ghi nhớ giảm sút, ảnh hưởng đến tương lai của các bạn. Nguy cơ bị lừa đảo, xâm hại cũng ngày càng tăng cao khi các bạn thiếu kiến thức và kỹ năng bảo vệ bản thân trên mạng.

Tuy nhiên, chúng ta không thể phủ nhận những lợi ích mà mạng xã hội mang lại. Mạng xã hội là một công cụ hữu ích để học sinh kết nối, học tập và giải trí. Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta cần sử dụng nó một cách thông minh và có kiểm soát.

Vậy, học sinh có thể làm gì để sử dụng mạng xã hội một cách thông minh? Trước hết, học sinh cần xác định rõ mục tiêu sử dụng mạng xã hội. Thay vì dành hàng giờ lướt mạng vô định, hãy tự đặt câu hỏi: "Mình sử dụng mạng xã hội để làm gì?". Nếu mục tiêu là học tập, hãy tập trung vào các nhóm học thuật, các trang chia sẻ kiến thức. Nếu mục tiêu là giải trí, hãy lựa chọn những nội dung lành mạnh, phù hợp với lứa tuổi. Theo một nghiên cứu của Đại học Stanford, những người sử dụng mạng xã hội với mục đích rõ ràng có xu hướng cảm thấy hạnh phúc và hài lòng hơn so với những người sử dụng một cách thụ động.

Tiếp theo, học sinh cần tỉnh táo trước những thông tin trên mạng xã hội. Không phải mọi thứ đều đáng tin cậy. Tin giả, thông tin sai lệch, tin đồn thất thiệt tràn lan trên mạng xã hội có thể gây hoang mang, lo lắng, thậm chí dẫn đến những hành động sai lầm. Hãy tìm hiểu thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, đối chiếu và kiểm chứng trước khi tin và chia sẻ. Theo một báo cáo của Trung tâm Pew Research, gần 60% người dùng mạng xã hội ở Mỹ đã từng gặp phải tin giả trên các nền tảng này.

Bảo vệ thông tin cá nhân cũng là một yếu tố quan trọng. Học sinh không nên chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân trên mạng xã hội như địa chỉ nhà, số điện thoại, thông tin tài khoản ngân hàng,... Hãy cẩn trọng khi cung cấp thông tin cho các ứng dụng, trang web không rõ nguồn gốc. Một ví dụ điển hình là vụ rò rỉ dữ liệu của Facebook năm 2018, khi thông tin của hàng triệu người dùng bị đánh cắp và sử dụng cho mục đích xấu.

Cuối cùng, xây dựng mối quan hệ lành mạnh trên mạng xã hội là điều cần thiết. Hãy kết bạn với những người có ảnh hưởng tích cực đến mình, những người chia sẻ những thông tin hữu ích, những giá trị tốt đẹp. Tránh xa những người có hành vi tiêu cực, những người thường xuyên đăng tải những nội dung bạo lực, phản cảm. Môi trường mạng xã hội mà học sinh tham gia có ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý và hành vi của các bạn.

Bản thân tôi cũng đã từng trải qua giai đoạn bị cuốn vào mạng xã hội và bỏ bê việc học. Tuy nhiên, sau khi nhận ra những tác động tiêu cực, tôi đã chủ động thay đổi thói quen sử dụng mạng xã hội. Tôi đặt ra giới hạn thời gian, lựa chọn nội dung kỹ càng hơn và tập trung vào việc học. Nhờ đó, tôi đã cải thiện được kết quả học tập và có nhiều thời gian hơn cho các hoạt động khác.

Sử dụng mạng xã hội thông minh là một kỹ năng quan trọng mà mỗi học sinh cần phải có trong thời đại số. Bằng cách áp dụng các giải pháp trên, học sinh có thể tận dụng tối đa lợi ích của mạng xã hội và tránh xa những ảnh hưởng tiêu cực. Hãy để mạng xã hội trở thành công cụ hỗ trợ chúng ta trong học tập, phát triển bản thân và kết nối với thế giới, thay vì trở thành một trở ngại. "Hãy là người làm chủ công nghệ, đừng để công nghệ làm chủ bạn."

Bài làm tham khảo

Trong thời đại công nghệ số bùng nổ, internet đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của chúng ta, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ. Mạng xã hội, các trang web học tập trực tuyến, diễn đàn,... mang đến vô vàn lợi ích, giúp chúng ta kết nối, học hỏi và giải trí. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, việc sử dụng internet cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đặc biệt là vấn đề bảo mật thông tin cá nhân. Là một học sinh, việc hiểu rõ và biết cách bảo vệ thông tin cá nhân trên mạng là vô cùng quan trọng, không chỉ để đảm bảo an toàn cho bản thân mà còn góp phần xây dựng một môi trường mạng lành mạnh.

Vậy, thông tin cá nhân là gì? Đó là những dữ liệu riêng tư liên quan đến một cá nhân cụ thể, bao gồm họ tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ, số điện thoại, email, hình ảnh,... Việc bảo vệ thông tin cá nhân trên mạng là quá trình ngăn chặn, kiểm soát và xử lý các nguy cơ có thể dẫn đến việc thông tin cá nhân bị tiết lộ, đánh cắp, sử dụng sai mục đích hoặc gây hại cho chủ sở hữu.

Tuy nhiên, thực tế đáng báo động cho thấy, theo thống kê của Cục An toàn thông tin - Bộ Thông tin và Truyền thông năm 2022, có tới 60% học sinh đã từng chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng xã hội. Điều này khiến các bạn trở thành mục tiêu dễ dàng cho các đối tượng xấu. Đơn cử như trường hợp của nữ sinh N.T.H (Hà Nội) đã bị kẻ xấu lợi dụng hình ảnh cá nhân để tống tiền, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần và cuộc sống của em.

Vậy, nguyên nhân nào dẫn đến thực trạng này? Trước hết, phải kể đến sự thiếu hiểu biết của không ít học sinh về tầm quan trọng của việc bảo vệ thông tin cá nhân, chưa hiểu rõ về các nguy cơ tiềm ẩn trên mạng. Bên cạnh đó, sự chủ quan, lơ là trong việc chia sẻ thông tin, sử dụng mật khẩu yếu, dễ đoán, truy cập vào các trang web không an toàn cũng là một nguyên nhân quan trọng. Không thể phủ nhận, các đối tượng xấu ngày càng tinh vi, chúng luôn tìm cách lợi dụng sự thiếu hiểu biết và chủ quan của học sinh để thực hiện các hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

Hậu quả của việc để lộ thông tin cá nhân trên mạng có thể gây ra những ảnh hưởng nặng nề, không chỉ trong hiện tại mà còn kéo dài đến tương lai. Học sinh có thể bị quấy rối, đe dọa, thậm chí là bạo hành trên mạng. Thông tin tài khoản ngân hàng, thẻ tín dụng bị đánh cắp có thể dẫn đến mất mát tài sản. Hình ảnh, thông tin cá nhân bị lợi dụng để bôi nhọ, xúc phạm, ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của các bạn. Nguy hiểm hơn, các bạn có thể bị lôi kéo vào các hoạt động phi pháp, gây rối trật tự xã hội.

Có ý kiến cho rằng, việc chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng là cần thiết để kết nối, giao lưu với bạn bè. Điều này không sai, tuy nhiên, cần phải tỉnh táo để nhận ra rằng không phải thông tin nào cũng nên chia sẻ công khai. Việc chia sẻ thông tin một cách vô tội vạ không chỉ gây nguy hiểm cho bản thân mà còn tạo cơ hội cho kẻ xấu lợi dụng.

Vậy, chúng ta cần làm gì để bảo vệ thông tin cá nhân trên mạng? Trước hết, để tự bảo vệ mình, mỗi học sinh cần nâng cao nhận thức về an toàn thông tin. Việc tích cực tìm hiểu, tham gia các buổi tuyên truyền, tập huấn về an toàn thông tin do nhà trường, các tổ chức xã hội tổ chức là rất cần thiết. Bên cạnh đó, chúng ta cũng có thể tự tìm kiếm thông tin trên các trang web uy tín như của Bộ Thông tin và Truyền thông, Cục An toàn thông tin,... hay thông qua tài liệu, video hướng dẫn trên mạng. Như vậy, học sinh sẽ hiểu rõ những nguy cơ có thể xảy ra khi sử dụng internet, từ đó có ý thức cảnh giác và chủ động phòng tránh. Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew (Mỹ), những người có kiến thức về an toàn thông tin có tỷ lệ bị tấn công mạng thấp hơn đáng kể so với những người thiếu hiểu biết, chứng minh tầm quan trọng của việc trang bị kiến thức cho bản thân.

Thứ hai, mỗi học sinh cần cẩn trọng khi chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng xã hội, các diễn đàn, trang web không đáng tin cậy. Hạn chế đăng tải thông tin cá nhân nhạy cảm như số điện thoại, địa chỉ nhà, thông tin gia đình, hình ảnh riêng tư,... là điều nên làm. Chỉ cung cấp thông tin khi thật sự cần thiết và cho những trang web uy tín (ví dụ khi đăng ký tài khoản học trực tuyến của nhà trường). Bởi lẽ, việc chia sẻ thông tin cá nhân bừa bãi có thể khiến học sinh trở thành mục tiêu của các đối tượng xấu, bị lợi dụng, quấy rối, thậm chí đe dọa đến an toàn cá nhân và gia đình. Điển hình như trường hợp của một nữ sinh ở Hà Nội đã bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản sau khi đăng tải thông tin cá nhân trên một trang web giả mạo vào năm 2022.

Bên cạnh đó, việc sử dụng mật khẩu mạnh và bảo mật cũng là một yếu tố quan trọng. Học sinh nên đặt mật khẩu có độ dài tối thiểu 8 ký tự, bao gồm chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt. Không sử dụng các mật khẩu dễ đoán như ngày sinh, tên, số điện thoại,... Không sử dụng chung một mật khẩu cho nhiều tài khoản khác nhau và thay đổi mật khẩu định kỳ 3-6 tháng/lần. Có thể sử dụng các trình quản lý mật khẩu như LastPass, 1Password,... để hỗ trợ việc này. Mật khẩu mạnh là lớp bảo vệ đầu tiên cho các tài khoản trực tuyến. Việc sử dụng mật khẩu yếu hoặc dùng chung mật khẩu sẽ tạo điều kiện cho hacker dễ dàng xâm nhập và đánh cắp thông tin. Theo báo cáo của Microsoft, 41% người dùng internet trên toàn cầu thừa nhận sử dụng cùng một mật khẩu cho nhiều tài khoản.

Ngoài ra, học sinh cần cảnh giác với các liên kết và email lạ. Không nhấp vào các liên kết lạ trong email, tin nhắn, mạng xã hội,... hay mở các tệp đính kèm từ nguồn không rõ ràng. Kiểm tra kỹ địa chỉ email của người gửi trước khi trả lời hoặc cung cấp thông tin. Các liên kết và email lạ có thể chứa mã độc, phần mềm gián điệp, lừa đảo chiếm đoạt tài khoản,... Điển hình như cuộc tấn công phishing quy mô lớn đã đánh cắp thông tin của hàng nghìn người dùng Facebook tại Việt Nam vào năm 2023.

Cuối cùng, việc sử dụng phần mềm bảo mật cũng là một biện pháp quan trọng. Học sinh (với sự hỗ trợ của phụ huynh) nên cài đặt và cập nhật thường xuyên phần mềm diệt virus, tường lửa cho máy tính, điện thoại. Sử dụng các trình duyệt web có tính năng chặn quảng cáo, theo dõi,... Các phần mềm diệt virus uy tín như Kaspersky, Norton, Avast,... có thể phát hiện và ngăn chặn tới 99% các mối đe dọa mạng, theo báo cáo của AV-Test.

Bản thân tôi cũng đã từng chủ quan trong việc chia sẻ thông tin trên mạng xã hội. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu và nhận thức được những nguy cơ tiềm ẩn, tôi đã thay đổi thói quen, cẩn trọng hơn trong việc chia sẻ thông tin cá nhân.

Tóm lại, bảo vệ thông tin cá nhân trên mạng là trách nhiệm của mỗi học sinh. Bằng cách nâng cao nhận thức, cẩn trọng khi chia sẻ thông tin, sử dụng mật khẩu mạnh, cảnh giác với các liên kết lạ và sử dụng phần mềm bảo mật, chúng ta có thể tự bảo vệ mình khỏi những nguy cơ mất an toàn thông tin, tận hưởng một môi trường mạng lành mạnh và an toàn.

Bài làm tham khảo

Trong thời đại công nghệ số hiện nay, điện thoại thông minh đã trở thành vật bất ly thân của rất nhiều người, đặc biệt là học sinh. Với vô vàn tiện ích như truy cập internet, giải trí, học tập và liên lạc, điện thoại thông minh mang đến những lợi ích không thể phủ nhận. Tuy nhiên, việc sử dụng điện thoại thông minh một cách không hợp lý và thiếu kiểm soát có thể gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực, ảnh hưởng đến việc học tập, sức khỏe và các mối quan hệ xã hội của các bạn học sinh. Vậy làm thế nào để sử dụng điện thoại thông minh một cách hiệu quả và tránh những tác động xấu? Đây là một vấn đề cấp thiết cần được giải quyết, không chỉ đối với học sinh mà còn đối với toàn xã hội.

Sử dụng điện thoại thông minh hợp lý và hiệu quả có nghĩa là sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, đúng mục đích và biết kiểm soát thời gian sử dụng. Điều này bao gồm việc sử dụng điện thoại để hỗ trợ học tập, tra cứu thông tin, liên lạc với bạn bè và gia đình, giải trí lành mạnh và tham gia các hoạt động xã hội tích cực. Đồng thời, học sinh cần tránh việc lạm dụng điện thoại, sử dụng quá nhiều thời gian cho các ứng dụng giải trí, mạng xã hội, chơi game, xem video... gây ảnh hưởng đến việc học tập và sức khỏe.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc sử dụng điện thoại thông minh chưa hợp lý đang là vấn đề đáng báo động trong giới học sinh. Theo một khảo sát năm 2022 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, có tới 85% học sinh sử dụng điện thoại thông minh, trong đó có hơn 60% sử dụng điện thoại trên 3 giờ mỗi ngày. Thậm chí, nhiều em còn mang điện thoại vào lớp học, sử dụng trong giờ học, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng học tập.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, trong đó phải kể đến sự hấp dẫn của các ứng dụng giải trí, mạng xã hội, game online. Những nội dung này thường được thiết kế rất bắt mắt, cuốn hút, kích thích sự tò mò và gây nghiện cho người dùng, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên. Bên cạnh đó, áp lực học tập, căng thẳng cũng khiến học sinh tìm đến điện thoại như một cách giải tỏa. Ngoài ra, sự thiếu quan tâm, giám sát của gia đình và nhà trường, cùng với việc chưa có kỹ năng quản lý thời gian, sử dụng công nghệ một cách hiệu quả cũng là những nguyên nhân góp phần làm trầm trọng thêm vấn đề.

Hậu quả của việc sử dụng điện thoại thông minh không hợp lý là vô cùng nghiêm trọng. Việc dành quá nhiều thời gian cho điện thoại sẽ làm giảm sút khả năng tập trung, ghi nhớ, tư duy sáng tạo của học sinh, dẫn đến kết quả học tập kém. Không chỉ vậy, việc sử dụng điện thoại quá nhiều còn gây ra các vấn đề về sức khỏe như cận thị, cong vẹo cột sống, rối loạn giấc ngủ, béo phì... Thậm chí, nó còn ảnh hưởng đến tâm lý, gây ra các chứng bệnh như lo âu, trầm cảm, cô đơn, xa lánh xã hội, thậm chí dẫn đến các hành vi tiêu cực như bạo lực học đường, nghiện game... Một ví dụ điển hình là trường hợp của em N.V.A, học sinh lớp 11 tại Hà Nội, đã phải nhập viện vì kiệt sức sau nhiều ngày liền thức đêm chơi game trên điện thoại.

Tuy nhiên, một số người cho rằng điện thoại thông minh là công cụ hữu ích, giúp học sinh tiếp cận thông tin, học tập, giải trí và kết nối với bạn bè. Ví dụ như việc sử dụng các ứng dụng học trực tuyến, từ điển, thư viện điện tử... đã hỗ trợ rất nhiều cho việc học tập của học sinh. Tuy nhiên, quan điểm này chỉ đúng khi học sinh sử dụng điện thoại một cách hợp lý và có kiểm soát. Nếu lạm dụng, điện thoại thông minh sẽ trở thành "con dao hai lưỡi", gây ra nhiều tác hại hơn là lợi ích.

Trước hết, để sử dụng điện thoại thông minh một cách hợp lý và hiệu quả, yếu tố quan trọng nhất là ý thức tự giác của mỗi học sinh. Các bạn cần tự giác chấp hành nội quy sử dụng điện thoại trong trường học, sử dụng điện thoại với mục đích học tập, tra cứu thông tin, giao tiếp lành mạnh. Hạn chế sử dụng điện thoại vào những việc vô bổ, gây ảnh hưởng đến sức khỏe, học tập và cuộc sống cũng là một điều cần thiết. Trong thực tế, nhiều bạn học sinh đã có ý thức sử dụng điện thoại thông minh để tự học và đạt được điểm số cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT đồng thời được nhận vào những trường đại học danh tiếng.

Gia đình, với vai trò là môi trường giáo dục đầu tiên và quan trọng nhất, đóng vai trò then chốt trong việc hình thành thói quen sử dụng điện thoại thông minh của các bạn. Cha mẹ, người giám hộ cần thiết lập thời gian biểu sử dụng điện thoại hợp lý, đảm bảo cân bằng giữa học tập, giải trí và các hoạt động khác. Việc khuyến khích con em tham gia các hoạt động ngoại khóa, thể thao, giao lưu với bạn bè cũng là một cách hiệu quả để giảm sự phụ thuộc vào điện thoại. Bên cạnh đó, cha mẹ cũng cần hướng dẫn con em lựa chọn nội dung phù hợp với lứa tuổi, tránh tiếp xúc với những thông tin độc hại, tiêu cực. Theo một nghiên cứu của Đại học Stanford (Mỹ), trẻ em được cha mẹ hướng dẫn sử dụng điện thoại có kết quả học tập tốt hơn 23% và ít gặp các vấn đề về tâm lý hơn 15% so với những trẻ không được quan tâm đúng mức.

Bên cạnh gia đình, nhà trường cũng có vai trò quan trọng trong việc định hướng, giáo dục học sinh về sử dụng điện thoại thông minh. Bằng việc xây dựng nội quy sử dụng điện thoại trong trường học rõ ràng, cụ thể, phù hợp với từng cấp học, nhà trường đã tạo ra một môi trường học tập lành mạnh, nơi điện thoại thông minh được sử dụng như một công cụ hỗ trợ học tập hiệu quả. Trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam là một ví dụ điển hình cho việc ứng dụng công nghệ vào giáo dục một cách hiệu quả. Trường đã tổ chức thành công cuộc thi "Sáng tạo cùng công nghệ", khuyến khích học sinh sử dụng điện thoại thông minh để thực hiện các dự án học tập, nghiên cứu khoa học. Kết quả là, nhiều dự án sáng tạo, có tính ứng dụng cao đã ra đời, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.

Bản thân tôi cũng đã từng trải qua giai đoạn bị cuốn vào thế giới ảo của điện thoại, bỏ bê học hành và các hoạt động khác. Tuy nhiên, sau khi nhận ra những tác động tiêu cực của nó, tôi đã quyết tâm thay đổi. Tôi đã đặt ra mục tiêu cụ thể, lên kế hoạch sử dụng điện thoại hợp lý và nghiêm túc thực hiện. Nhờ vậy, tôi đã cải thiện được kết quả học tập, có thêm thời gian cho các hoạt động khác và cảm thấy cuộc sống ý nghĩa hơn rất nhiều.

Sử dụng điện thoại thông minh hợp lý và hiệu quả là một kỹ năng quan trọng mà mỗi học sinh cần phải có trong thời đại công nghệ số. Bằng cách xây dựng thói quen sử dụng lành mạnh, chúng ta không chỉ bảo vệ sức khỏe, nâng cao chất lượng học tập mà còn tạo dựng một môi trường sống tích cực và lành mạnh. Hãy để điện thoại thông minh trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực, chứ không phải là "kẻ thù" của chúng ta.

Bài làm tham khảo

Mạng xã hội và internet đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của học sinh chúng ta. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích vượt trội trong học tập, giải trí và kết nối, không thể phủ nhận rằng không gian mạng cũng chứa đựng vô vàn thông tin xấu độc, tiêu cực. Vậy, chúng ta - những người trẻ tuổi, đang trong quá trình định hình nhân cách và thế giới quan - nên ứng xử như thế nào trước vấn nạn này?

Thông tin xấu độc trên mạng là một khái niệm rộng, bao gồm tin giả, tin đồn thất thiệt, các nội dung bạo lực, kích động thù địch, phân biệt đối xử, lừa đảo, hoặc thậm chí là những lời lẽ tục tĩu, xúc phạm. Chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp những nội dung này trên các trang mạng xã hội, diễn đàn trực tuyến, hay thậm chí là trong các tin nhắn cá nhân.

Theo báo cáo của Microsoft vào năm 2022, Việt Nam nằm trong top 5 quốc gia có tỷ lệ người dùng gặp phải các rủi ro về an ninh mạng cao nhất thế giới. Trong đó, giới trẻ, đặc biệt là học sinh, là đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Thực tế đã chứng minh, không ít học sinh đã trở thành nạn nhân của tin giả, bị lừa đảo, hoặc bị ảnh hưởng tâm lý tiêu cực bởi những nội dung độc hại trên mạng. Thậm chí, có những trường hợp đáng tiếc đã xảy ra khi các em tin vào những lời lẽ kích động, dẫn đến hành vi bạo lực hoặc tự gây tổn thương.

Vậy, đâu là nguyên nhân dẫn đến thực trạng đáng báo động này? Có thể kể đến sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, khiến việc tạo ra và lan truyền thông tin trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Bên cạnh đó, sự thiếu kiểm soát nội dung trên không gian mạng, lòng tham của một số cá nhân, tổ chức nhằm trục lợi bất chính, hay sự thiếu hiểu biết và kỹ năng của một bộ phận giới trẻ trong việc tiếp nhận và xử lý thông tin cũng là những yếu tố góp phần làm trầm trọng thêm vấn đề.

Hậu quả của việc tiếp xúc và lan truyền thông tin xấu độc là vô cùng nghiêm trọng. Nó không chỉ gây hoang mang, lo lắng, bất an trong xã hội, mà còn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý, suy nghĩ và hành động của học sinh. Thậm chí, nó còn có thể làm xói mòn niềm tin của người dân vào các cơ quan báo chí, chính quyền, gây chia rẽ trong cộng đồng.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng việc kiểm soát thông tin trên mạng là xâm phạm quyền tự do ngôn luận. Quan điểm này không phải là không có cơ sở. Tuy nhiên, chúng ta cần phải phân biệt rõ ràng giữa tự do ngôn luận và việc lan truyền thông tin sai lệch, độc hại. Tự do ngôn luận không có nghĩa là được phép nói bất cứ điều gì mình muốn, đặc biệt là những điều gây hại cho người khác.

Vậy, trước vấn nạn này, chúng ta - những học sinh - cần phải làm gì? Để ứng phó với tình trạng này, mỗi học sinh cần trang bị cho mình những kiến thức và kỹ năng cần thiết. Trước hết, chúng ta cần nâng cao nhận thức về tác hại của thông tin xấu độc. Bằng cách tham gia các buổi tuyên truyền, giáo dục về an toàn thông tin do nhà trường và các tổ chức xã hội tổ chức, chúng ta sẽ hiểu rõ hơn về vấn đề này. Đồng thời, việc tự tìm hiểu, trau dồi kiến thức thông qua sách báo, internet cũng rất quan trọng. Theo một nghiên cứu của Microsoft, những người có hiểu biết về an toàn thông tin có khả năng phát hiện tin giả cao hơn 20% so với những người không có hiểu biết.

Thứ hai, hãy luôn tỉnh táo và cảnh giác trước mọi thông tin trên mạng xã hội. Đừng vội tin vào những thông tin gây sốc, tiêu cực mà chưa kiểm chứng. Hãy tìm hiểu kỹ nguồn tin, đối chiếu với các nguồn tin chính thống, sử dụng các công cụ kiểm chứng thông tin để xác minh tính xác thực. Một ví dụ điển hình là trường hợp tin đồn về việc một loại nước uống có thể chữa khỏi bệnh ung thư đã lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội, gây hoang mang cho nhiều người. Tuy nhiên, sau khi được kiểm chứng, thông tin này đã được chứng minh là hoàn toàn sai sự thật.

Thứ ba, chúng ta cần lên tiếng phản đối và báo cáo những thông tin xấu độc. Đừng im lặng trước những hành vi sai trái, hãy thể hiện thái độ không đồng tình, báo cáo các tài khoản, trang mạng, bài viết có nội dung vi phạm pháp luật, đạo đức đến cơ quan chức năng. Hành động này không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn góp phần làm trong sạch môi trường mạng. Nhờ sự phản ánh của người dùng, Facebook đã gỡ bỏ hàng triệu bài viết chứa thông tin sai lệch về đại dịch COVID-19.

Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng, giáo dục và hỗ trợ học sinh ứng phó với thông tin xấu độc. Cha mẹ cần dành thời gian quan tâm, trò chuyện với con cái về những vấn đề mà các em gặp phải trên mạng. Nhà trường cần tổ chức các buổi sinh hoạt, tọa đàm, hoặc lồng ghép vào các môn học những nội dung liên quan đến an toàn thông tin, kỹ năng sống trên môi trường mạng.

Cuối cùng, hãy lan tỏa những thông điệp tích cực, những câu chuyện truyền cảm hứng, những giá trị tốt đẹp trên mạng xã hội. Chia sẻ những thông tin hữu ích, tham gia vào các hoạt động tình nguyện, các dự án cộng đồng là cách để chúng ta tạo ra một môi trường mạng lành mạnh, văn minh. Chẳng hạn, chiến dịch "Thử thách dọn rác" trên TikTok đã thu hút hàng triệu bạn trẻ tham gia, góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Bản thân tôi cũng đã từng là nạn nhân của thông tin xấu độc trên mạng. Tôi đã từng cảm thấy lo lắng, hoang mang khi đọc những tin đồn thất thiệt về dịch bệnh, về an ninh trật tự. Tuy nhiên, nhờ sự giáo dục của gia đình và nhà trường, tôi đã biết cách nhận diện và xử lý những thông tin này một cách tỉnh táo, không để chúng ảnh hưởng đến cuộc sống của mình.

Ứng xử trước thông tin xấu độc trên mạng không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân, mà còn là trách nhiệm của cả cộng đồng. Bằng sự chung tay góp sức của tất cả chúng ta, tôi tin rằng chúng ta hoàn toàn có thể tạo ra một không gian mạng an toàn, lành mạnh và tích cực cho tất cả mọi người.

Bài làm tham khảo

Trong thời đại mà công nghệ thông tin (CNTT) đang len lỏi vào mọi ngóc ngách của cuộc sống, việc khai thác và tận dụng hiệu quả "con dao hai lưỡi" này trở thành một bài toán nan giải, đặc biệt đối với các bạn học sinh. Sử dụng CNTT như thế nào để trở thành công cụ đắc lực trên hành trình chinh phục tri thức, thay vì trở thành vật cản, là câu hỏi cấp thiết cần được giải đáp.

CNTT không chỉ đơn thuần là việc lướt web, chơi game hay "chat chit" với bạn bè. Đó là cả một thế giới rộng lớn với vô vàn thông tin, kiến thức, công cụ và ứng dụng hữu ích đang chờ được khám phá. Sử dụng CNTT hiệu quả đồng nghĩa với việc biến những công cụ này thành "trợ thủ đắc lực", giúp chúng ta học tập thông minh hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải học sinh nào cũng hiểu và sử dụng CNTT đúng cách. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2023, có tới 70% học sinh thừa nhận dành phần lớn thời gian online cho việc giải trí thay vì học tập. Các trang mạng xã hội như Facebook, TikTok hay các trò chơi trực tuyến đã trở thành "cám dỗ" khó cưỡng, khiến nhiều bạn xao nhãng việc học.

Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều yếu tố. Đầu tiên phải kể đến sự thiếu hụt về kỹ năng CNTT. Rất nhiều bạn chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để khai thác hiệu quả CNTT, từ việc tìm kiếm thông tin, chọn lọc nguồn đáng tin cậy cho đến việc sử dụng các công cụ học tập trực tuyến. Bên cạnh đó, sự thiếu định hướng và giám sát từ phía gia đình và nhà trường cũng góp phần khiến các bạn dễ sa đà vào các hoạt động giải trí trên mạng.

Hậu quả của việc sử dụng CNTT không hiệu quả không chỉ dừng lại ở việc giảm sút kết quả học tập. Nhiều bạn còn gặp phải các vấn đề về sức khỏe như cận thị, đau lưng, mất ngủ do dành quá nhiều thời gian cho máy tính và điện thoại. Nguy hiểm hơn, việc tiếp xúc với những thông tin xấu, độc hại trên mạng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý và nhận thức của các bạn.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận những lợi ích to lớn mà CNTT mang lại cho việc học tập. Nhờ có CNTT, chúng ta có thể tiếp cận với kho tàng tri thức khổng lồ của nhân loại chỉ bằng vài cú nhấp chuột. Các ứng dụng học tập trực tuyến, các khóa học online, các diễn đàn trao đổi kiến thức... đã mở ra những cơ hội học tập chưa từng có cho học sinh ở mọi vùng miền.

Vậy làm thế nào để khai thác hiệu quả "mỏ vàng" CNTT mà không bị cuốn vào vòng xoáy tiêu cực? Trước hết, tự giác và chủ động là yếu tố then chốt để học sinh sử dụng CNTT hiệu quả. Bằng cách xác định mục tiêu học tập rõ ràng, lập kế hoạch cụ thể và tận dụng CNTT để tìm kiếm thông tin, tài liệu liên quan, học sinh có thể tự mình khám phá thế giới tri thức theo cách riêng của mình. Các nền tảng học tập trực tuyến như Coursera, edX, Udemy... cung cấp hàng ngàn khóa học miễn phí và chất lượng cao về mọi lĩnh vực, từ khoa học tự nhiên đến khoa học xã hội, từ kỹ năng mềm đến lập trình. Bên cạnh đó, các ứng dụng học tập như Quizlet, Duolingo, Khan Academy... giúp học sinh luyện tập, củng cố kiến thức một cách thú vị và hiệu quả. Thực tế cho thấy, nhiều học sinh đã đạt được thành tích ấn tượng nhờ sự tự giác và chủ động trong học tập với CNTT. Điển hình như anh Nguyễn Hoàng Anh, học sinh lớp 12 trường THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam, đã đạt 8.5 IELTS nhờ tự học qua ứng dụng Duolingo và các khóa học trực tuyến.

Tuy nhiên, tự giác thôi là chưa đủ. Học sinh cần trang bị cho mình những kỹ năng CNTT cần thiết để khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên học tập phong phú trên internet. Theo một nghiên cứu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), học sinh có kỹ năng CNTT tốt có khả năng đạt điểm cao hơn 19% trong các bài kiểm tra so với những bạn không có kỹ năng này. Do đó, việc học sinh tham gia các khóa học về CNTT, tìm hiểu các công cụ, phần mềm mới, rèn luyện kỹ năng tìm kiếm, đánh giá và bảo mật thông tin là vô cùng cần thiết. Bên cạnh đó, giáo viên và phụ huynh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ, hướng dẫn học sinh sử dụng CNTT an toàn và hiệu quả.

Bên cạnh tự giác và kỹ năng, môi trường học tập tích cực, an toàn cũng là yếu tố không thể thiếu để học sinh sử dụng CNTT hiệu quả. Giáo viên cần thiết kế các hoạt động học tập đa dạng, sáng tạo, sử dụng CNTT để tạo hứng thú và kích thích sự tham gia của học sinh. Nhà trường cần đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị CNTT hiện đại, đảm bảo đường truyền internet ổn định, đồng thời xây dựng quy tắc ứng xử trên mạng, phòng chống bạo lực mạng. Phụ huynh cần quan tâm, trò chuyện với con về việc sử dụng CNTT, tạo không gian học tập thoải mái, khuyến khích con chia sẻ những khó khăn, vướng mắc. Trường THPT FPT đã áp dụng thành công mô hình "Lớp học không giấy tờ", sử dụng máy tính bảng và các ứng dụng học tập để thay thế sách giáo khoa truyền thống, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động và hiệu quả hơn.

Bản thân tôi cũng đã từng là một "con nghiện" mạng xã hội, dành hàng giờ đồng hồ mỗi ngày để lướt Facebook, xem YouTube mà quên mất việc học. Tuy nhiên, sau khi nhận ra những tác hại của việc sử dụng CNTT không hiệu quả, tôi đã quyết tâm thay đổi. Tôi đã dành thời gian tìm hiểu và học cách sử dụng các công cụ học tập trực tuyến, tham gia các khóa học online và kết nối với các bạn học trên khắp thế giới. Nhờ đó, việc học của tôi đã trở nên thú vị và hiệu quả hơn rất nhiều.

"Con dao hai lưỡi" CNTT có thể là công cụ đắc lực hoặc trở thành vật cản trên con đường học tập của mỗi học sinh. Điều quan trọng là chúng ta phải biết cách sử dụng nó một cách thông minh và hiệu quả. Hãy biến CNTT thành người bạn đồng hành tin cậy, giúp chúng ta mở rộng kiến thức, phát triển kỹ năng và vươn tới thành công trong học tập và cuộc sống.